6 nhóm thực phẩm quen thuộc âm thầm 'nuôi' nguy cơ bệnh gout và suy thận, người Việt ăn hằng ngày mà không hay biết

Không phải sau một bữa ăn thịnh soạn hay một cuộc nhậu quá đà mà axit uric trong máu lập tức tăng vọt. Trên thực tế, chỉ số này thường âm thầm tích lũy qua từng ngày, từng thói quen nhỏ trong ăn uống và sinh hoạt. Chính sự “lặng lẽ” ấy khiến nhiều người chỉ phát hiện vấn đề khi đã xuất hiện cơn gout cấp hoặc tổn thương thận.

Axit uric là sản phẩm thải sinh ra khi cơ thể phân hủy purin - một hợp chất có mặt tự nhiên trong nhiều loại thực phẩm quen thuộc. Bình thường, thận sẽ đảm nhiệm vai trò lọc và đào thải axit uric qua nước tiểu. Tuy nhiên, khi lượng purin nạp vào quá nhiều hoặc chức năng thận suy giảm, axit uric sẽ tích tụ trong máu, dần lắng đọng tại khớp, thận và mạch máu. Đây chính là “mảnh đất màu mỡ” cho bệnh gout, sỏi thận và suy thận mạn tính phát triển.

Theo các chuyên gia, chế độ ăn uống là yếu tố có ảnh hưởng rất lớn đến nồng độ axit uric trong máu. Đáng chú ý, nhiều thực phẩm phổ biến trong bữa ăn hằng ngày của người Việt lại nằm trong nhóm dễ khiến chỉ số này tăng cao nếu sử dụng thường xuyên.

Những nhóm thực phẩm dễ làm axit uric tăng cao

Thịt đỏ

Thịt đỏ là nhóm thực phẩm đầu tiên cần nhắc đến. Thịt bò, thịt lợn, thịt cừu chứa hàm lượng purin cao. Khi được tiêu hóa, purin chuyển hóa thành axit uric. Các nghiên cứu dịch tễ học cho thấy người ăn nhiều thịt đỏ và thịt chế biến sẵn có nguy cơ tăng axit uric và mắc gout cao hơn rõ rệt. Không chỉ vậy, chế độ ăn giàu thịt đỏ còn liên quan đến rối loạn mỡ máu và bệnh tim mạch.

Hải sản

Hải sản cũng là “thủ phạm” quen thuộc. Cá trích, cá mòi, cá cơm, tôm, cua, mực, sò ốc đều giàu purin. Với người có cơ địa dễ tăng axit uric, việc ăn hải sản thường xuyên, nhất là khi đi kèm rượu bia trong các bữa tiệc, có thể kích hoạt cơn gout cấp dữ dội.

Rượu bia

Rượu bia được xem là “kẻ thù số một” của người có axit uric cao. Bia không chỉ chứa cồn mà còn giàu guanosine - một dạng purin làm axit uric tăng nhanh. Ngoài ra, rượu bia gây mất nước, khiến thận giảm khả năng đào thải axit uric. Các phân tích tổng hợp cho thấy nguy cơ gout tăng cao nhất ở người uống bia, tiếp đến là rượu mạnh.

Đồ uống, thực phẩm nhiều đường

Đồ uống có đường và thực phẩm ngọt cũng góp phần không nhỏ. Nước ngọt, nước trái cây đóng chai, bánh kẹo chứa nhiều fructose. Chất này kích thích cơ thể tự sản sinh axit uric, đồng thời làm tăng nguy cơ béo phì và tăng huyết áp. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng fructose có thể làm axit uric tăng ngay cả khi lượng purin trong khẩu phần ăn không quá cao.

Đồ hộp

Thực phẩm chế biến sẵn như đồ hộp, xúc xích, mì gói, đồ ăn nhanh cũng nằm trong nhóm cần hạn chế. Những sản phẩm này không chỉ giàu purin mà còn chứa nhiều muối và chất béo xấu. Natri cao khiến thận phải hoạt động quá tải, trong khi chất béo thúc đẩy phản ứng viêm, dễ làm bùng phát các cơn gout.

Đồ lên men

Ngoài ra, các thực phẩm giàu men như men bia, men dinh dưỡng, bánh mì lên men đậm đặc hay sản phẩm phết từ men cũng có thể kích thích chuyển hóa purin, khiến axit uric tăng cao, đặc biệt ở người nhạy cảm.

Ăn gì để kiểm soát axit uric hiệu quả hơn?

Bên cạnh việc hạn chế các thực phẩm kể trên, lựa chọn đúng nhóm thực phẩm hỗ trợ đào thải axit uric đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa gout và bệnh thận.

Nhiều nghiên cứu cho thấy vitamin C giúp tăng đào thải axit uric qua thận. Trái cây họ cam quýt, dâu tây, ớt chuông là những nguồn vitamin C dồi dào, có lợi cho người có nguy cơ gout.

Anh đào được xem là “ngôi sao” trong nhóm thực phẩm hỗ trợ kiểm soát axit uric. Loại quả này chứa anthocyanin - hợp chất có khả năng ức chế sản xuất axit uric và giảm viêm khớp. Một số nghiên cứu ghi nhận việc ăn anh đào thường xuyên có thể giúp giảm tần suất cơn gout.

Chanh và các loại quả họ cam quýt còn giúp kiềm hóa nước tiểu, hạn chế sự kết tinh của axit uric trong khớp và thận. Nước chanh được xem là biện pháp bổ trợ đơn giản nhưng hữu ích trong kiểm soát axit uric.

Bên cạnh đó, các loại rau quả giàu nước và ít purin như dưa chuột, bí xanh, cà chua giúp cơ thể tăng đào thải axit uric qua đường tiểu. Trà xanh, nhờ chứa nhiều chất chống oxy hóa, cũng được ghi nhận có khả năng làm giảm nhẹ nồng độ axit uric trong máu.

Các chuyên gia khuyến cáo, kiểm soát axit uric không chỉ là câu chuyện của một bữa ăn, mà là quá trình điều chỉnh lối sống lâu dài. Ăn uống điều độ, hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý và uống đủ nước chính là “chìa khóa” giúp ngăn axit uric âm thầm tích lũy và bảo vệ sức khỏe khớp, thận về lâu dài.