40 CTCK niêm yết nắm hơn 282.000 tỷ đồng tự doanh, trái phiếu lớn gấp đôi cổ phiếu

Quy mô tự doanh tăng gần 20%, top 5 nắm 54,54% toàn nhóm

Tính đến cuối quý I/2026, tổng giá trị danh mục tự doanh của 40 công ty chứng khoán (CTCK) niêm yết đạt mức 282.248 tỷ đồng. Con số này ghi nhận mức tăng 7.008 tỷ đồng, tương đương 2,55% so với thời điểm cuối quý IV/2025. So với cùng kỳ năm trước (quý I/2025), quy mô tự doanh đã mở rộng thêm 46.392 tỷ đồng, tương ứng mức tăng 19,67%.

Lượng tài sản này chiếm 41,76% tổng tài sản, 90,89% vốn chủ sở hữu và 134,06% vốn điều lệ của toàn bộ khối CTCK niêm yết. Các chỉ số này cho thấy các công ty đang tập trung nguồn tiền rất lớn vào việc tự mang đi đầu tư: trung bình cứ 100 đồng vốn chủ sở hữu sẽ có xấp xỉ 91 đồng được phân bổ cho mảng tự doanh.

Bối cảnh kinh tế và diễn biến thị trường trong kỳ không hoàn toàn thuận lợi cho việc mua thêm nhiều cổ phiếu. Đóng cửa phiên giao dịch ngày 31/3/2026, chỉ số VN-Index dừng ở mức 1.674,49 điểm, VNAllshare đạt 1.748,35 điểm và VN30 đạt 1.829,59 điểm. Thanh khoản thị trường có sự cải thiện với giá trị giao dịch bình quân quý I đạt 35.004 tỷ đồng/phiên, tăng 19,9% so với mức bình quân của năm 2025.

Mặc dù thị trường giao dịch sôi động hơn, điểm số chung vẫn bị giảm trong tháng cuối quý. Dù vậy, quy mô tiền mang đi đầu tư của các CTCK vẫn duy trì đà tăng trưởng gần 20% so với cùng kỳ năm trước. Dữ liệu này cho thấy các công ty đang linh hoạt chọn mua nhiều loại tài sản khác nhau để đảm bảo an toàn vốn, thay vì chỉ phụ thuộc hoàn toàn vào việc thị trường cổ phiếu lên hay xuống.

Tính về con số cụ thể, Chứng khoán SSI tiếp tục dẫn đầu với số tiền tự doanh lên tới 46.914 tỷ đồng, chiếm 16,62% tổng quy mô toàn thị trường. Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) bám sát ở vị trí thứ hai với 33.711 tỷ đồng (11,94%). Vị trí thứ ba thuộc về Chứng khoán VPBank (VPBankS) với 29.590 tỷ đồng (10,48%).

Các thứ hạng tiếp theo thuộc về Chứng khoán VNDirect (27.670 tỷ đồng, chiếm 9,80%) và Chứng khoán Vietcap (16.052 tỷ đồng, chiếm 5,69%). Tổng cộng, 5 tổ chức dẫn đầu này đang nắm giữ khối tài sản trị giá 153.937 tỷ đồng, tương đương 54,54% tổng tiền tự doanh của 40 CTCK niêm yết.

Nếu tính cả 10 CTCK có quy mô tự doanh lớn nhất (bao gồm SSI, TCBS, VPBankS, VNDirect, Vietcap, VIX, VPS, MBS, SHS và HSC), tổng giá trị đạt mức 217.821 tỷ đồng, chiếm 77,17% toàn thị trường. Mức độ tập trung này cho thấy sự chênh lệch rất lớn về túi tiền giữa các công ty trong ngành chứng khoán.

So với quý liền trước, TCBS là công ty đổ thêm nhiều tiền vào tự doanh nhất, tăng 4.796 tỷ đồng. Nhóm tăng mạnh còn có Chứng khoán FPTS (tăng 3.406 tỷ đồng), SSI (tăng 2.826 tỷ đồng), Chứng khoán BIDV (tăng 2.223 tỷ đồng) và Chứng khoán Hải Phòng (tăng 1.619 tỷ đồng).

Ngược lại, một số công ty đã chủ động rút bớt tiền về. Cụ thể, HSC giảm 3.657 tỷ đồng, VNDirect giảm 3.426 tỷ đồng, SHS giảm 1.842 tỷ đồng, Chứng khoán Thiên Việt (TVS) giảm 1.434 tỷ đồng và MBS giảm 1.101 tỷ đồng. Sự trái ngược này cho thấy mỗi công ty đang có một tính toán riêng, không ai giống ai.

So với quý I/2025, TCBS và VPBankS là hai đơn vị tăng trưởng mạnh nhất, lần lượt mở rộng thêm 14.593 tỷ đồng và 12.906 tỷ đồng. Kế đến là Vietcap tăng 6.435 tỷ đồng, FPTS tăng 3.849 tỷ đồng và MBS tăng 2.815 tỷ đồng.

