48 giờ sinh tử, 2 chiếc máy bay trăm triệu USD nổ tung và chiến dịch ‘không tưởng' giải cứu phi công Mỹ giữa vòng vây Iran

Trong gần 2 ngày, khi bị thương và đơn độc, một phi công Mỹ đã ẩn náu trong một khe núi hẻo lánh khi lực lượng Iran và các nhóm dân quân cố gắng tiếp cận anh bằng máy bay trực thăng và máy bay không người lái (drone).

“Chúa thật tốt lành!”, vị Đại tá không quân Mỹ đã phát tín hiệu qua radio khi lên được một sườn núi cao. Ban đầu thông điệp này bị Washington nghi ngờ là cái bẫy của Iran khi các quan chức vội xác minh liệu người phi công kể trên còn sống hay không.

Rạng sáng Chủ nhật (5/4), anh nghe thấy tiếng động cơ gầm rú của máy bay Mỹ và một loạt hỏa lực dữ dội khi biệt kích nước này tiếp cận mình, cách sâu 200 dặm (gần 322km) bên trong lãnh thổ Iran. Khi đưa vị Đại tá không quân Mỹ đến nơi an toàn, Mỹ đã cho nổ các máy bay bị mắc kẹt trên mặt đất để tránh công nghệ quân sự rơi vào tay Iran, để lại những cột khói lớn.

Chiến dịch giải cứu diễn ra tại những hẻm núi hiểm trở ở Tây Nam Iran - kiểu nhiệm vụ mà các chỉ huy quân sự vừa lên kế hoạch, vừa lo sợ: một phi công Mỹ bị bắn rơi trong lãnh thổ đối phương, lực lượng thù địch đang tiến đến và các nỗ lực ban đầu thất bại dưới hỏa lực của kẻ địch.

Phi công này (hiện chưa công bố danh tính) là một trong hai người trên chiếc máy bay chiến đấu của Mỹ F-15E Strike Eagle mang mật danh “Dude 44” bị lực lượng Iran bắn hạ hôm thứ Sáu tuần trước (3/4).

Ngay sau khi máy bay rơi, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine đã báo cáo cho Tổng thống Mỹ Donald Trump về tình hình. Họ cho biết Lầu Năm Góc đã có kế hoạch từ lâu cho kịch bản này và có thể giải cứu phi công.

Sau khi xác nhận danh tính, ông Hegseth nhanh chóng tới Phòng Bầu dục để xin lệnh cuối cùng. Tổng thống Trump ngay lập tức chấp thuận. “Chúng ta phải đưa anh ấy về”, theo lời Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt thuật lại lời của ông Trump.

Chiến dịch giải cứu nhanh chóng mở rộng thành một nhiệm vụ quy mô lớn, với khoảng 100 lính đặc nhiệm, hàng chục máy bay chiến đấu và trực thăng của Mỹ, cùng một chiến dịch đánh lạc hướng của Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA) nhằm kéo dài thời gian.

“Khi các phi công bị bắn rơi, bạn không thể tìm thấy họ ở những quốc gia có địa hình hiểm trở như vậy”, ông Trump nói với tờ The Wall Street Journal.

“Phi công đã leo lên được, dù bị thương như vậy vẫn leo được vào một khe núi, Tổng thống Trump tiếp tục khi nói rằng viên phi công có thể nghe thấy tiếng quân đội Mỹ đang tìm kiếm mình. “Rất nhiều điều tuyệt vời đã xảy ra”.

Lực lượng do Bộ Tư lệnh Trung tâm chỉ huy Mỹ đã triển khai hỏa lực mạnh mẽ để ngăn đối phương tiếp cận. Bốn máy bay ném bom B-1 thuộc một hạm đội không quân lớn đã thả gần 100 quả bom dẫn đường bằng vệ tinh nặng 2.000 pound (hơn 907kg). Máy bay không người lái MQ-9 Reaper cũng tấn công các máy bay chiến đấu khả nghi khi chúng tiếp cận địa điểm cách nơi ẩn náu của phi công Mỹ chỉ vài km.

Cuộc tìm kiếm một phi công Mỹ phía sau chiến tuyến đối phương đã khiến dư luận Hoa Kỳ chú ý mạnh mẽ, biến cuộc chiến trên không vốn xa xôi trở nên sống động.

Sự kiện này cũng tạo ra câu chuyện mới cho cả hai phía khi cuộc chiến ở Trung Đông bước sang tuần thứ 6. Iran coi việc bắn hạ máy bay là bằng chứng Mỹ có thể bị tổn thất, thách thức tuyên bố ưu thế trên không của Tổng thống Donald Trump.

