Áp lực vốn gia tăng, lãi suất cho vay có thể tăng thêm 1-3%

Áp lực nhu cầu vốn được dự báo tiếp tục là rủi ro lớn của hệ thống ngân hàng trong năm 2026. Trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động, mặt bằng lãi suất cho vay có thể tăng thêm khoảng 1-3%.

Trong báo cáo Triển vọng ngành ngân hàng 2026 với chủ đề “Tái định hình tăng trưởng”, Công ty cổ phần Xếp hạng Tín nhiệm S&I (S&I Ratings) cho rằng ngành ngân hàng vẫn hưởng lợi từ mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, song phải đối mặt với nhiều sức ép liên quan đến thanh khoản và chi phí vốn.

Năm 2025, tín dụng toàn hệ thống tăng 19,1%, trong khi huy động vốn chỉ tăng 14,1%. Chênh lệch này khiến thanh khoản chịu áp lực rõ rệt. Tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) toàn ngành đã lên mức 110% vào cuối quý III/2025, mức cao nhất từ trước đến nay.

Không chỉ chênh lệch tăng trưởng tín dụng và huy động, cơ cấu kỳ hạn tín dụng cũng tạo thêm áp lực vốn. Trong năm 2025, nhiều ngân hàng tăng tỷ trọng cho vay trung và dài hạn nhằm cải thiện lợi suất và hỗ trợ biên lãi ròng (NIM) trong bối cảnh NIM chịu áp lực thu hẹp.

Theo S&I Ratings, xu hướng này khiến tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn tại nhiều ngân hàng gia tăng, kéo theo nhu cầu huy động vốn lớn hơn.

Lãi suất cho vay có thể vượt 8%/năm

Nhóm phân tích cho rằng nếu chu kỳ tăng lãi suất huy động tiếp diễn, lãi suất cho vay có thể tăng thêm khoảng 1-3%, đưa mặt bằng lãi suất phổ biến vượt 8%/năm.

Áp lực vốn bắt đầu tăng mạnh từ quý III/2025. Một số ngân hàng tư nhân đã điều chỉnh tăng lãi suất huy động từ tháng 10/2025, đánh dấu lần tăng đầu tiên trong năm.

Chi phí vốn tăng trong khi lợi suất cho vay gần như đi ngang đã khiến NIM tiếp tục thu hẹp trong nửa cuối năm 2025.

Đáng chú ý, nhóm ngân hàng quốc doanh cũng bắt đầu tăng lãi suất tiền gửi sau hơn ba năm duy trì ổn định. Lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng tại Vietcombank, BIDV và VietinBank tăng thêm 50 điểm cơ bản lên mức 5,2%.

Theo S&I Ratings, tính đến cuối năm 2025, lợi suất tài sản giảm 21 điểm cơ bản so với cuối năm 2024, trong khi chi phí vốn tăng 11 điểm cơ bản. Diễn biến này cho thấy dư địa tối ưu hóa LDR để bảo vệ NIM đang dần thu hẹp.

Áp lực thanh khoản vẫn kéo dài

Bước sang năm 2026, S&I Ratings cho rằng tỷ lệ LDR của hệ thống vẫn chịu áp lực từ nhiều yếu tố.

Thứ nhất là sự phụ thuộc ngày càng lớn vào nguồn vốn từ Kho bạc Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước.

Thứ hai, một phần dòng tiền có dấu hiệu dịch chuyển khỏi hệ thống ngân hàng, dù khó định lượng chính xác, khiến tăng trưởng tiền gửi toàn ngành chậm lại.

Thứ ba, sự cạnh tranh từ các kênh đầu tư khác như vàng khiến tốc độ huy động vốn không theo kịp đà tăng tín dụng.

Theo nhóm phân tích, các chính sách cải cách thị trường vàng và việc đưa tài sản số vào khuôn khổ quản lý có thể giúp mở rộng cơ sở huy động vốn trong dài hạn. Tuy nhiên, các biện pháp này cần thời gian để phát huy hiệu quả.

Do đó, áp lực nhu cầu vốn kéo dài vẫn được đánh giá là rủi ro trọng yếu đối với hệ thống ngân hàng trong năm 2026.

Ngân hàng Nhà nước đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng khoảng 15% cho năm 2026, thấp hơn mức tăng thực tế 19,1% của năm 2025 nhưng tương đương mục tiêu giai đoạn 2022-2024.

Theo S&I Ratings, sự phân hóa trong hạn mức tín dụng giữa các ngân hàng ngày càng rõ. Những ngân hàng tham gia tái cấu trúc tổ chức tín dụng yếu kém có thể được cấp hạn mức tín dụng cao hơn, trong khi nhiều ngân hàng khác chỉ được giao room khoảng 11-13% vào đầu năm.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế vẫn ở mức cao, hạn mức tín dụng được ví như một “tài nguyên” trong năm 2026, đặc biệt đối với tín dụng bất động sản, lĩnh vực đang chịu sự kiểm soát chặt chẽ hơn.

Nhóm phân tích S&I Ratings dự báo lợi nhuận trước thuế toàn ngành ngân hàng năm 2026 có thể tăng khoảng 16%.