Ở chiều ngược lại, SSI chủ động thu hẹp quy mô 6.168 tỷ đồng so với cùng kỳ. VNDirect cũng giảm 5.677 tỷ đồng; các công ty khác như TVS, Chứng khoán Nhất Việt (VFS) và Chứng khoán SmartInvest (AAS) giảm lần lượt 1.728 tỷ đồng, 914 tỷ đồng và 911 tỷ đồng.

FVTPL chiếm 60,26%, trái phiếu lớn gấp 2,02 lần cổ phiếu

Về mặt sổ sách kế toán, nhóm tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ (FVTPL) đạt 170.085 tỷ đồng tại thời điểm cuối quý I/2026, chiếm 60,26% tổng số tiền tự doanh của 40 CTCK. Nhóm tài sản sẵn sàng để bán (AFS) đạt 62.735 tỷ đồng (22,23%), trong khi các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn (HTM) đạt 49.428 tỷ đồng (17,51%).

Trong ba nhóm này, FVTPL là khoản mục có tác động trực tiếp và nhanh nhất đến lợi nhuận của công ty trong kỳ báo cáo. Các khoản như tiền lời/lỗ khi bán ra, chênh lệch giá, cổ tức và tiền lãi đều được cộng hoặc trừ thẳng vào lợi nhuận. Tuy nhiên, nhóm FVTPL không chỉ toàn là cổ phiếu, mà còn bao gồm cả trái phiếu, chứng chỉ quỹ (CCQ) cùng nhiều loại tài sản khác.

Nhìn vào từng loại tài sản cụ thể, trái phiếu hiện là nơi thu hút nhiều tiền nhất. Tổng giá trị trái phiếu tự doanh đạt 122.691 tỷ đồng, chiếm 43,47% tổng quy mô. Trong khi đó, lượng tiền nằm ở cổ phiếu chỉ dừng ở mức 60.609 tỷ đồng, tương đương 21,47%. Tỷ lệ này cho thấy số tiền đổ vào trái phiếu đang lớn gấp 2,02 lần so với cổ phiếu.

Tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi đạt 50.746 tỷ đồng, chiếm 17,98%. Chứng chỉ quỹ chiếm 1.216 tỷ đồng (0,43%). Phần còn lại là các loại tài sản khác.

Sự thay đổi dòng tiền theo thời gian càng cho thấy trái phiếu đang lên ngôi. So với cuối năm 2025, lượng tiền đổ vào trái phiếu tăng thêm 8.019 tỷ đồng (tăng 6,99%). Cùng lúc đó, tiền nằm ở cổ phiếu giảm 2.484 tỷ đồng (giảm 3,94%); tiền gửi ngân hàng và chứng chỉ tiền gửi cũng giảm 3.941 tỷ đồng (giảm 7,21%).

Nếu so với quý I/2025, số tiền đầu tư vào trái phiếu đã tăng vọt lên đến 42.425 tỷ đồng (tăng 52,86%). Số tiền mua cổ phiếu cũng tăng 10.244 tỷ đồng (tăng 20,34%), trong khi tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi giảm 1.628 tỷ đồng (giảm 3,11%). Điều này khẳng định dòng tiền đầu tư mới trong vòng một năm qua chủ yếu chảy vào các tài sản mang lại mức lãi suất cố định, an toàn.

Cụ thể tại nhóm FVTPL, SSI đang nắm giữ số tiền lớn nhất với 42.429 tỷ đồng. Xếp sau là VPBankS (26.254 tỷ đồng), VNDirect (18.652 tỷ đồng), VIX (15.042 tỷ đồng) và HSC (10.109 tỷ đồng). Năm công ty này quản lý tổng cộng 112.486 tỷ đồng FVTPL, bằng 66,14% toàn thị trường.

Tại nhóm AFS, TCBS ghi nhận giá trị lên tới 32.249 tỷ đồng, chiếm hơn một nửa toàn thị trường. Kế tiếp là Vietcap (13.089 tỷ đồng), VPS (3.715 tỷ đồng), VPBankS (3.302 tỷ đồng) và MBS (3.181 tỷ đồng). Tổng tiền nhóm AFS của toàn thị trường đã tăng rất mạnh 105,32% so với cùng kỳ năm ngoái.

Với nhóm HTM, VNDirect duy trì vị trí dẫn đầu với 9.018 tỷ đồng. Các tổ chức tiếp theo bao gồm MBS (5.513 tỷ đồng), Chứng khoán DNSE (4.662 tỷ đồng), SSI (3.732 tỷ đồng) và Chứng khoán VietinBank (3.663 tỷ đồng). Trái ngược với mức tăng của AFS, tổng giá trị HTM lại giảm nhẹ. Việc thay đổi trái chiều giữa các nhóm này cho thấy các công ty đang điều chỉnh lại cách phân loại tài sản trên sổ sách.

Cơ cấu tài sản khác nhau, kết quả tự doanh không đồng nhất

Việc mổ xẻ chi tiết từng loại tài sản cho thấy mỗi công ty có một gu đầu tư rất khác nhau. Ví dụ, trong tổng số tiền 33.711 tỷ đồng của TCBS, nhóm FVTPL chỉ có vỏn vẹn 56 tỷ đồng. Phần lớn tiền được công ty đưa vào nhóm AFS (32.249 tỷ đồng), trong đó riêng tiền mua trái phiếu đã lên đến 29.338 tỷ đồng, chiếm tỷ lệ áp đảo 87,03%.

