3 kịch bản cho vàng, dầu và cổ phiếu nếu xung đột Iran leo thang

Cuối tuần qua, thế giới rúng động trước thông tin Iran xác nhận các lãnh đạo cấp cao thiệt mạng sau đợt tấn công của liên quân Mỹ - Israel. Ngay lập tức, "phanh" lạm phát bị đứt: Giá dầu Brent biển Bắc vọt lên sát ngưỡng 80 USD/thùng, vàng SJC chạm mốc lịch sử 191 triệu đồng/lượng.

Chia sẻ tại talkshow "Mỹ, Israel tấn công Iran: Kịch bản nào cho vàng, dầu & cổ phiếu?", ông Long Phan – CEO của AFA Group, đồng sáng lập Cộng đồng Cố vấn Tài chính Việt Nam (VWA), cho rằng nhà đầu tư cần chuẩn bị tư duy theo kịch bản thay vì phản ứng cảm tính trước tin tức.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Minh Tuấn – Giám đốc điều hành kiêm đồng sáng lập VWA, nhấn mạnh rằng biến động thị trường khi chiến sự xảy ra không chỉ phụ thuộc vào sự kiện quân sự, mà còn phụ thuộc vào mức độ gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng và phản ứng chính sách tiền tệ toàn cầu.

Dưới đây là 3 kịch bản tài chính mà nhà đầu tư cần lưu ý để bảo vệ gia sản trong cơn bão này.

Kịch bản 1: Xung đột hạn chế - thị trường điều chỉnh ngắn hạn

Trong kịch bản tích cực nhất, xung đột chỉ bùng phát trong thời gian rất ngắn (khoảng 7–10 ngày), các bên đáp trả ở mức giới hạn và nhanh chóng quay lại bàn đàm phán. Khi đó, thị trường tài chính có thể trải qua một cú sốc tâm lý mạnh nhưng không hình thành xu hướng giảm dài hạn.

Diễn biến tài sản dự kiến:

-Vàng: Tăng nhẹ do nhu cầu trú ẩn tức thời, sau đó hạ nhiệt khi rủi ro giảm dần.

-Dầu: Bật tăng vì lo ngại gián đoạn nguồn cung, nhưng sẽ nhanh chóng lùi về vùng cân bằng (khoảng 75 USD/thùng) nếu các tuyến vận tải chiến lược như eo biển Hormuz không bị ảnh hưởng.

-Chứng khoán: Giảm mạnh trong vài phiên đầu do tâm lý hoảng sợ, nhưng phục hồi nhanh khi căng thẳng được kiểm soát. Các chỉ số như VN-Index có thể lấy lại phần lớn mức giảm sau cú rơi kỹ thuật.

Theo ông Long Phan, đây là kịch bản có xác suất cao nếu các bên kiềm chế và tránh để xung đột lan rộng sang hạ tầng năng lượng trọng yếu.

Kịch bản 2: Xung đột dai dẳng - Lạm phát quay lại, thị trường phân hóa mạnh

Trong kịch bản trung lập nhưng có xác suất cao, xung đột không bùng phát thành chiến tranh quy mô lớn, song kéo dài âm ỉ từ 3–6 tháng. Các đòn đáp trả gián tiếp làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, tạo áp lực kéo dài lên giá dầu.

-Giá dầu: Neo cao trong vùng 85–95 USD/thùng. Đây là ngưỡng đủ để khiến lạm phát toàn cầu khó hạ nhiệt.

-Lạm phát: Có nguy cơ tăng trở lại do chi phí năng lượng lan sang vận tải, sản xuất và tiêu dùng.

- Chính sách tiền tệ: Các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Fed, buộc phải duy trì lãi suất cao lâu hơn dự kiến, trì hoãn chu kỳ nới lỏng.

Hệ quả trực tiếp là chi phí vốn duy trì ở mức cao, gây áp lực lên tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và định giá cổ phiếu.

Thị trường không sụp đổ nhưng phân hóa cực độ: Nhóm tài chính, bất động sản chịu tác động mạnh do nhạy cảm với lãi suất. Ngược lại, nhóm năng lượng, dầu khí và tiện ích có thể hưởng lợi từ giá hàng hóa cao và dòng tiền phòng thủ.

Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, đây là giai đoạn nhà đầu tư cần thay đổi cấu trúc danh mục thay vì chờ đợi thị trường hồi phục đồng loạt. Nhà đầu tư nên giảm tỷ trọng cổ phiếu có hệ số beta cao (biến động mạnh theo thị trường); ưu tiên doanh nghiệp có dòng tiền ổn định, đòn bẩy thấp; gia tăng tỷ trọng vàng hoặc tiền mặt để tạo vùng đệm phòng thủ.

Kịch bản 3: Leo thang diện rộng - Cú sốc ‘thiên nga đen’

Đây là kịch bản tiêu cực nhất: Xung đột vượt khỏi phạm vi khu vực và kéo theo sự can dự của các cường quốc, làm tê liệt các tuyến vận tải năng lượng chiến lược như Eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu toàn cầu. Khi dòng chảy năng lượng bị gián đoạn nghiêm trọng, cú sốc không còn mang tính khu vực mà trở thành rủi ro hệ thống đối với kinh tế thế giới.

Diễn biến tài sản:

-Giá dầu: Có thể bùng nổ lên 120–140 USD/thùng, tạo cú sốc chi phí trên diện rộng, làm tái bùng phát lạm phát và đẩy nhiều nền kinh tế vào nguy cơ suy thoái.

-Vàng: Trở thành tài sản trú ẩn chủ đạo, thu hút dòng tiền mạnh trong bối cảnh niềm tin vào tài sản rủi ro suy giảm.

-Chứng khoán: Bán tháo diện rộng (sell-off). Định giá bị chiết khấu mạnh, thành quả tích lũy trước đó có thể bị xóa nhanh trong thời gian ngắn.

Ở cấp độ này, vấn đề không còn là điều chỉnh kỹ thuật, mà là khủng hoảng niềm tin và thanh khoản.

Ưu tiên cao nhất là bảo toàn vốn thay vì tìm kiếm lợi nhuận: Tăng mạnh tỷ trọng tiền mặt và vàng trong danh mục. Giảm sâu tài sản rủi ro, đặc biệt là các nhóm cổ phiếu nhạy cảm với chu kỳ kinh tế. Chỉ xem xét quay lại thị trường khi rủi ro địa chính trị có dấu hiệu hạ nhiệt và các tuyến năng lượng được khôi phục.

“Quản trị rủi ro quan trọng hơn tối đa hóa lợi nhuận trong giai đoạn bất định,” ông Long Phan nhấn mạnh.