5 thói quen tưởng 'tốt cho sức khỏe' nhưng đang âm thầm gây hại, nhiều người Việt vẫn làm mỗi ngày

Mong muốn sống khỏe mạnh, lâu dài và hạnh phúc là điều ai cũng hướng tới. Vì vậy, không ít người cố gắng hình thành những thói quen được cho là “tốt cho sức khỏe” như uống nhiều nước, ăn uống lành mạnh, ngủ đủ giấc hay áp dụng các xu hướng chăm sóc cơ thể đang thịnh hành.

Tuy nhiên, không phải lời khuyên nào cũng phù hợp với tất cả mọi người. Thực tế cho thấy, một số xu hướng sức khỏe phổ biến hiện nay, nếu áp dụng máy móc hoặc thiếu hiểu biết, có thể gây ra những hệ lụy không mong muốn.

Các chuyên gia cho rằng vấn đề nằm ở chỗ lời khuyên sức khỏe thường thiếu tính cá nhân hóa. Những phương pháp hiệu quả với vận động viên chuyên nghiệp, người trẻ khỏe mạnh có thể lại tiềm ẩn rủi ro với người có bệnh nền, người cao tuổi hoặc người có lối sống ít vận động.

Dưới đây là một số xu hướng sức khỏe quen thuộc nhưng cần được nhìn nhận thận trọng hơn.

Nhịn ăn gián đoạn

Nhịn ăn gián đoạn (Intermittent Fasting) là một trong những chế độ ăn kiêng được ưa chuộng nhất hiện nay. Thay vì tập trung vào việc ăn gì, phương pháp này chú trọng vào thời điểm ăn và nhịn, giúp cơ thể có khoảng thời gian “nghỉ ngơi” sau tiêu hóa. Nhiều nghiên cứu cho thấy nhịn ăn gián đoạn có thể giúp giảm cân, cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ sức khỏe tim mạch và tăng cường chức năng não bộ.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo chế độ này không phù hợp với tất cả mọi người. Việc bỏ bữa trong thời gian dài có thể dẫn đến cảm giác đói quá mức, khiến nhiều người ăn bù không kiểm soát hoặc tìm đến thực phẩm nhiều đường, nhiều chất béo sau đó.

Đặc biệt, nhịn ăn gián đoạn có thể gây nguy hiểm cho người mắc bệnh nền, người đang dùng thuốc đặc trị, phụ nữ mang thai hoặc những người có tiền sử rối loạn ăn uống. Với nhóm đối tượng này, việc áp dụng chế độ ăn kiêng khắt khe có thể làm rối loạn chuyển hóa và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Chỉ ưu tiên ăn lành mạnh cho con, bỏ quên bản thân

Nhiều bậc cha mẹ luôn cố gắng lựa chọn thực phẩm tốt nhất cho con cái, từ rau xanh, trái cây đến các bữa ăn cân bằng dinh dưỡng. Tuy nhiên, một nghiên cứu của Đại học Pittsburgh (Mỹ) chỉ ra rằng thói quen này đôi khi lại khiến chính phụ huynh ăn uống kém lành mạnh hơn.

Các nhà nghiên cứu gọi hiện tượng này là “hoàn thành mục tiêu gián tiếp”. Khi cha mẹ chọn bữa ăn lành mạnh cho con, họ có xu hướng cảm thấy bản thân đã hoàn thành trách nhiệm sức khỏe, từ đó cho phép mình “tự thưởng” bằng đồ ăn nhanh, thực phẩm nhiều calo.

Hiệu ứng này càng rõ rệt khi cha mẹ dự định ăn chung với con và tin rằng vài miếng thức ăn lành mạnh cũng đủ bù đắp cho lượng đồ ăn vặt họ tiêu thụ. Lâu dài, thói quen này có thể khiến chế độ ăn của người lớn mất cân đối, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.

Ngủ với tiếng ồn trắng

Tiếng ồn trắng (white noise) được nhiều người sử dụng như một công cụ hỗ trợ giấc ngủ. Những âm thanh đều đều, liên tục được cho là giúp che lấp các tiếng động đột ngột từ môi trường bên ngoài, khiến não bộ dễ đi vào giấc ngủ hơn. Harvard Health cũng thừa nhận tiếng ồn trắng có thể giúp một số người ít bị gián đoạn khi ngủ.

Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học ủng hộ lợi ích lâu dài của tiếng ồn trắng vẫn còn hạn chế. Một bài đánh giá trên tạp chí Sleep Medicine Reviews cho rằng chất lượng bằng chứng về hiệu quả của phương pháp này là rất thấp.

Một số nghiên cứu còn lo ngại rằng việc tiếp xúc với tiếng ồn liên tục có thể làm giấc ngủ bị phân mảnh hoặc ảnh hưởng đến cách não bộ xử lý âm thanh. Ngoài ra, nếu sử dụng âm lượng quá lớn trong thời gian dài, tiếng ồn trắng có thể gây tổn thương thính giác mà người dùng không nhận ra ngay.

Nước ngọt ăn kiêng

Chuyển sang uống nước ngọt ăn kiêng thường được xem là một bước đi “lành mạnh” để cắt giảm lượng đường và calo. Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng cảnh báo rằng chất làm ngọt nhân tạo có thể gây rối loạn quá trình trao đổi chất.

Theo các chuyên gia y tế, các chất tạo ngọt không calo có thể làm cơ thể hiểu nhầm rằng đường đang được nạp vào, kích hoạt phản ứng insulin bất thường, từ đó làm tăng nguy cơ tăng cân và tiểu đường type 2.

Đáng lo ngại hơn, một số nghiên cứu cho thấy việc tiêu thụ đồ uống chứa chất làm ngọt nhân tạo hàng ngày có liên quan đến nguy cơ đột quỵ và sa sút trí tuệ cao gấp nhiều lần so với người không sử dụng. Dữ liệu dài hạn cũng chỉ ra rằng nước ngọt ăn kiêng có thể đẩy nhanh quá trình lão hóa não và làm tăng nguy cơ các bệnh tim mạch nghiêm trọng.

Uống quá nhiều nước

Uống đủ nước là lời khuyên quen thuộc, nhưng uống quá nhiều nước trong thời gian ngắn lại có thể gây “ngộ độc nước”. Tình trạng này xảy ra khi lượng nước nạp vào vượt quá khả năng lọc của thận, làm loãng nồng độ natri trong máu và gây hạ natri máu.

Khi natri giảm quá thấp, nước sẽ tràn vào các tế bào khiến chúng sưng lên. Nếu xảy ra ở não, hậu quả có thể rất nghiêm trọng, dẫn đến co giật, hôn mê, thậm chí đe dọa tính mạng. Ngộ độc nước thường gặp ở những người uống hơn 1 lít nước mỗi giờ trong thời gian dài, đặc biệt khi vận động mạnh mà không bù điện giải.

Các chuyên gia khuyến cáo, thay vì chạy theo xu hướng, mỗi người cần lắng nghe cơ thể và điều chỉnh thói quen sức khỏe phù hợp với thể trạng cá nhân. Sống lành mạnh không chỉ nằm ở việc làm “đúng”, mà còn ở việc làm “đủ” và “phù hợp”.