Ngược lại, SSI dù đứng đầu thị trường với 46.914 tỷ đồng tiền mang đi đầu tư, lại ưu tiên dồn phần lớn (42.429 tỷ đồng) vào nhóm FVTPL. Dù vậy, số tiền thực sự dùng để mua cổ phiếu của công ty này chỉ là 2.730 tỷ đồng, chiếm một phần rất nhỏ (5,82%).

Với một hướng đi khác, VNDirect lại chọn cách chia đều tiền vào nhiều giỏ. Công ty này phân bổ cho FVTPL (18.652 tỷ đồng), HTM (9.018 tỷ đồng), trái phiếu (13.292 tỷ đồng) và tiền gửi ngân hàng (10.018 tỷ đồng).

VPBankS chọn cách phân bổ cân bằng hơn. Trong 29.590 tỷ đồng, công ty phân bổ 26.254 tỷ đồng vào FVTPL, bao gồm 16.153 tỷ đồng trái phiếu và 8.797 tỷ đồng cổ phiếu. Tỷ trọng cổ phiếu ở đây đạt 29,73% – khá cao so với SSI, TCBS hay VNDirect, nhưng vẫn thấp hơn Vietcap hay VIX.

Xét riêng về việc mua cổ phiếu, VIX đang nắm giữ lượng cổ phiếu lớn nhất thị trường với 13.759 tỷ đồng, chiếm 22,70% toàn ngành. Vietcap đứng thứ hai với 12.334 tỷ đồng (20,35%), tiếp theo là VPBankS, SHS và SSI. Lượng cổ phiếu của 5 công ty này lên tới 43.581 tỷ đồng, tương đương 71,90% toàn nhóm.

Về khoản mang tiền đi gửi tiết kiệm (tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi), VNDirect đứng đầu với 10.018 tỷ đồng, bỏ xa các đơn vị xếp sau như MBS, DNSE, SSI và VietinBank Securities.

Sự khác biệt trong cách chọn mua tài sản chính là nguyên nhân tạo ra kết quả lợi nhuận kẻ ít người nhiều. Ước tính trong quý I/2026, doanh thu từ việc tự đem tiền đi đầu tư của 40 CTCK đạt 10.378 tỷ đồng, đóng góp tới 43,96% tổng doanh thu hoạt động. Số tiền lãi thực tế thu về ước đạt 4.276 tỷ đồng, chiếm 54,26% tổng lợi nhuận trước thuế.

Xét về mặt doanh thu, VPBankS dẫn đầu với 1.834 tỷ đồng. Các vị trí tiếp theo là SSI (1.407 tỷ đồng), VIX (1.249 tỷ đồng), VNDirect (1.159 tỷ đồng) và TCBS (740 tỷ đồng). Tuy nhiên, doanh thu lớn chưa chắc đã mang lại lợi nhuận cao. Điển hình, VPBankS dẫn đầu doanh thu nhưng tiền lãi thực tế chỉ đạt 357 tỷ đồng. Hay như VIX có doanh thu lên tới 1.249 tỷ đồng nhưng mảng này lại lỗ 63 tỷ đồng.

Xét về số lãi thực tế bỏ túi, SSI vươn lên đứng đầu với 892 tỷ đồng. Xếp sau lần lượt là VNDirect (659 tỷ đồng), TCBS (528 tỷ đồng), VPS (456 tỷ đồng) và VPBankS (357 tỷ đồng). Năm công ty này tạo ra tổng cộng 2.891 tỷ đồng tiền lãi, chiếm 67,60% toàn nhóm.

Cách ghi nhận lợi nhuận cũng rất đa dạng. Lợi nhuận của SSI chủ yếu đến từ 1.278 tỷ đồng lãi ở nhóm FVTPL và 493 tỷ đồng tiền cổ tức/lãi (đi kèm với 504 tỷ đồng lỗ cũng từ nhóm FVTPL). VNDirect thì có 1.000 tỷ đồng lãi FVTPL và 158 tỷ đồng lãi HTM (đi kèm 488 tỷ đồng lỗ FVTPL).

TCBS tạo ra 208 tỷ đồng tiền lãi từ nhóm AFS và HTM, rất khớp với việc công ty này đổ nhiều tiền mua trái phiếu. Trong khi đó, VPBankS ghi nhận lãi lớn ở FVTPL (1.822 tỷ đồng) nhưng khoản lỗ ở nhóm này cũng rất cao (1.472 tỷ đồng).

Tổng thể, mảng tự đem tiền đi đầu tư đóng góp tới 54,26% lợi nhuận trước thuế của toàn ngành. Sự phụ thuộc quá lớn vào mảng này đồng nghĩa với việc lợi nhuận của các công ty chứng khoán trong những quý tới sẽ tiếp tục "nhảy múa" theo sự biến động của giá cổ phiếu, lãi suất trái phiếu và lãi suất ngân hàng.