8 thực phẩm quen thuộc tiềm ẩn nguy cơ phơi nhiễm hóa chất, người Việt ăn mỗi ngày nhưng ít ai để ý

Tiến sĩ Saurabh Sethi đang làm việc tại bang California (Mỹ) cho biết một số thực phẩm phổ biến hằng ngày có thể làm tăng nguy cơ phơi nhiễm hóa chất, kim loại nặng hoặc hợp chất tiềm ẩn rủi ro nếu tiêu thụ thường xuyên trong thời gian dài.

Ông nhấn mạnh thông điệp không nhằm gây hoang mang, mà để người tiêu dùng nâng cao nhận thức và lựa chọn thực phẩm thông minh hơn nhằm bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Dâu tây

Theo bác sĩ Sethi, dâu tây là một trong những loại trái cây có nguy cơ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật cao. Do đặc điểm vỏ mỏng, bề mặt nhiều hạt nhỏ, dâu tây dễ giữ lại dư lượng hóa chất trong quá trình canh tác.

Một số dư lượng thuốc trừ sâu được cho là có thể ảnh hưởng đến quá trình truyền tín hiệu hormone trong cơ thể, từ đó làm gia tăng “gánh nặng hóa chất” tích lũy theo thời gian. Tại Vương quốc Anh, Mạng lưới Hành động Thuốc trừ sâu cho biết tỷ lệ lớn mẫu dâu tây kiểm tra có chứa dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, trong đó có cả nhóm PFAS - thường được gọi là “hóa chất vĩnh cửu” do khả năng tồn tại lâu dài trong môi trường và cơ thể.

Các hoạt chất thường được phát hiện gồm Pyrimethanil, Boscalid, Fluopyram và Bifenazate; trong đó thuốc diệt nấm chiếm tỷ lệ sử dụng đáng kể.

Nước đóng chai

Nước đóng chai cũng được nhắc đến như một nguồn phơi nhiễm vi nhựa phổ biến. Vi nhựa là những hạt nhựa siêu nhỏ có thể xâm nhập vào cơ thể qua đường tiêu hóa.

Hiện các nhà khoa học đang tiếp tục nghiên cứu tác động tiềm tàng của vi nhựa đối với hàng rào ruột, hệ miễn dịch và phản ứng viêm. Dù chưa có kết luận cuối cùng về mức độ nguy hiểm cụ thể, sự hiện diện ngày càng phổ biến của vi nhựa trong môi trường và thực phẩm khiến nhiều chuyên gia kêu gọi thận trọng hơn trong tiêu dùng nhựa dùng một lần.

Cá ngừ đóng hộp

Cá ngừ đóng hộp là một thực phẩm tiện lợi và giàu đạm. Nhưng song song với đó, nó có thể chứa thủy ngân, kim loại nặng và tích lũy trong cơ thể nếu tiêu thụ thường xuyên. Khi nồng độ thủy ngân tăng cao, hệ thần kinh và não bộ sẽ bị ảnh hưởng.

Tại Anh, Dịch vụ Y tế Quốc gia và Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm khuyến cáo phụ nữ mang thai, đang có kế hoạch mang thai hoặc cho con bú không nên ăn quá bốn hộp cá ngừ cỡ trung bình mỗi tuần hoặc hai miếng cá ngừ tươi. Điều này nhằm hạn chế nguy cơ phơi nhiễm thủy ngân ở thai nhi và trẻ nhỏ.

Khoai tây chiên

Bác sĩ Sethi cũng đề cập đến acrylamide - hợp chất có khả năng gây ung thư trong điều kiện nhất định, hình thành khi thực phẩm giàu tinh bột như khoai tây được chiên hoặc nướng ở nhiệt độ cao.

Khoai tây chiên lát mỏng, khoai tây chiên giòn hoặc các món chiên vàng sậm màu có thể chứa lượng acrylamide cao hơn so với thực phẩm nấu ở nhiệt độ vừa phải. Các chuyên gia thường khuyến nghị không nên chiên thực phẩm quá cháy hoặc quá sậm màu để giảm nguy cơ hình thành hợp chất này.

Thịt chế biến sẵn

Các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt nguội, thịt xông khói thường chứa nhiều chất bảo quản hóa học. Theo một số nghiên cứu, việc tiêu thụ thường xuyên nhóm thực phẩm này có thể làm thay đổi hệ vi sinh đường ruột và liên quan đến tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp.

Xúc xích và thịt nguội còn có thể chứa natri nitrat. Khi vào cơ thể, nitrat có thể chuyển hóa thành các hợp chất phản ứng, có khả năng ảnh hưởng đến sức khỏe mạch máu và chuyển hóa nếu tiêu thụ với số lượng lớn trong thời gian dài.

Thịt nướng cháy sém

Những phần thịt nướng cháy sém hấp dẫn về hương vị lại tiềm ẩn rủi ro nhất định. Khi thực phẩm được nướng ở nhiệt độ cao, đặc biệt trên lửa trực tiếp, có thể hình thành các hợp chất gọi là sản phẩm glycat hóa bậc cao (advanced glycation end products - AGEs).

Các hợp chất này có thể thúc đẩy stress oxy hóa - yếu tố liên quan đến quá trình lão hóa sinh học nhanh hơn và một số bệnh mạn tính. Vì vậy, chuyên gia dinh dưỡng thường khuyến khích hạn chế ăn thực phẩm cháy sém và ưu tiên phương pháp nấu chín vừa phải.

Phẩm màu nhân tạo trong ngũ cốc và kẹo

Một số loại ngũ cốc ăn sáng nhiều màu sắc và kẹo có thể chứa phẩm màu nhân tạo. Ở một số trẻ em nhạy cảm, các nghiên cứu ghi nhận mối liên hệ giữa màu thực phẩm tổng hợp và biểu hiện tăng động.

Tại Anh, nhiều nhà sản xuất đã tự nguyện loại bỏ phẩm màu nhân tạo và chuyển sang sử dụng màu tự nhiên nhằm đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng quan tâm hơn đến sức khỏe.

Dù đưa ra nhiều cảnh báo, bác sĩ Sethi nhấn mạnh rằng mục đích không phải là khiến mọi người lo sợ hay loại bỏ hoàn toàn một nhóm thực phẩm nào đó. Theo ông, điều quan trọng là nhận thức rõ các nguồn phơi nhiễm tiềm ẩn để có thể đưa ra lựa chọn phù hợp.

Các chuyên gia dinh dưỡng đồng quan điểm rằng thay vì cắt bỏ cực đoan, người tiêu dùng nên đa dạng hóa khẩu phần, ưu tiên thực phẩm tươi, hạn chế đồ chế biến sẵn, đọc kỹ nhãn thành phần và chú ý đến nguồn gốc, cách chế biến.

Sự cân bằng trong ăn uống, cùng lối sống lành mạnh và thông tin đúng đắn, mới là chìa khóa giúp bảo vệ đường ruột, gan, hệ nội tiết và sức khỏe lâu dài.