Ăn bánh kẹo ngày Tết thế nào để không hại sức khỏe?

Bánh kẹo, nước ngọt là những thực phẩm quen thuộc trong mỗi gia đình dịp Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, phía sau sự tiện lợi và không khí sum họp là nguy cơ trẻ em tiêu thụ quá nhiều đường trong thời gian ngắn. Hệ quả thường thấy gồm tăng cân nhanh, sâu răng và rối loạn tiêu hóa, đặc biệt khi chế độ sinh hoạt ngày Tết bị đảo lộn.

Câu hỏi đặt ra là trẻ nên ăn bao nhiêu để vừa tận hưởng không khí ngày Tết, vừa bảo đảm sức khỏe.

Trẻ dễ tiêu thụ vượt ngưỡng đường trong dịp Tết

Trong những ngày nghỉ Tết, nhịp sinh hoạt của trẻ thường thay đổi đáng kể. Thức khuya, dậy muộn, ăn không đúng giờ hoặc bỏ bữa chính làm rối loạn cơ chế điều hòa cảm giác đói - no. Khi đó, trẻ dễ tìm đến bánh kẹo và nước ngọt như một nguồn năng lượng nhanh.

Bánh kẹo thường được bày sẵn trong phòng khách, trẻ dễ ăn theo hoàn cảnh, theo cảm xúc vui vẻ, thay vì dựa trên nhu cầu dinh dưỡng thực tế. Tâm lý nới lỏng kiểm soát khẩu phần của người lớn trong dịp lễ càng khiến lượng đồ ngọt trẻ tiêu thụ tăng lên nhiều lần trong ngày mà khó nhận biết tổng lượng đường đã vượt mức khuyến cáo.

Đáng lưu ý, các thực phẩm phổ biến dịp Tết như bánh kẹo công nghiệp, chocolate, mứt, nước ngọt và nước trái cây đóng chai đều chứa hàm lượng đường tự do cao nhưng giá trị dinh dưỡng thấp. Nhiều sản phẩm còn sử dụng các dạng đường tinh luyện dưới tên gọi khác nhau như siro glucose-fructose hoặc maltodextrin, khiến cha mẹ khó kiểm soát lượng đường trẻ nạp vào nếu không đọc kỹ thành phần.

Hệ lụy sức khỏe khi trẻ ăn quá nhiều đồ ngọt

Tiêu thụ quá nhiều đường trong thời gian ngắn, đặc biệt kéo dài suốt kỳ nghỉ Tết, có thể để lại nhiều hệ quả rõ rệt đối với trẻ em.

Thứ nhất, nguy cơ tăng cân nhanh và béo phì sớm gia tăng. Đường dư thừa dễ chuyển hóa thành mỡ tích trữ, nhất là mỡ vùng bụng, làm tăng khả năng rối loạn chuyển hóa và bệnh tim mạch trong tương lai.

Thứ 2, sức khỏe răng miệng bị ảnh hưởng. Môi trường đường trong khoang miệng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, phá hủy men răng, gây sâu răng, viêm lợi và đau răng kéo dài sau Tết.

Thứ 3, hệ tiêu hóa dễ rối loạn. Chế độ ăn nhiều đồ ngọt, ít rau xanh và chất xơ có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, khiến trẻ bị đầy bụng, táo bón hoặc tiêu chảy.

Việc tiếp xúc thường xuyên với vị ngọt đậm từ sớm còn khiến trẻ hình thành thói quen ăn ngọt kéo dài, dẫn đến lệch vị giác và khó quay lại chế độ ăn lành mạnh sau Tết. Đường huyết tăng - giảm thất thường khiến trẻ dễ mệt mỏi, kém tập trung và hiếu động quá mức.

Trẻ nên ăn bao nhiêu đường mỗi ngày?

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lượng đường tự do trong khẩu phần hàng ngày nên chiếm dưới 10% tổng năng lượng, mức được đánh giá là có lợi hơn cho sức khỏe là dưới 5%. Quy đổi theo độ tuổi, lượng đường tối đa khuyến nghị cho trẻ em gồm:

- Trẻ từ 2 - 5 tuổi: Không quá 15g đường/ngày
- Trẻ từ 6 - 10 tuổi: Không quá 20g đường/ngày
- Trẻ trên 10 tuổi: Tối đa 25g đường/ngày

Trong thực tế, chỉ một lon nước ngọt đã có thể chứa khoảng 35 - 50g đường, cao hơn mức khuyến nghị cho cả ngày của trẻ. Một khẩu phần bánh kẹo nhỏ, nếu dùng nhiều lần trong ngày, cũng đủ khiến tổng lượng đường vượt ngưỡng an toàn. Khi tình trạng này kéo dài suốt nhiều ngày Tết, nguy cơ tăng cân và rối loạn chuyển hóa sẽ gia tăng rõ rệt, nhất là ở trẻ có cơ địa dễ tăng cân hoặc đã thừa cân.

Ăn Tết vui mà vẫn bảo đảm sức khỏe cho trẻ

Kiểm soát đồ ngọt trong dịp Tết cần dựa trên nguyên tắc điều tiết hợp lý, thay vì cấm đoán tuyệt đối. Trẻ vẫn có thể ăn bánh kẹo, song cần được hướng dẫn rõ ràng về thời điểm và số lượng.

Bánh kẹo nên được sử dụng sau bữa chính, tránh ăn khi đói. Mỗi ngày chỉ nên giới hạn ở 1 đến 2 khẩu phần nhỏ, không ăn liên tục. Nước ngọt cần được hạn chế, ưu tiên nước lọc hoặc nước trái cây pha loãng. Trái cây tươi ít ngọt và sữa chua không đường có thể được lựa chọn thay thế.

Cha mẹ cũng nên tránh dùng bánh kẹo làm phần thưởng, bởi điều này dễ củng cố thói quen ăn ngọt theo cảm xúc. Song song với kiểm soát khẩu phần, việc duy trì vận động nhẹ nhàng trong ngày Tết như đi bộ, chơi ngoài trời hoặc tham gia các hoạt động gia đình khoảng 30-60 phút mỗi ngày giúp trẻ tiêu hao năng lượng dư thừa và hạn chế tăng cân.

Dịp Tết là khoảng thời gian để trẻ thư giãn và tận hưởng không khí gia đình. Tuy nhiên, việc kiểm soát lượng đường hợp lý đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe trẻ em, đặc biệt với những trẻ thừa cân hoặc có nguy cơ rối loạn tiêu hóa, nhằm tránh những hệ lụy kéo dài sau kỳ nghỉ lễ.