Áp 0,1% thuế cho crypto: Thị trường 220 tỷ USD sẽ rung lắc ra sao?

Trong nhiều năm qua, tài sản mã hóa phát triển bùng nổ, thu hút hàng triệu nhà đầu tư trong nước. Dòng tiền lớn liên tục chảy vào thị trường này, tạo nên những đợt sóng đầu cơ mạnh mẽ và những khoản lợi nhuận không biên giới. Tuy nhiên, đi cùng với sự phát triển đó là rủi ro lừa đảo, thao túng giá và nguy cơ thất thu ngân sách do thiếu khung pháp lý hoàn chỉnh.

Việc Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về chính sách thuế đối với giao dịch tài sản mã hóa được xem là tín hiệu cho thấy thị trường này sẽ không còn đứng ngoài hệ thống quản lý.

Theo đề xuất, cá nhân thực hiện giao dịch chuyển nhượng tài sản số sẽ chịu thuế 0,1% trên doanh thu chuyển nhượng, trong khi các tổ chức tham gia hoạt động kinh doanh liên quan phải nộp 20% thuế thu nhập doanh nghiệp.

Chính sách này được đặt trong bối cảnh Việt Nam bắt đầu thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong vòng 5 năm, từ tháng 9/2025. Các hoạt động chào bán, phát hành, giao dịch và thanh toán tài sản mã hóa dự kiến được thực hiện bằng đồng Việt Nam trên các nền tảng được quản lý.

Theo dữ liệu của Chainalysis, dòng vốn liên quan đến tài sản mã hóa tại Việt Nam đạt khoảng 220 tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 7/2024 đến tháng 6/2025 – con số thậm chí cao hơn tổng vốn FDI đăng ký trong cùng thời kỳ. Điều này cho thấy quy mô thực tế của thị trường tiền số tại Việt Nam đã đạt mức rất lớn, dù phần lớn hoạt động vẫn diễn ra ngoài khuôn khổ pháp lý.

Chuyên gia nói gì?

Theo luật sư Hoàng Việt (Đoàn Luật sư Hà Nội), mức thuế 0,1% đối với giao dịch tài sản số không tạo áp lực quá lớn lên nhà đầu tư, nhưng đủ để thiết lập nguyên tắc quản lý và nghĩa vụ thuế đối với một loại tài sản mới.

Khi cơ chế thu thuế được thiết lập, tài sản mã hóa về bản chất sẽ được thừa nhận là một loại tài sản có giá trị kinh tế. Điều này tạo nền tảng cho việc xây dựng các quy định liên quan như bảo vệ nhà đầu tư, xử lý tranh chấp hay quản lý rủi ro tài chính.

Một điểm đáng chú ý là việc tính thuế trên doanh thu chuyển nhượng giúp đơn giản hóa quá trình kê khai. Trong các giao dịch crypto, việc xác định giá vốn thường rất khó do tài sản được giao dịch xuyên biên giới và biến động liên tục. Vì vậy, cách tiếp cận này được xem là phù hợp trong giai đoạn thí điểm khi hệ thống giám sát thị trường còn đang hoàn thiện.

Tuy nhiên, vị luật sư cũng lưu ý rằng chính sách thuế cần đi kèm một khung pháp lý tổng thể, bao gồm định danh tài sản số, quản lý sàn giao dịch và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư. Nếu chỉ có thuế mà thiếu các quy định nền tảng, thị trường vẫn tiềm ẩn rủi ro và khó phát triển bền vững.

Ông Phan Đức Trung – Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, cho rằng vấn đề quan trọng không nằm ở việc thuế cao hay thấp, mà là tìm được điểm cân bằng lợi ích giữa nhà nước, doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Theo ông, mức thuế 0,1% là phù hợp trong giai đoạn đầu vì giúp cơ quan quản lý có công cụ giám sát thị trường, đồng thời vẫn giữ được động lực cho nhà đầu tư tham gia các nền tảng chính thức.

Nếu mức thuế quá cao, dòng vốn có thể chuyển sang các sàn giao dịch quốc tế hoặc thị trường phi chính thức, khiến việc kiểm soát rủi ro rửa tiền, thao túng giá và thất thu ngân sách trở nên khó khăn hơn.

Ông Trung cũng cho rằng chính sách thuế đối với tài sản số không chỉ là bài toán tỷ lệ thu mà còn gắn với việc xây dựng một môi trường đầu tư minh bạch, cạnh tranh và hợp lý. Do đó, cơ chế thuế trong lĩnh vực này cần tiếp tục được nghiên cứu và điều chỉnh theo sự phát triển của thị trường.

Luật sư Phan Vũ Tuấn – Trưởng Văn phòng Luật sư Phan Law Vietnam, nhận định việc áp dụng mức thuế 0,1% trên mỗi giao dịch tài sản số có thể xem là một “sự đánh đổi hợp lý” để đổi lấy tính minh bạch và sự bảo vệ pháp lý cho nhà đầu tư.

Hiện nay, nhiều nhà đầu tư vẫn gặp khó khăn khi tham gia thị trường, đặc biệt trong việc chứng minh nguồn gốc dòng tiền hoặc lịch sử giao dịch. Nguyên nhân là phần lớn hoạt động mua bán tài sản số trước đây diễn ra trên các nền tảng quốc tế trong khi khung pháp lý trong nước chưa hoàn thiện.

Nếu nhà nước xây dựng được cơ chế pháp lý rõ ràng để đưa các giao dịch tài sản số vào khuôn khổ chính thức, mức thuế 0,1% có thể được xem là chi phí hợp lý so với những lợi ích mà nhà đầu tư nhận được, bao gồm tính hợp pháp của hoạt động đầu tư, sự minh bạch của thị trường và cơ chế bảo vệ quyền lợi khi xảy ra tranh chấp.

Thị trường sẽ rung lắc ra sao?

Các chuyên gia nhận định việc áp thuế chắc chắn sẽ khiến thị trường trải qua những rung lắc ban đầu. Một bộ phận dòng tiền đầu cơ ngắn hạn có thể rút lui khi hoạt động giao dịch bị đặt dưới sự giám sát chặt chẽ hơn.

Tuy nhiên, về dài hạn, việc xây dựng khung pháp lý minh bạch được xem là điều kiện cần để thị trường phát triển bền vững. Khi dòng tiền được đưa vào hệ thống chính thức, rủi ro lừa đảo và thao túng giá có thể giảm đáng kể, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển của hệ sinh thái tài sản số.

Với quy mô ước tính lên tới 220 tỷ USD, việc đưa tài sản mã hóa vào diện quản lý không chỉ nhằm tăng thu ngân sách mà còn giúp giảm thất thoát, kiểm soát rủi ro tài chính mới và bảo vệ nhà đầu tư trước những biến động khó lường.

Thuế tài sản số, nếu được thông qua, sẽ không chỉ là một sắc thuế mới. Đó có thể là dấu mốc đánh dấu thị trường crypto tại Việt Nam chính thức rời khỏi “vùng xám” để bước vào một trật tự minh bạch hơn, nơi mọi dòng tiền đều phải đi qua khuôn khổ pháp lý.