Một mặt hàng của Việt Nam đang chịu áp lực quá lớn trước rủi ro thuế Mỹ, đại diện 320 doanh nghiệp đưa ra hướng xử lý

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), thị trường Mỹ đang phát đi những tín hiệu trái chiều đối với thủy sản Việt Nam. Điểm tích cực đáng chú ý gần đây là việc Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ công nhận tương đương đối với nghề khai thác ghẹ của Việt Nam.

Theo quyết định cập nhật trong tháng 5/2026, ghẹ cùng các sản phẩm khai thác từ nghề ghẹ của Việt Nam vẫn được phép nhập khẩu vào Mỹ.

Trái ngược với mặt hàng ghẹ, tôm tiếp tục là mặt hàng chịu áp lực nặng nhất tại thị trường Mỹ. Kết quả sơ bộ của kỳ rà soát hành chính lần thứ 20 do Bộ Thương mại Hoa Kỳ công bố ngày 13/5/2026 cho thấy mức thuế chống bán phá giá sơ bộ áp dụng với 2 doanh nghiệp bị đơn lần lượt là 10,76% và 6,30%, trong khi nhóm doanh nghiệp được hưởng thuế riêng chịu mức 7,56%.

Dù đây chưa phải kết quả cuối cùng, nhưng đủ để tạo thêm sức ép lên đàm phán giá và tâm lý mua hàng của nhà nhập khẩu Mỹ trong giai đoạn hiện nay.

Không chỉ chịu áp lực từ thuế, thị trường tôm Mỹ cũng đang khá ảm đạm. Trong tháng 3/2026, lượng tôm nhập khẩu của Mỹ chỉ đạt 56.523 tấn, giảm 19% so với cùng kỳ năm trước; lũy kế quý I đạt 181.656 tấn, giảm 11%. Những con số này cho thấy nhu cầu vẫn chưa phục hồi đủ mạnh để hấp thụ toàn bộ áp lực về giá và chi phí, khiến các nhà nhập khẩu Mỹ tiếp tục thận trọng với đơn hàng tôm.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Việt Nam sẽ khó tạo lợi thế nếu chỉ cạnh tranh bằng giá. Hướng đi phù hợp hơn là tập trung vào các sản phẩm chế biến, hàng giá trị gia tăng và những phân khúc mà Việt Nam có ưu thế về chất lượng, chế biến cũng như độ ổn định.

Tương tự mặt hàng tôm, nhập khẩu cá ngừ và hải sản khác vẫn đang bị siết chặt vì chính sách MMPA.

Khuyến nghị cho doanh nghiệp Việt Nam

Theo VASEP, từ hai diễn biến lớn nhất hiện nay, có thể thấy thị trường Mỹ không đóng cửa với thủy sản Việt Nam, song cơ hội đang phân hóa rất mạnh theo từng mặt hàng. Với ghẹ, Việt Nam đang có lợi thế nhờ yếu tố chính sách và cạnh tranh nguồn cung.

Trong khi đó, với tôm, khó khăn vẫn đến từ cả hai phía, gồm thuế phòng vệ thương mại và sức mua yếu của thị trường. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Việt Nam sẽ khó đi bằng con đường giảm giá để giữ đơn hàng.

VASEP chỉ ra rằng, giải pháp phù hợp hơn là tập trung vào các dòng sản phẩm có khả năng tạo giá trị gia tăng, quy cách ổn định và ít phụ thuộc vào cạnh tranh giá trực diện. Đối với ngành tôm, xu hướng này càng rõ khi số liệu nhập khẩu cho thấy chỉ một số dòng sản phẩm chế biến sâu duy trì được nhịp tốt hơn mặt bằng chung. Với ghẹ, cơ hội ngắn hạn cần nhanh chóng chuyển thành hợp đồng thực tế và mở rộng thị phần, trước khi các đối thủ điều chỉnh lại nguồn cung.

Cũng trong ngắn hạn, các doanh nghiệp xuất khẩu ghẹ nên tận dụng giai đoạn thuận lợi hiện nay để chốt đơn hàng, mở rộng tệp khách hàng và truyền thông rõ ràng tới đối tác Mỹ về tính hợp lệ của nghề khai thác, mã nghề cũng như hồ sơ nguồn gốc.

Với mặt hàng tôm, trọng tâm cần đặt vào quản trị rủi ro, bao gồm theo sát diễn biến kỳ rà soát thuế, rà soát hồ sơ pháp lý, kiểm soát chặt các điều khoản giá và ưu tiên những sản phẩm chế biến, tiện lợi có biên lợi nhuận cao hơn.

Về dài hạn, Mỹ vẫn là thị trường lớn và có vai trò quan trọng. Tuy nhiên, đây không còn là thị trường mà doanh nghiệp có thể duy trì tăng trưởng chỉ nhờ lợi thế giá rẻ. Những doanh nghiệp giữ được thị phần tốt hơn sẽ là những đơn vị đồng thời thực hiện tốt ba yếu tố: Theo sát thay đổi chính sách của Mỹ, lựa chọn đúng nhóm sản phẩm còn dư địa và duy trì hồ sơ tuân thủ minh bạch để tránh vướng mắc trong quá trình nhập khẩu.

Thành lập từ năm 1998, đến cuối quý I/2025, VASEP đã quy tụ hơn 320 doanh nghiệp thành viên trên cả nước, trong đó có nhiều doanh nghiệp niêm yết lớn như Vĩnh Hoàn (VHC), Nam Việt (ANV), Sao Ta (FMC), I.D.I Seafood (IDI)... Các hội viên VASEP hiện đóng góp hơn 83% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.