400.000 tấn gạo mắc kẹt, hàng loạt nhà máy đóng cửa: Chuyện gì đã xảy ra?

Những tác động lan rộng từ cuộc xung đột liên quan đến Iran đang khiến nhiều nhà máy tại Ấn Độ phải ngừng hoạt động, thậm chí xuất khẩu gạo basmati nổi tiếng của nước này bị đình trệ.

Theo ông Satish Goel, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà xuất khẩu gạo toàn Ấn Độ, nước này xuất khẩu khoảng 6 triệu tấn gạo basmati mỗi năm, trong đó 75% được xuất sang các nước vùng Vịnh. Hiện khoảng 400.000 tấn gạo đang bị mắc kẹt trên biển hoặc tồn đọng tại các cảng của Ấn Độ, mỗi tấn trị giá khoảng 1.000 USD.

Chưa hết, các hãng hàng không buộc phải hủy chuyến bay và nhiều nhà hàng tạm thời đóng cửa, khi doanh nghiệp đối mặt với tuyến vận tải biển bị gián đoạn và chi phí nhiên liệu tăng vọt.

Cuộc xung đột hiện đã bước sang ngày thứ 13, khiến hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược – gần như tê liệt, kéo theo chi phí vận tải tăng mạnh. Ấn Độ được đánh giá là một trong những quốc gia châu Á chịu rủi ro lớn nếu xung đột và việc phong tỏa tuyến vận chuyển kéo dài.

Khoảng 50% lượng dầu thô nhập khẩu của Ấn Độ đi qua eo biển này. Ngoài ra, trong năm 2025, 89% nguồn cung khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) của nước này cũng được vận chuyển qua tuyến đường quan trọng này, theo dữ liệu từ Kpler.

Cuối ngày thứ Hai (9/3), Chính phủ Ấn Độ đã áp dụng các biện pháp khẩn cấp nhằm đảm bảo nguồn cung khí đốt tự nhiên được ưu tiên cho các hộ gia đình và phương tiện giao thông — vốn thường sử dụng khí nén thiên nhiên (CNG) — tùy theo khả năng cung ứng.

“Vấn đề hiện nay không chỉ là giá cả, mà là nguồn cung đang trở nên khan hiếm”, bà Madhavi Arora, kinh tế trưởng tại Emkay Global, nhận định.

Ngành gốm sứ đứng trước nguy cơ tê liệt

Tình trạng thiếu khí đốt đang đe dọa làm tê liệt ngành gốm sứ của Ấn Độ tại bang Gujarat, quê hương của Thủ tướng Narendra Modi.

Khoảng 90% sản lượng gốm sứ của Ấn Độ tập trung tại thành phố Morbi. Trong khoảng 700 nhà máy tại đây, có 400–450 nhà máy sử dụng khí propane để vận hành lò nung gốm.

Ông Manoj Arvadiya, Chủ tịch Hiệp hội Gốm sứ Morbi, cho biết tới 100 nhà máy đã phải đóng cửa do thiếu nguồn cung nhiên liệu.

“Nếu nguồn cung propane không được khôi phục trong vòng 10 ngày, toàn bộ các nhà máy của chúng tôi có thể phải dừng hoạt động”, ông cảnh báo.

Nhà hàng và khách sạn đóng cửa vì thiếu LPG

Tình trạng thiếu khí đốt cũng khiến nhiều nhà hàng tại các thành phố lớn phải tạm đóng cửa, đồng thời khiến các hiệp hội khách sạn đưa ra cảnh báo.

Ông Vijay Shetty, Chủ tịch Hiệp hội Khách sạn và Nhà hàng Ấn Độ, cho biết khoảng 20% nhà hàng và khách sạn tại Mumbai đã tạm thời đóng cửa, và khoảng 50% có thể phải ngừng hoạt động trong vài ngày tới nếu tình trạng thiếu LPG kéo dài.

“Tại bang Maharashtra, tình trạng thiếu hụt đang diễn ra nghiêm trọng ở khắp nơi”, ông nói.

