1.800 công ty kiện chính phủ Mỹ đòi tiền sau phán quyết chấn động

Làn sóng kiện tụng bùng nổ sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ ngày 20/2, khi cơ quan này bác bỏ nhiều mức thuế quan gây tranh cãi. Ngay sau đó, hàng chục doanh nghiệp nhanh chóng nộp đơn kiện mới nhằm yêu cầu hoàn tiền, gia nhập cùng hàng trăm công ty đã khởi kiện trước đó để chờ kết quả cuối cùng.

Theo phân tích của Wall Street Journal, ít nhất 1.800 doanh nghiệp đã đệ đơn yêu cầu hoàn trả thuế và con số này vẫn tiếp tục tăng. Trong số các nguyên đơn có nhiều tập đoàn lớn như Costco Wholesale, Goodyear Tire & Rubber và Barnes & Noble. Phần lớn các vụ kiện được nộp từ trước khi Tòa án Tối cao ra phán quyết, nhưng sau đó nhiều tên tuổi khác, bao gồm FedEx, cũng tham gia.

Luật sư liên bang Matthew Seligman, đại diện cho nhóm nhà nhập khẩu, nhận định số lượng vụ kiện có thể tương đương các tranh chấp liên quan đến amiăng từng kéo dài hàng thập kỷ. Điểm khác biệt lần này là mọi vụ việc gần như bùng nổ cùng lúc, tạo áp lực dồn dập lên hệ thống tư pháp.

Theo dữ liệu của Cục Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ, tính đến 10/12 có ít nhất 301.000 nhà nhập khẩu từng chịu các mức thuế sau đó bị bãi bỏ. Con số này bao phủ phần lớn doanh nghiệp nhập khẩu, đồng thời bao gồm cả một số cá nhân trực tiếp nộp thuế cho hàng hóa mua từ nước ngoài.

Trọng trách giải quyết các tranh chấp được giao cho Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ, một tòa án liên bang chuyên trách đặt tại New York City. Dù có nhiều kinh nghiệm xử lý các tranh chấp thương mại, cơ quan này chưa từng đối mặt với một vụ việc có số lượng bên liên quan và giá trị hoàn thuế tiềm năng lớn như hiện nay.

Tín hiệu trái chiều từ chính quyền

Sau phán quyết của Tòa án Tối cao, chính quyền Tổng thống Trump phát đi những thông điệp chưa thống nhất về việc hoàn trả tiền thuế.

Trong một hồ sơ gửi tòa án cấp dưới, luật sư đại diện chính phủ cho biết các doanh nghiệp có thể được hoàn lại toàn bộ số tiền đã nộp, bao gồm cả lãi suất, nếu thuế quan bị xác định là trái luật. Tuy nhiên, bản thân ông Trump lại bày tỏ sự không hài lòng với phán quyết và cho biết vấn đề hoàn tiền chưa được thảo luận cụ thể, đồng thời cảnh báo quá trình pháp lý có thể kéo dài tới 5 năm.

Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent khẳng định chính quyền sẽ tuân theo hướng dẫn của tòa án và nhấn mạnh quá trình này nằm ngoài quyền quyết định trực tiếp của cơ quan hành pháp.

Ngày 24/4, các luật sư đại diện doanh nghiệp đã nộp đơn lên cả Tòa án Thương mại Quốc tế và một tòa phúc thẩm liên bang, yêu cầu chính phủ hoàn trả ngay toàn bộ số tiền thuế đã thu. Phản hồi đầu tiên từ chính quyền dự kiến được đưa ra ngày 27/2.

Phần lớn các đơn kiện hiện có cấu trúc tương tự nhau, tập trung vào việc xác định cơ sở pháp lý và quyền được hoàn tiền của từng doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhiều nguyên đơn vẫn chưa công bố số tiền cụ thể mà họ yêu cầu hoàn trả.

Trước đó, vào tháng 12 năm ngoái, tòa án thương mại đã tạm dừng toàn bộ các vụ kiện liên quan để chờ phán quyết cuối cùng từ Tòa án Tối cao. Đến tháng 1, cơ quan này cho biết sẽ triển khai các bước xử lý sau khi có kết luận chính thức.

Cuộc chiến pháp lý có thể kéo dài nhiều năm

Giới luật sư đưa ra các kịch bản trái chiều. Trong trường hợp thuận lợi, quá trình giải quyết có thể mất 1 đến 2 năm. Ở chiều ngược lại, thủ tục có thể kéo dài lâu hơn đáng kể, đặc biệt nếu phát sinh kháng cáo diện rộng.

Sự không chắc chắn cũng khiến doanh nghiệp chia rẽ về chiến lược. Một số cố vấn khuyên nên chờ thêm thay vì lập tức khởi kiện, trong khi nhiều hãng luật đã thành lập nhóm chuyên trách để xử lý hồ sơ. Hai hãng luật lớn là Quinn Emanuel Urquhart & Sullivan và Milbank LLP đều đã lập đội ngũ riêng cho làn sóng kiện tụng này.

Ông Harlan Stone, đại diện doanh nghiệp sản xuất vật liệu sàn HMTX Industries, cho biết công ty đã nộp đơn kiện từ ngày 22/12 như một biện pháp phòng ngừa, nhằm đảm bảo quyền lợi nếu tòa ưu tiên giải quyết các nguyên đơn sớm.

Hai hãng luật lớn Quinn Emanuel Urquhart & Sullivan và Milbank LLP cũng đã thành lập các nhóm chuyên trách để xử lý các hồ sơ hoàn thuế.

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng đủ khả năng theo đuổi kiện tụng. Theo một công ty môi giới hải quan tại Washington, nhiều khách hàng đang tìm cách đòi hoàn từ 2.200 USD đến 7 triệu USD, nhưng chỉ các tập đoàn lớn mới có đủ nguồn lực để tham gia các vụ kiện kéo dài.

Các chuyên gia pháp lý nhận định kết quả cuối cùng của vụ kiện có thể thiết lập một cơ chế hoàn thuế áp dụng chung cho toàn bộ nhà nhập khẩu. Trong bối cảnh đó, việc nộp đơn kiện sớm được xem là cách để các doanh nghiệp tăng cơ hội được hoàn tiền nhanh hơn khi quá trình này chính thức bắt đầu.

Theo WSJ