126.000 công nhân bị sa thải, ngành trụ cột lao đao vì quần áo cũ nhập lậu: Chuyện gì xảy ra với nền kinh tế số 1 Đông Nam Á?

Quần áo đã qua sử dụng nhập khẩu đang gây sức ép lớn lên ngành dệt may của Indonesia, đồng thời làm thất thu nguồn thu thuế của Nhà nước, một quan chức Chính phủ nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á cho biết trong phiên điều trần trước các nghị sĩ.

Thứ trưởng Bộ Công nghiệp nước này, Faisol Reza cho biết trung bình quần áo cũ chiếm gần một nửa tổng lượng hàng may mặc nhập khẩu trong giai đoạn 2020–2025. Không chỉ vậy, phần lớn các mặt hàng đã qua sử dụng này được đưa vào Indonesia một cách bất hợp pháp, né tránh các loại thuế.

“Không chỉ gây thất thu ngân sách, các sản phẩm này còn tác động trực tiếp đến ngành công nghiệp trong nước vì chúng được bán với mức giá thấp hơn rất nhiều so với hàng sản xuất nội địa, vốn phải chịu thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế thu nhập”, ông Faisol phát biểu trong buổi điều trần với Ủy ban VI của Hạ viện.

Indonesia đã cấm nhập khẩu quần áo đã qua sử dụng theo Quy định số 40/2022 của Bộ Thương mại, củng cố thêm các lệnh cấm trước đó được ban hành vào các năm 2015 và 2021. Tuy nhiên, theo nhà chức trách, tình trạng buôn lậu vẫn diễn ra phổ biến ở quốc gia có trên 17.000 hòn đảo này.

Ông Faisol cho biết hàng nhập lậu không phải chịu thuế nhập khẩu, các khoản phụ thu bổ sung, thuế giá trị gia tăng hay thuế thu nhập, tạo ra lợi thế lớn về giá so với sản phẩm nội địa. Do đó, hàng may mặc sản xuất trong nước gặp khó khăn trong cạnh tranh, ngay cả trên thị trường nội địa.

Sức ép lên ngành công nghiệp này đã dẫn tới tình trạng mất việc làm. Dữ liệu từ Liên đoàn Công đoàn Thương mại Indonesia (KSPN) cho thấy hơn 126.000 công nhân dệt may và may mặc đã bị sa thải, trong khi Bộ Lao động “xứ sở vạn đảo” ghi nhận 88.519 trường hợp mất việc trong ngành này từ tháng 1 đến tháng 11 năm 2025.

Ngành dệt may và sản phẩm dệt (TPT) vẫn là trụ cột quan trọng của lĩnh vực sản xuất Indonesia. Ông Faisol cho biết xuất khẩu dệt may đạt 10,97 tỷ USD (tương đương 183.970 tỷ rupiah, tức hơn 284.671 tỷ đồng) tính đến tháng 11 năm 2025, chiếm khoảng 5,33% tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia. Ngành này sử dụng khoảng 4 triệu lao động, chiếm gần 20% lực lượng lao động sản xuất của Indonesia và cung cấp khoảng 70% nhu cầu quần áo trong nước.

Tuy nhiên, dữ liệu chính thức cho thấy quần áo cũ vẫn tiếp tục nhập khẩu vào Indonesia qua các kênh phi chính thức. Cơ quan Thống kê Trung ương (BPS) ghi nhận 3.865 tấn quần áo đã qua sử dụng được nhập khẩu trong năm 2024 khi Tổng cục Hải quan và Thuế tiêu thụ đặc biệt cho rằng chúng thuộc hành lý cá nhân của hành khách.

Sự chênh lệch thương mại lại cho thấy lượng hàng nhập khẩu thực tế có thể lớn hơn nhiều. Dữ liệu từ Trade Map cho thấy khoảng cách đáng kể giữa số liệu nhập khẩu của Indonesia và số liệu xuất khẩu từ các đối tác thương mại. Riêng từ Malaysia, lượng quần áo cũ xuất khẩu sang Indonesia trong năm 2024 được ghi nhận lên tới khoảng 24.000 tấn theo dữ liệu của nước đối tác.

Ông Faisol cho biết quần áo cũ nhập lậu được bán với giá rẻ hơn từ 10,4 đến 19,9 lần so với hàng nội địa. Sự đa dạng về mặt hàng, trong đó nhiều sản phẩm mang thương hiệu, càng làm suy yếu khả năng cạnh tranh của các nhà sản xuất trong nước.

Dù chịu nhiều áp lực, Chính phủ vẫn nhìn thấy tiềm năng lớn của thị trường may mặc nội địa. Dữ liệu BPS cho thấy người Indonesia chi trung bình khoảng 35.000 rupiah (2,08 USD, tức gần 54.000 đồng) mỗi người mỗi tháng cho quần áo, giày dép và mũ nón.

Với dân số Indonesia ước tính 281,6 triệu người (đông nhất Đông Nam Á và xếp thứ tư thế giới), tổng chi tiêu hàng tháng cho các mặt hàng liên quan đến trang phục đạt khoảng 10 nghìn tỷ rupiah, tương đương 119,8 nghìn tỷ rupiah mỗi năm.

“Những con số này cho thấy thị trường nội địa có tiềm năng rất lớn và có thể tiếp tục được khai thác tối ưu nhằm tăng cường ngành công nghiệp quốc gia, đặc biệt là lĩnh vực dệt may và may mặc”, ông Faisol nói.

Theo Jakarta Globe