Liên minh 10 nước do Trung Quốc dẫn dắt công bố kế hoạch lập ngân hàng riêng, tăng tốc 'phi USD hóa'

Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO), khối gồm 10 thành viên trong đó có Trung Quốc, Nga và Iran, đang tăng tốc kế hoạch thành lập một ngân hàng phát triển chung nhằm đáp ứng nhu cầu đầu tư hạ tầng ngày càng lớn của các nước thành viên, đồng thời từng bước giảm sự phụ thuộc vào các định chế tài chính do phương Tây dẫn dắt.

Trong những tháng gần đây, SCO đã đẩy mạnh các cuộc tham vấn đa phương để hoàn thiện mô hình hoạt động của cơ chế cho vay mới. Động thái này diễn ra sau khi các nhà lãnh đạo khối đạt đồng thuận vào tháng 9 năm ngoái về việc xây dựng một khuôn khổ tài chính nội khối, mở đường cho việc thành lập ngân hàng phát triển riêng.

Bắc Kinh đã tổ chức vòng tham vấn đầu tiên vào tháng 3, tập trung vào các vấn đề nền tảng như cơ cấu vốn, mô hình tổ chức và cơ chế quản trị nhằm bảo đảm quyền tham gia bình đẳng giữa các quốc gia thành viên.

Đến tháng trước, tại cuộc họp ở thành phố Tây An thuộc tỉnh Thiểm Tây, các nước SCO tiếp tục thảo luận về những lĩnh vực ưu tiên cấp vốn, cơ chế huy động nguồn lực ngoài khu vực nhà nước, cũng như khả năng sử dụng đồng nội tệ và các công cụ tài chính thay thế để hình thành vốn điều lệ cho ngân hàng. Thông tin được hãng thông tấn quốc gia Kazakhstan Kazinform công bố.

Vòng đàm phán mới nhất diễn ra ngày 28/5 tại Bishkek, thủ đô Kyrgyzstan, dưới sự đồng chủ trì của Thứ trưởng Tài chính Trung Quốc Liêu Mân và đại diện Bộ Tài chính Kyrgyzstan.

Hiện SCO có 10 thành viên chính thức gồm Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Pakistan, Iran, Belarus, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan và Uzbekistan.

Đối với các quốc gia Trung Á, ngân hàng phát triển của SCO được kỳ vọng sẽ trở thành nguồn tài chính quan trọng cho các dự án hạ tầng quy mô lớn, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế khu vực. Tuy nhiên, theo đánh giá của Kazinform, định chế này cũng có thể trở thành công cụ giúp Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng tài chính và kinh tế tại không gian Á - Âu.

Tại Hội nghị Thượng đỉnh SCO diễn ra ở Thiên Tân hồi tháng 9 năm ngoái, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã kêu gọi các nước thành viên sớm thành lập ngân hàng phát triển chung nhằm tăng cường hợp tác kinh tế và an ninh trong khối.

Dù vậy, việc xây dựng một định chế tài chính đa phương hoàn toàn mới được đánh giá là nhiệm vụ phức tạp và khó hoàn thành trong thời gian ngắn.

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Á - Âu ở Kazakhstan ngày 28/5, Phó Tổng Thư ký SCO Sohail Khan cho biết tiến trình hiện vẫn diễn ra khá chậm. Theo ông, trước mắt khối sẽ tiếp tục thúc đẩy việc sử dụng đồng nội tệ trong thanh toán song phương, đồng thời mở rộng hợp tác trong lĩnh vực đầu tư và ngân hàng.

Nếu được thành lập, ngân hàng phát triển SCO sẽ trở thành dấu mốc mới trong nỗ lực của Bắc Kinh nhằm gia tăng vai trò trong quản trị kinh tế toàn cầu và xây dựng các thể chế tài chính bên ngoài hệ thống do phương Tây dẫn dắt.

Tuy nhiên, không phải ai cũng tin dự án sẽ sớm thành hiện thực. Một học giả Trung Quốc chuyên nghiên cứu về SCO và khu vực Trung Á nhận định khả năng ngân hàng được thông qua tại hội nghị thượng đỉnh SCO vào tháng 8 tới là không cao.

Theo chuyên gia này, Nga có thể là một trong những rào cản lớn nhất. Moscow hiện giữ vai trò trung tâm trong Eurasian Development Bank (EDB), vì vậy nước này không có nhiều động lực để thúc đẩy một định chế tài chính mới có khả năng cạnh tranh trực tiếp với EDB.

Bên cạnh đó, các cuộc đàm phán về cơ cấu quản trị được dự báo sẽ kéo dài. Những vấn đề then chốt như tỷ lệ góp vốn, quyền biểu quyết và mức độ ảnh hưởng của từng quốc gia thành viên đều là các chủ đề nhạy cảm, đòi hỏi thời gian thương lượng đáng kể trước khi các bên có thể đạt được đồng thuận.

Theo SCMP