23 công ty chứng khoán báo lỗ quý III/2026, lợi nhuận toàn ngành 'bốc hơi' 42% so với cùng kỳ

Theo tổng hợp báo cáo tài chính của 81 công ty chứng khoán, tổng lợi nhuận trước thuế quý III/2026 đạt khoảng 11.000 tỷ đồng, giảm 42% so với mức gần 19.000 tỷ đồng cùng kỳ và thấp hơn gần 28% so với quý trước. Trong số này, 58 công ty có lãi, còn 23 đơn vị báo lỗ.

Kết quả kinh doanh đi xuống trong bối cảnh thị trường kém thuận lợi hơn. VN-Index giảm 4,9% trong quý III, đóng cửa tại 1.768,62 điểm. Giá trị giao dịch bình quân trên ba sàn đạt 18.625 tỷ đồng mỗi phiên, giảm 57,6% so với cùng kỳ và 22,7% so với quý II.

Dòng tiền của nhà đầu tư cũng thu hẹp. Cuối tháng 9, số dư tiền gửi tại các công ty chứng khoán còn khoảng 72.000 tỷ đồng, thấp hơn 12% so với quý trước và giảm khoảng 45% so với mức kỷ lục 131.000 tỷ đồng một năm trước.

Hơn nửa lợi nhuận nằm trong tay 5 công ty

Dù lợi nhuận toàn ngành giảm mạnh, phần lớn vẫn tập trung ở nhóm dẫn đầu.

TCBS đứng đầu với 2.152 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tiếp đến là SSI với 1.295 tỷ và VPS đạt 1.119 tỷ đồng. Ba công ty mang về tổng cộng 4.566 tỷ đồng, tương đương 41% lợi nhuận toàn ngành.

Tính thêm VPBankS với 843 tỷ đồng và Chứng khoán HD (HDS) với 769 tỷ đồng, 5 công ty dẫn đầu chiếm khoảng 56% tổng lợi nhuận của 81 doanh nghiệp. Tuy nhiên, ngay trong nhóm quy mô lớn, nhiều công ty vẫn ghi nhận lợi nhuận giảm hàng chục phần trăm so với cùng kỳ.

Margin trở thành "trụ đỡ"

Trong khi môi giới và tự doanh chịu sức ép, cho vay ký quỹ tiếp tục tăng trưởng. Dư nợ cho vay toàn ngành cuối tháng 9 đạt khoảng 457.500 tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay. Có 18 công ty sở hữu dư nợ trên 10.000 tỷ đồng, trong khi 10 đơn vị lớn nhất nắm khoảng 60% thị trường.

Lãi từ cho vay và các khoản phải thu trong quý ước đạt 12.300 tỷ đồng, tăng 34% so với cùng kỳ, đánh dấu quý tăng thứ 11 liên tiếp.

Tại TCBS, cho vay ký quỹ và ứng trước tiền bán mang về 1.548 tỷ đồng, tăng 55% và chiếm khoảng 44% tổng thu nhập thuần. Tại VPS, mảng này đóng góp khoảng 46% doanh thu hoạt động.

Diễn biến trên cho thấy margin ngày càng trở thành nguồn thu quan trọng khi nhiều công ty giảm mạnh hoặc miễn phí giao dịch để thu hút khách hàng.

Môi giới co biên lãi gộp, tự doanh phân hóa mạnh

Trái ngược với margin, môi giới chịu tác động trực tiếp từ thanh khoản suy giảm và cuộc đua phí kéo dài. BSI là ví dụ khi doanh thu môi giới quý III đạt 59,4 tỷ đồng nhưng chi phí đã lên 58,3 tỷ đồng, khiến phần chênh lệch chỉ còn 1,2 tỷ đồng, so với khoảng 39 tỷ cùng kỳ.

Trong bối cảnh đó, môi giới tại một số công ty dần đóng vai trò thu hút và duy trì khách hàng để bán chéo các dịch vụ khác, thay vì là nguồn lợi nhuận lớn độc lập.

Tự doanh lại trở thành biến số tạo ra sự phân hóa mạnh về kết quả kinh doanh. VPBankS ghi nhận 1.779 tỷ đồng lãi từ tài sản FVTPL nhưng đồng thời phát sinh 1.638 tỷ đồng lỗ. Sau bù trừ và chi phí, lãi thuần còn 135 tỷ đồng, góp phần khiến lợi nhuận trước thuế giảm 64%.

VNDirect cũng ghi nhận lãi thuần FVTPL giảm gần một nửa xuống hơn 430 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận VIX lao dốc khi danh mục cổ phiếu đảo chiều. Ngược lại, ABS hưởng lợi từ tự doanh, đưa lợi nhuận trước thuế quý III tăng hơn 6 lần lên 376,5 tỷ đồng.

Một nguồn thu khác bắt đầu nổi lên tại một số công ty là ngân hàng đầu tư. Điển hình, mảng này đóng góp 36,5% doanh thu 9 tháng của HDS; riêng bảo lãnh và đại lý phát hành đạt 982 tỷ đồng, gấp 9,8 lần cùng kỳ.

Như vậy, bức tranh quý III cho thấy sự dịch chuyển khá rõ trong cơ cấu lợi nhuận ngành chứng khoán: Môi giới ngày càng khó tạo biên lợi nhuận, tự doanh phụ thuộc lớn vào diễn biến thị trường, trong khi margin trở thành trụ đỡ ổn định hơn.

Tuy nhiên, ngay cả khi dư nợ cho vay lập kỷ lục, nguồn thu này vẫn chưa đủ bù đắp sự suy yếu của các mảng còn lại, khiến lợi nhuận toàn ngành giảm 42%.