5 phút đảo chiều chấn động thị trường: Ông Trump phát tín hiệu muốn dừng cuộc chiến?

Chỉ ít phút sau khi ông Donald Trump bất ngờ rút lại lời đe dọa tấn công hạ tầng năng lượng của Iran trong một bài đăng trên Truth Social lúc 7h05 sáng (theo giờ Mỹ), thị trường tài chính toàn cầu lập tức đảo chiều: giá dầu lao dốc hơn 13%, lợi suất trái phiếu Mỹ giảm mạnh, còn giới giao dịch đặt cược chứng khoán Mỹ sẽ bật tăng ngay khi mở cửa.

Diễn biến này gần như không bị ảnh hưởng, dù chưa đầy một giờ sau, phía Iran bác bỏ tuyên bố của ông Trump về việc hai bên đang đàm phán. Trên Phố Wall, thông điệp được hiểu khá rõ: ông Trump dường như muốn sớm chấm dứt cuộc chiến đã khiến kinh tế toàn cầu chao đảo kể từ khi ông khơi mào hơn 3 tuần trước.

Theo Marko Papic, chiến lược gia trưởng tại BCA Research, nếu tình hình không được giải quyết trong 7-10 ngày tới, thế giới có thể đối mặt với một cú “đóng băng” kinh tế tương tự thời đại dịch. Ông cho rằng động thái mới nhất cho thấy Nhà Trắng đã nhận thức rõ nguy cơ nền kinh tế thực có thể rơi tự do.

Tuyên bố của ông Trump kích hoạt một nhịp tăng dữ dội chỉ trong vài phút, đánh dấu phiên giao dịch biến động nhất trên Phố Wall kể từ khi xung đột Mỹ-Israel với Iran bùng phát. Diễn biến này cũng gợi lại những cú “quay xe” hồi tháng 4, khi ông từng đẩy thị trường toàn cầu đến bờ vực bằng các chính sách thương mại cứng rắn rồi nhanh chóng xuống thang.

Theo các nguồn tin, tuyên bố lần này một phần nhằm trấn an nhà đầu tư đang hoảng loạn, qua đó ngăn chặn một đợt bán tháo mạnh ngay đầu tuần.

Khi thị trường Mỹ mở cửa, chỉ số S&P 500 tăng 2,2%, mức mạnh nhất kể từ tháng 5. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm có lúc giảm 0,22 điểm phần trăm xuống còn 3,79%. Giá dầu Brent rơi xuống dưới mốc 100 USD/thùng, đồng USD suy yếu, trong khi thị trường cổ phiếu và trái phiếu châu Âu cũng đảo chiều tăng trở lại.

Tuy nhiên, phía sau cú hồi này vẫn là hoài nghi lớn: liệu ông Trump có thể kết thúc cuộc chiến dễ dàng như cách nó bắt đầu hay không. Khi tâm lý này lan rộng, đà tăng ban đầu dần suy yếu trên hầu hết các thị trường, cho thấy giới đầu tư vẫn thận trọng trước nguy cơ bất ổn kéo dài tại Trung Đông.

Brad Conger, Giám đốc đầu tư tại Hirtle Callaghan, nhận định rằng cuộc chiến có thể đã vượt khỏi tầm kiểm soát trực tiếp của ông Trump. Theo ông, những nhà đầu tư tin rằng Nhà Trắng sẽ luôn phản ứng theo thị trường có thể đang đặt niềm tin sai chỗ.

Trong năm đầu quay lại Nhà Trắng, giới giao dịch từng quen với việc ông Trump đảo chiều chính sách khi thị trường phản ứng tiêu cực. Điều này tạo ra chiến lược được gọi là “TACO trade” (Trump Always Chickens Out), khuyến khích nhà đầu tư mua vào khi giá giảm.

Tuy nhiên, cuộc chiến với Iran đang làm lung lay niềm tin đó. Xung đột liên tục leo thang trong những tuần gần đây, trong khi Iran vẫn duy trì quyền kiểm soát và thậm chí phong tỏa eo biển Hormuz, càng đẩy rủi ro lên cao.

Hệ quả bắt đầu lộ rõ từ tuần trước khi giá năng lượng tăng vọt làm dấy lên nguy cơ lạm phát mới, buộc giới đầu tư điều chỉnh kỳ vọng theo hướng các ngân hàng trung ương có thể phải tăng lãi suất. Điều này làm gia tăng rủi ro đình lạm, tăng trưởng yếu đi kèm giá cả leo thang, đồng thời thổi bay hơn 2.500 tỷ USD khỏi thị trường trái phiếu toàn cầu, hướng tới tháng tồi tệ nhất trong hơn 3 năm.

Diễn biến này cũng làm suy yếu các mục tiêu kinh tế khác của chính quyền Trump, từ việc kéo giảm lãi suất vay mua nhà, kiềm chế giá dầu cho đến củng cố niềm tin kinh tế trước thềm bầu cử Quốc hội.

Dù ông Trump liên tục gây áp lực lên Chủ tịch Fed Jerome Powell để hạ lãi suất, lợi suất trái phiếu 2 năm vẫn tăng hơn 0,5 điểm phần trăm kể từ khi chiến sự bắt đầu, do lo ngại lạm phát sẽ hạn chế dư địa chính sách.

Tom Garretson từ RBC Wealth Management cho rằng chính thị trường trái phiếu, chứ không phải yếu tố nào khác, có thể đã buộc ông Trump phải xuống thang nhằm kiềm chế giá dầu.

Sau khi chứng khoán Mỹ lao dốc vào cuối tuần trước, kéo S&P 500 vào chuỗi giảm dài nhất trong một năm, ông Trump phát tín hiệu rằng mình “đã gần đạt được mục tiêu” và cân nhắc thu hẹp chiến dịch quân sự. Tuy nhiên, chỉ ít giờ sau, ông lại đe dọa tấn công hạ tầng điện của Iran nếu nước này không mở lại eo Hormuz trong 48 giờ, trước khi tuyên bố tạm hoãn 5 ngày vào thứ Hai.

Những phát ngôn thay đổi liên tục cùng lịch sử nhiều lần phóng đại hoặc mâu thuẫn đã khiến uy tín của ông trên thị trường tài chính bị bào mòn đáng kể.

Jordan Rochester, chiến lược gia tại Mizuho Bank, nhận định điều khó nhất hiện nay không phải là dự đoán diễn biến chiến sự, mà là đoán được thông điệp từ Nhà Trắng và mức độ phản ứng của thị trường.

Đến cuối phiên, đà tăng của thị trường đã thu hẹp đáng kể, với S&P 500 chỉ còn tăng khoảng 1,2%, trong khi thị trường trái phiếu cũng hạ nhiệt.

Michael Kantrowitz tại Piper Sandler nhận định rằng sự thay đổi liên tục trong thông điệp của ông Trump đang tạo ra “bất định chồng bất định”. Điều này vừa ngăn thị trường giảm sâu, nhưng cũng khiến nhà đầu tư không dám quá tự tin vào bất kỳ kịch bản nào.