Áp lực 'Bánh mì kẹp' bủa vây người trẻ: Khi thu nhập hụt hơi trước đà tăng phi mã của tài sản và lời giải từ chuyên gia BSC

Khi tuổi 30 đã bước vào “vùng kẹp”

Chia sẻ trong chương trình Hộp Tài sản (The Wealth Box Talk) trên VTV8, TS. Trần Thăng Long – Giám đốc Phân tích Công ty CP Chứng khoán BIDV (BSC), cho rằng thế hệ “Sandwich Generation” (thế hệ “Bánh mì kẹp”) đang trẻ hóa nhanh chóng, và nhiều người Việt Nam ngoài 30 tuổi đã bắt đầu cảm nhận rõ áp lực tài chính bủa vây.

Trước đây, “Sandwich Generation” thường được nhắc tới ở độ tuổi 40–50, khi một người phải cùng lúc chăm lo cho cha mẹ già và con cái. Tuy nhiên, theo TS. Trần Thăng Long, bối cảnh kinh tế và thị trường tài sản thay đổi quá nhanh đang đẩy áp lực này xuống nhóm tuổi trẻ hơn rất nhiều.

Chỉ khoảng 5–6 năm trước, một người đi làm tại các đô thị lớn như Hà Nội hay TP.HCM vẫn có thể cân đối chi tiêu, tích lũy cho các mục tiêu dài hạn như mua nhà, mua xe hoặc cho con đi du học. Nhưng 2–3 năm gần đây, giá nhà ở, vàng và nhiều loại tài sản khác tăng mạnh, khiến khoảng cách giữa thu nhập và ước mơ ngày càng nới rộng.

“Rất nhiều người hơn 30 tuổi đã bắt đầu cảm thấy sức ép rất rõ ràng,” ông Long nhận định.

Theo thống kê dân số, khoảng 30% dân số Việt Nam đang ở độ tuổi từ 30 đến trên 50 – nhóm chịu tác động trực tiếp của làn sóng tăng giá tài sản.

Hiện tượng tài sản tăng nhanh không chỉ diễn ra tại Việt Nam mà còn phổ biến trên toàn cầu. Sau giai đoạn Covid-19, để hỗ trợ nền kinh tế, các ngân hàng trung ương đã nới lỏng tiền tệ, gia tăng cung tiền. Lượng tiền lớn chảy vào nền kinh tế đã góp phần đẩy giá nhiều loại tài sản tăng mạnh.

Giá vàng, dầu mỏ và nhiều tài sản chủ chốt được định giá bằng USD. Khi các kênh này tăng, hiệu ứng lan tỏa sẽ tác động tới giá tài sản tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

TS. Trần Thăng Long chỉ ra một điểm đáng lưu ý: tính “liên thông” giữa các loại tài sản ngày càng cao. Nếu trước đây có giai đoạn tài sản này tăng thì tài sản khác giảm, thì nay nhiều loại tài sản có xu hướng tăng đồng pha. Điều đó khiến những người chưa kịp phân bổ tài sản phù hợp dễ cảm thấy mình bị bỏ lại phía sau.

“Đến một lúc nào đó, nỗ lực lao động đơn thuần có thể không theo kịp tốc độ tăng của tài sản,” ông nói.

Đừng đợi có tiền tỷ mới bắt đầu đầu tư

Theo vị chuyên gia, một trong những sai lầm phổ biến là chờ có số tiền lớn mới nghĩ đến phân bổ tài sản. Thực tế, chỉ cần tích lũy được vài triệu đồng mỗi tháng, người trẻ đã có thể bắt đầu.

“Khi có thêm một tỷ đồng và gửi tiết kiệm, mua vàng hay đầu tư chứng khoán, tức là đã có thêm “một người làm việc cho mình”. Hai tỷ là hai “người”. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải đầu tư đúng kênh và có chiến lược”, ông ví von.

Tại Việt Nam hiện nay, các kênh đầu tư chính thống tương đối đa dạng: gửi tiết kiệm, trái phiếu, cổ phiếu, vàng, kim loại quý, bất động sản… Tuy nhiên, song hành với đó là nguy cơ lừa đảo tài chính. Những lời mời gọi cam kết lợi nhuận cao thường đánh trúng tâm lý nóng vội và thiếu kiến thức.

“Chỉ nên tập trung vào những loại tài sản chính thống, được pháp luật thừa nhận,” ông khuyến nghị.

Không phải ai cũng có thể ngay lập tức mua bất động sản tại trung tâm thành phố. TS. Trần Thăng Long cho rằng người trẻ cần có tầm nhìn dài hạn và lựa chọn phù hợp khả năng tài chính.

Ông dẫn ví dụ về Tokyo – một siêu đô thị với khoảng 30 triệu dân. Tại những thành phố lớn như vậy, giá bất động sản vùng lõi rất cao, cơ hội cạnh tranh cho người trẻ là rất khó.

Bài học rút ra là không nên quá cố gắng vay nhiều để mua tài sản vượt quá khả năng, gây áp lực trả nợ nặng nề. Thay vào đó, có thể lựa chọn khu vực xa trung tâm hơn nhưng có hạ tầng giao thông tốt hoặc nằm trong quy hoạch metro tương lai.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng quanh Hà Nội và TP.HCM, đây có thể là hướng đi thực tế hơn với người trẻ.

Giáo dục tài chính: “Vắc-xin” dài hạn cho thế hệ sau

Sự phát triển của công nghệ khiến việc mở tài khoản và đầu tư trở nên nhanh chóng. Tuy nhiên, theo ông Long, việc “mở tài khoản và mua một sản phẩm” không đồng nghĩa với việc trở thành nhà đầu tư thực thụ.

Điều quan trọng là phải có chiến lược phù hợp với tình hình tài chính và mức độ chấp nhận rủi ro của từng người. Các tổ chức tài chính chuyên nghiệp như công ty chứng khoán, ngân hàng, bảo hiểm có hệ thống nhân sự, kinh nghiệm và sản phẩm tuân thủ pháp luật, giúp giảm thiểu rủi ro.

Là công ty chứng khoán thành viên của Ngân hàng BIDV, BSC hiện cung cấp nhiều giải pháp đầu tư qua nền tảng số, cho phép nhà đầu tư phân bổ vào cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ… một cách thuận tiện. Song, chuyên gia nhấn mạnh, công cụ chỉ là phương tiện; cốt lõi vẫn là tư duy phân bổ tài sản hợp lý và kỷ luật đầu tư.

Một điểm nhấn khác được TS. Trần Thăng Long đề cập là giáo dục tài chính sớm. Ở nhiều quốc gia, kiến thức tài chính đã được đưa vào chương trình tiểu học.

Một nền tảng giáo dục tài chính tốt sẽ giúp thế hệ trẻ hình thành thói quen tích lũy và đầu tư ngay từ khi bắt đầu đi làm. Khi bước vào giai đoạn “Bánh mì kẹp”, họ sẽ có sẵn nền tảng và tài sản tích lũy, thay vì bị cuốn vào vòng xoáy áp lực.

Trong bối cảnh tài sản tăng nhanh và thu nhập khó theo kịp, “phân bổ sớm, đa dạng hóa và đầu tư chính thống” không chỉ là lời khuyên, mà đang trở thành điều kiện sống còn để người trẻ không bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua tài chính ngày càng khốc liệt.