29 công ty trên sàn có tỷ lệ sở hữu Nhà nước 'cô đặc', nhiều đơn vị trên 80%: Lộ trình thoái vốn ra sao?

Những phiên giao dịch đầu năm 2026 ghi nhận sự trở lại rõ nét của dòng tiền vào nhóm cổ phiếu doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) sau thời gian tương đối trầm lắng. Chỉ tính từ đầu tháng 1/2026, nhiều mã ghi nhận mức tăng giá ấn tượng như GAS (+48%), BID (+40%), BSR (+33%), VCB (+32%), ACV (+31%), CTG (+16%)…

Động lực quan trọng đứng sau sự dịch chuyển này đến từ việc Trung ương ban hành Nghị quyết 79/NQ-TW, trong đó xác định rõ vai trò, vị trí và định hướng phát triển của khu vực kinh tế nhà nước trong bối cảnh mới. Nghị quyết được xem là “kim chỉ nam” cho quá trình củng cố các doanh nghiệp trụ cột, qua đó tạo nền tảng cho kỳ vọng cải thiện hiệu quả hoạt động và khả năng sinh lời trong trung và dài hạn.

Song song với định hướng chính sách, câu chuyện thoái vốn Nhà nước cũng được đặt ra rõ nét hơn, nhất là trong bối cảnh tỷ lệ sở hữu Nhà nước tại nhiều doanh nghiệp vẫn chiếm phần lớn cơ cấu cổ đông. Với quy định mới, không ít doanh nghiệp có nguy cơ bị hủy tư cách công ty đại chúng nếu không đáp ứng điều kiện tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết phải do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.

Để duy trì hiện diện trên thị trường chứng khoán, các doanh nghiệp buộc phải tìm cách giảm tỷ lệ sở hữu của cổ đông Nhà nước, qua đó gia tăng lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng.



Theo thống kê của Chứng khoán HSC, hiện nhiều doanh nghiệp niêm yết vẫn duy trì tỷ lệ sở hữu Nhà nước ở mức cao. Trong ngành ngân hàng, có 4 nhà băng lớn gồm BID (79,6%), CTG (64,5%), VCB (74,8%) và MBB (44,3%), dự kiến sẽ từng bước đưa tỷ lệ sở hữu Nhà nước về khoảng 65%.

Ở nhóm bảo hiểm, BVH và MIG đều ghi nhận tỷ lệ sở hữu Nhà nước trên 67% và được kỳ vọng giảm về vùng 50 - 65% trong thời gian tới. Đáng chú ý, nhóm dầu khí có nhiều doanh nghiệp có cơ cấu sở hữu bị thâu tóm gần như tuyệt đối. PGV hiện có tỷ lệ sở hữu Nhà nước lên tới 99,2%, theo sau là GAS (95,8%), BSR (92,1%) và OIL (80,5%). Các doanh nghiệp này đang lên kế hoạch giảm tỷ lệ sở hữu của cổ đông Nhà nước về khoảng 65%.

Tương tự, một số doanh nghiệp trong lĩnh vực vận tải cũng có tỷ trọng sở hữu Nhà nước lớn như ACV (95,4%), VEA (88,5%), HVN (86,4%) và VTP (60,8%), với lộ trình hạ tỷ lệ sở hữu Nhà nước về vùng 50 - 65%.

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp thuộc các nhóm ngành tiêu dùng, hóa chất, điện và bất động sản khu công nghiệp như POW, BCM, PHR, CTR cũng đang ghi nhận tỷ lệ sở hữu Nhà nước trên 60%.

Ảnh: HSC Research

Theo giới phân tích, thời điểm hiện nay mang tính bản lề đối với tiến trình cơ cấu lại và thoái vốn tại các doanh nghiệp Nhà nước, khi các điều kiện về chính sách và vĩ mô đang hội tụ ngày càng rõ nét. Về dài hạn, quá trình thoái vốn và tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước được kỳ vọng sẽ cải thiện tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float), gia tăng thanh khoản, đồng thời tạo nền tảng cho hoạt động IPO cũng như mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.

Ánh Nguyệt

Theo Kiến thức đầu tư