Chiến dịch giải cứu nổi tiếng nhất trước đây của Mỹ tại Iran nhằm giải cứu 53 con tin Đại sứ quán cách đây gần 46 năm đã thất bại thảm hại sau hàng loạt sự cố, đỉnh điểm là vụ tai nạn bốc cháy tại một khu vực tập kết ở sa mạc.

Và giờ đây, ông Trump và các đồng minh gọi chiến dịch giải cứu thành công phi công Mỹ bị Iran bắn rơi là “phép màu Lễ Phục sinh”, nhằm củng cố sự ủng hộ từ dân chúng - vốn đang suy giảm trầm trọng.

Kịch bản tồi tệ nhất

Khi chiếc máy bay Mỹ F-15E trúng hỏa lực, hai phi công đã kích hoạt ghế phóng, bung dù trong khi máy bay rơi sâu trong lãnh thổ Iran. Một người nhanh chóng được cứu, nhưng sĩ quan hệ thống vũ khí ngồi ghế sau đã mất tích.

“Chúng tôi không đưa tin rầm rộ về người đầu tiên, vì nếu không họ sẽ phát hiện ra người thứ hai. Nhờ không nói về phi công thứ nhất, họ phải mất một ngày rưỡi mới biết có phi công thứ hai”, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với tờ The Wall Street Journal về phi công mất tích.

Tin tức lần đầu nổ ra trên truyền hình Nhà nước Iran. Một nữ phát thanh viên thông báo rằng một phi hành đoàn của không quân Mỹ đã nhảy dù xuống phía Tây Nam Iran, được cho là thuộc tỉnh miền núi Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad. Người phụ nữ này kêu gọi người dân bộ lạc và dân làng hợp tác: “Nếu bắt sống được phi công địch và bàn giao cho cảnh sát, các bạn sẽ nhận được phần thưởng quý giá”.

Đối với Lầu Năm Góc, đây là kịch bản tồi tệ nhất. Đó là lần đầu tiên một máy bay có người lái của Mỹ bị rơi trên lãnh thổ đối phương sau hơn 20 năm. Hình ảnh một phi công Mỹ bị bắt sẽ là công cụ tuyên truyền lớn cho Tehran và là đòn bẩy giúp Iran chiếm ưu thế trong cuộc chiến với chính quyền Washington.

Cuộc giải cứu nghẹt thở

Nhiệm vụ phức tạp này của quân đội Mỹ nhanh chóng gặp trở ngại. Washington phải hủy bỏ nỗ lực giải cứu đầu tiên khi hai trực thăng H-6 bị trúng đạn từ mặt đất, khiến phi hành đoàn bị thương và phải hạ cánh khẩn cấp xuống Kuwait. Khi hai chiếc máy bay đặc nhiệm MC-130J hạ cánh xuống một căn cứ dã chiến tạm thời bên trong Iran, bánh trước của chúng bị lún sâu xuống đất và không thể cất cánh.

Thời gian là cốt yếu. Các lực lượng Iran, dân quân và lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đang truy đuổi dấu vết của phi công bằng trực thăng và drone.

CIA đã đóng vai trò quan trọng bằng cách xác định chính xác vị trí của phi công trong một khe núi - một nỗ lực mà quan chức cấp cao mô tả là “mò kim đáy bể”. CIA cũng thực hiện một chiến dịch nghi binh, tung tin giả bên trong Iran rằng quân đội Mỹ đã tìm thấy phi công và đang đưa anh ta thoát ra bằng đường bộ để đánh lạc hướng lực lượng truy quét.

Trong khi đó, Israel phối hợp chia sẻ tình báo và tạm dừng các cuộc tấn công trong khu vực để hỗ trợ nhiệm vụ, đồng thời không kích các mục tiêu có thể đe dọa nỗ lực di tản.

Khi nhiệm vụ hoàn tất, Mỹ đã phá hủy hai chiếc MC-130J (trị giá hơn 100 triệu USD mỗi chiếc) và hai trực thăng MH-6 Little Bird bị kẹt lại để đảm bảo công nghệ nhạy cảm không bị rơi vào tay đối phương.

Sau nhiều giờ suy đoán, ông Trump đã đăng tin vui trên mạng xã hội Truth Social ngay sau nửa đêm: “CHÚNG TA ĐÃ CỨU ĐƯỢC CẬU ẤY!”. Ông Trump tiếp tục viết: “Quân đội Mỹ đã cử hàng chục máy bay với những vũ khí tối tân nhất thế giới để đưa cậu ấy về. Cậu ấy bị thương, nhưng sẽ ổn thôi”.

The Wall Street Journal