Bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai đưa ra khuyến cáo quan trọng dịp cận Tết, bệnh nhân mắc bệnh thận cần lưu ý!

Tết Nguyên đán Bính Ngọ với kỳ nghỉ kéo dài 9 ngày là dịp để các gia đình sum họp, đoàn viên và tận hưởng không khí ấm áp đầu xuân. Tuy nhiên, đặc thù mâm cỗ Tết truyền thống thường nhiều đạm, giàu muối và chất béo khiến giai đoạn này tiềm ẩn không ít rủi ro đối với người mắc bệnh lý về thận.

Nhằm giúp người bệnh đón Tết an toàn, hạn chế tối đa biến chứng, TS.BS Nghiêm Trung Dũng - Giám đốc Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu (Bệnh viện Bạch Mai) đưa ra các khuyến cáo chuyên sâu về chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt và theo dõi sức khỏe trong dịp lễ.

Theo TS.BS Nghiêm Trung Dũng, nhiều món ăn quen thuộc ngày Tết có thể trở thành yếu tố bất lợi nếu không kiểm soát khẩu phần hợp lý. Bánh chưng, bánh tét chứa hàm lượng năng lượng và chất béo cao, không phù hợp với người suy thận mạn, đặc biệt khi kèm tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc đái tháo đường. Các món muối chua như dưa hành, củ kiệu có lượng muối lớn, dễ gây tích nước, làm tăng huyết áp và phù nề.

Nhóm thực phẩm chế biến sẵn như giò chả, xúc xích, thịt hộp cũng cần hạn chế do chứa nhiều muối, chất bảo quản và đạm. Người suy thận chỉ nên sử dụng khoảng 100 - 150g/ngày, thậm chí thấp hơn nếu chưa phải lọc máu. Ngoài ra, các loại hoa quả giàu kali như chuối, cam, nho, bưởi phải được kiểm soát chặt chẽ vì tăng kali máu là tình trạng cấp cứu nội khoa, có thể gây rối loạn nhịp tim và tử vong nhanh. Người bệnh thận cần tránh rượu bia và nước ngọt có ga, nhất là trường hợp suy thận kèm tăng huyết áp, để giảm nguy cơ tai biến tim mạch và đột quỵ.

TS.BS Nghiêm Trung Dũng cho biết việc cá thể hóa dinh dưỡng đóng vai trò then chốt trong điều trị bệnh thận, đặc biệt trong dịp Tết. Với người viêm cầu thận mạn có hội chứng thận hư, nếu còn phù cần ăn nhạt hoàn toàn; khi hết phù, lượng muối nên duy trì khoảng 2g/ngày, tương đương 2 thìa 5ml nước mắm. Chất béo nên ưu tiên từ dầu thực vật như dầu đậu nành, dầu ô liu, dầu lạc với lượng 20 - 25g/ngày. Lượng đạm bổ sung từ thịt nạc, cá, sữa ở mức 1,5 - 2g/kg/ngày.

Đối với người suy thận mạn chưa lọc máu, khẩu phần cần giảm đạm nghiêm ngặt, khoảng 0,6g/kg thể trọng/ngày. Nguồn năng lượng nên ưu tiên từ tinh bột như đường, mật ong, khoai sọ, miến dong, bột sắn dây. Rau củ nên chọn loại ít đạm như bầu, bí, mướp; trái cây ưu tiên nhóm ít kali như dưa chuột, dưa hấu.

Trong khi đó, bệnh nhân lọc máu chu kỳ phải kiểm soát lượng nước uống để cân nặng không tăng quá 2kg giữa 2 lần lọc. Người bệnh có thể ăn đạm động vật gần như bình thường nhưng cần hạn chế thực phẩm giàu phospho như lòng đỏ trứng, phô mai, sữa.

Bên cạnh dinh dưỡng, người bệnh thận cần tuân thủ nguyên tắc “3 đúng” trong sinh hoạt hằng ngày gồm uống thuốc đúng giờ, đúng liều, không tự ý ngừng thuốc; vận động đúng mức với các hoạt động nhẹ như đi bộ, yoga, tránh gắng sức hoặc mang vác nặng; giữ ấm đúng cách do thời tiết dịp Tết thường lạnh, tránh tắm nước lạnh hoặc uống nước đá để hạn chế nguy cơ nhiễm lạnh, viêm họng có thể làm bệnh nặng hơn.

Theo TS.BS Nghiêm Trung Dũng, việc du xuân, dã ngoại giúp tinh thần thoải mái nhưng người bệnh cần chuẩn bị đầy đủ thuốc cho toàn bộ hành trình, mang theo đơn thuốc để sử dụng khi cần hỗ trợ y tế. Trang phục phải bảo đảm giữ ấm, tránh để cơ thể nhiễm lạnh hoặc ướt kéo dài.

Hoạt động nên ở mức vừa phải, ưu tiên đi bộ nhẹ nhàng. Khi ăn uống xa nhà, cần ăn chín uống sôi, kiểm soát lượng nước đưa vào cơ thể, hạn chế tối đa món mặn, đồ khô, ô mai, xúc xích; nếu dùng bữa tại nhà hàng nên ưu tiên món luộc, hấp và chủ động đề nghị giảm muối. Khi xuất hiện các biểu hiện như mệt mỏi bất thường, khó thở hoặc phù chân trong quá trình di chuyển, người bệnh cần ngừng hoạt động và liên hệ cơ sở y tế gần nhất.