Trên mạng xã hội, nhiều người dùng phản ánh các nhà hàng giảm bớt món ăn trong thực đơn, rút ngắn giờ hoạt động và chuyển sang sử dụng bếp từ để tiết kiệm nhiên liệu.

Hiệp hội Nhà hàng Quốc gia Ấn Độ ước tính chỉ một ngày thiếu nguồn cung LPG cũng có thể khiến ngành này thiệt hại tới 13 tỷ rupee (khoảng 141 triệu USD).

Ngành dệt may chịu áp lực chi phí

Các nhà sản xuất dệt may cũng đang chịu tác động từ chi phí vận tải và giá dầu thô tăng cao.

Ông Ashwin Chandran, Chủ tịch Liên đoàn Công nghiệp Dệt may Ấn Độ, cho biết chi phí vận chuyển hàng sang châu Âu đã tăng 40%, từ khoảng 2.200–2.300 USD mỗi container lên hơn 3.000 USD.

Ngoài ra, giá polyester đã tăng 30% do giá dầu thô tăng mạnh. “Các doanh nghiệp sử dụng polyester đang chịu tác động nặng nề, bởi với các hợp đồng ngắn hạn hiện có, việc chuyển phần chi phí tăng thêm sang khách hàng là rất khó”, ông Chandran nói.

Bên cạnh đó, với diễn biến giá dầu tăng mạnh hiện tại, một báo cáo gần đây của ICICI Research chỉ ra, các ngành như sơn và lốp xe cao su, vốn sử dụng nhiều dẫn xuất dầu mỏ, có thể phải đối mặt với áp lực suy giảm biên lợi nhuận do giá nguyên liệu tăng.

Hàng không bị ảnh hưởng

Việc đóng cửa không phận tại các khu vực xung đột xung quanh Iran khiến hàng trăm chuyến bay phải bay vòng đường dài hơn, làm chi phí nhiên liệu tăng vọt, theo ICRA.

Các hãng hàng không Ấn Độ đã hủy hơn 1.700 chuyến bay tính đến ngày 5/3, tương đương khoảng 46% số chuyến bay quốc tế, báo cáo cho biết.

Hãng Air India mới đây cũng thông báo sẽ áp dụng phụ phí nhiên liệu đối với các chuyến bay nội địa và quốc tế do chi phí nhiên liệu hàng không tăng mạnh.

Hãng cho biết nếu không áp dụng phụ phí này, một số chuyến bay có thể phải hủy vì không đủ bù đắp chi phí vận hành.

Áp lực lên thị trường tài chính Ấn Độ

Những tác động lan tỏa từ cuộc chiến xuất hiện đúng vào thời điểm nhạy cảm đối với thị trường tài chính Ấn Độ.

Các nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng cổ phiếu Ấn Độ hơn 830 tỷ rupee trong năm nay, ban đầu do lo ngại liên quan đến thỏa thuận thương mại Mỹ – Ấn, và hiện nay là do cuộc xung đột.

Bên cạnh đó, những lo ngại về tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) cũng khiến cổ phiếu ngành công nghệ thông tin của Ấn Độ lao dốc.

Mặc dù chỉ số chuẩn Nifty 50 đã giảm hơn 8% từ đầu năm, nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn vẫn đang được định giá ở mức cao, theo nhận định từ Nomura và Morgan Stanley.

Sau khi khủng hoảng năng lượng và vận tải bùng phát, Morgan Stanley đã hạ khuyến nghị đối với thị trường Ấn Độ từ mức tăng tỷ trọng xuống trung lập.

“Trong bối cảnh vẫn còn nhiều bất định xung quanh tác động của AI và mức định giá thị trường còn cao, chúng tôi cho rằng sẽ cần thêm thời gian trước khi các nhà đầu tư quốc tế quay trở lại thị trường Ấn Độ”, Morgan Stanley nhận định trong báo cáo tuần trước.

Tham khảo Nikkei