3 'thủ phạm' trong mâm cỗ ngày Tết đang âm thầm đầu độc bạn

Tết Nguyên đán là dịp sum họp, đoàn viên, khi mỗi gia đình đều chuẩn bị những bữa cơm thịnh soạn với đủ món ăn truyền thống. Tuy nhiên, phía sau không khí ấm cúng ấy lại tiềm ẩn không ít nguy cơ về an toàn thực phẩm.

Thực tế cho thấy, nhiều ca ngộ độc trong dịp Tết không xuất phát từ thực phẩm lạ, mà đến từ chính những thói quen quen thuộc của người Việt trong lựa chọn, bảo quản và sử dụng đồ ăn.

Theo các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai, Tết Nguyên đán và mùa lễ hội đầu năm luôn là thời điểm số ca ngộ độc thực phẩm gia tăng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ 3 “mắt xích” quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ, đó là chất lượng thực phẩm đầu vào và thói quen tiêu dùng trong sinh hoạt gia đình.

Thực phẩm không rõ nguồn gốc

Một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến ngộ độc thực phẩm dịp Tết là việc sử dụng các loại thực phẩm không rõ nguồn gốc. Đây có thể là thịt, giò chả, bánh kẹo, đồ khô hoặc các món chế biến sẵn được bán tràn lan trên thị trường, không nhãn mác, không được kiểm soát về quy trình sản xuất.

Theo các chuyên gia, một số cơ sở sản xuất vì lợi nhuận, có thể sử dụng phụ gia, hóa chất hoặc phẩm màu độc hại để kéo dài thời gian bảo quản, tạo màu sắc bắt mắt cho thực phẩm. Đặc biệt, các món ăn chế biến thủ công, đồ ăn đường phố hay thực phẩm đóng gói không đạt tiêu chuẩn vệ sinh rất dễ bị nhiễm vi khuẩn gây bệnh.

Trong dịp Tết, khi nhu cầu tiêu dùng tăng cao, việc mua thực phẩm theo cảm tính, thiếu kiểm tra kỹ càng càng làm gia tăng rủi ro mất an toàn thực phẩm ngay từ khâu lựa chọn.

Tích trữ quá nhiều - sai lầm phổ biến ngày Tết

Bên cạnh nguồn gốc thực phẩm, thói quen tiêu dùng của người Việt trong những ngày giáp Tết cũng là nguyên nhân quan trọng dẫn đến ngộ độc. Nhiều gia đình có tâm lý mua sắm, tích trữ thực phẩm với số lượng lớn để “ăn dần”, tránh cảnh chợ búa đông đúc hoặc lo ngại hàng quán nghỉ Tết.

Hệ quả là tủ lạnh luôn trong tình trạng quá tải, chứa đủ loại thực phẩm từ thịt cá sống, đồ đông lạnh đến các món đã nấu chín như thịt kho, canh, nem rán, giò chả. Không ít người cho rằng nhiệt độ thấp của tủ lạnh có thể “giữ an toàn” cho mọi loại thực phẩm trong nhiều ngày.

Các chuyên gia cho biết, tủ lạnh chỉ có tác dụng làm chậm quá trình phát triển của vi khuẩn chứ không tiêu diệt hoàn toàn vi sinh vật gây hại. Khi thực phẩm để quá lâu, đặc biệt là đồ ăn chín, vi khuẩn vẫn có thể sinh sôi, nhất là khi điều kiện bảo quản không đảm bảo.

Nguy cơ càng tăng cao khi thực phẩm sống và chín được đặt chung trong cùng ngăn tủ, khiến vi khuẩn từ đồ sống dễ lây nhiễm chéo sang thức ăn đã chế biến. Đây là nguyên nhân âm thầm nhưng rất phổ biến gây ngộ độc thực phẩm trong các gia đình dịp Tết.

Ăn uống dồn dập, rối loạn tiêu hóa

Không chỉ tích trữ thực phẩm, thói quen ăn uống trong những ngày Tết cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ ngộ độc. Việc tham gia nhiều bữa tiệc liên tiếp, ăn uống thất thường, kết hợp nhiều loại thực phẩm giàu đạm, dầu mỡ, rượu bia khiến hệ tiêu hóa bị quá tải.

Trong bối cảnh đó, chỉ cần một món ăn không đảm bảo vệ sinh hoặc đã để lâu cũng có thể gây ra các triệu chứng ngộ độc như buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy. Ở những trường hợp nặng, người bệnh có thể gặp các biến chứng nguy hiểm như suy gan, suy thận, rối loạn điện giải, thậm chí đe dọa tính mạng.

Trẻ nhỏ, người cao tuổi và phụ nữ mang thai là những đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất, cần đặc biệt thận trọng trong ăn uống ngày Tết.

Phòng ngừa ngộ độc, bắt đầu từ những thói quen nhỏ

Để hạn chế nguy cơ ngộ độc thực phẩm trong dịp Tết, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, ưu tiên mua tại các cơ sở uy tín, có chứng nhận an toàn thực phẩm. Trước khi mua, cần kiểm tra kỹ độ tươi, màu sắc, mùi vị của thực phẩm.

Việc bảo quản thực phẩm cần tuân thủ nguyên tắc ăn chín, uống sôi. Các món ăn thừa nên được đun sôi lại, để nguội rồi cho vào hộp kín trước khi cất vào tủ lạnh. Khi sử dụng lại, cần đun nóng kỹ một lần nữa để tiêu diệt vi khuẩn.

Chuyên gia cũng khuyến cáo không nên tích trữ quá nhiều đồ ăn trong tủ lạnh. Việc mua và chế biến vừa đủ không chỉ giúp đảm bảo an toàn mà còn tránh lãng phí, bởi sau Tết, các hàng quán thường mở cửa trở lại khá sớm.

Khi nghi ngờ có người bị ngộ độc thực phẩm, cần ngừng ngay việc sử dụng thực phẩm nghi ngờ, theo dõi sát triệu chứng. Với trường hợp nhẹ, người bệnh nên uống nhiều nước hoặc dung dịch điện giải, ăn các món dễ tiêu. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nặng như nôn liên tục, tiêu chảy kéo dài, khó thở hoặc mất ý thức, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế.

An toàn thực phẩm trong dịp Tết không chỉ phụ thuộc vào sự kiểm soát của cơ quan chức năng mà còn nằm ở ý thức và thói quen của mỗi gia đình. Chỉ cần cẩn trọng hơn trong từng bữa ăn, những ngày sum họp đầu năm sẽ thực sự trọn vẹn và an toàn cho sức khỏe.