Bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai tư vấn chế độ ăn uống cho người bệnh dạ dày, đại tràng dịp Tết

Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đang đến gần với kỳ nghỉ kéo dài tới 9 ngày. Đây là khoảng thời gian sum họp, thăm hỏi và những bữa tiệc liên hoan rộn ràng. Mâm cỗ ngày Tết với bánh chưng, giò chả, thịt mỡ, dưa hành… luôn hấp dẫn và khó cưỡng. Tuy nhiên, với những người đang “sống chung” cùng viêm loét dạ dày, viêm đại tràng, đây cũng là thời điểm hệ tiêu hóa dễ “biểu tình” nhất.

Để giúp người bệnh có một cái Tết trọn vẹn, không bị gián đoạn bởi đau bụng, đầy hơi hay rối loạn tiêu hóa, TS.BS Phạm Bình Nguyên - Trung tâm Tiêu hóa Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai đưa ra nhiều khuyến cáo quan trọng.

“Nằm lòng” nguyên tắc ăn uống: Đừng để dạ dày quá tải

Theo TS.BS Phạm Bình Nguyên, ngày Tết, việc ăn uống thất thường, ăn nhiều bữa, ăn muộn hoặc bỏ bữa là “kẻ thù” hàng đầu của dạ dày và đại tràng. Để hạn chế nguy cơ bùng phát triệu chứng, người bệnh cần ghi nhớ ba nguyên tắc cơ bản:

Duy trì nhịp sinh học: Cố gắng ăn đúng bữa, đặc biệt không bỏ bữa sáng. Khi dạ dày trống rỗng, axit dư thừa sẽ tấn công niêm mạc, làm tăng nguy cơ đau và loét.

Kiểm soát thực phẩm dễ gây kích ứng: Bánh chưng, giò chả, dưa hành tuy ngon nhưng dễ gây đầy bụng, ợ chua. Nên ăn lượng vừa phải và ăn kèm nhiều rau xanh để tăng chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa.

Ăn chậm, nhai kỹ: Việc này giúp giảm gánh nặng cơ học cho dạ dày, đặc biệt quan trọng với người đang có tổn thương niêm mạc.

Rượu bia ngày Tết: “Vui” thế nào cho đúng?

Một trong những câu hỏi bác sĩ tiêu hóa thường xuyên nhận được là: “Bị viêm loét dạ dày có được uống rượu bia không?”

Câu trả lời của TS.BS Phạm Bình Nguyên là: tốt nhất nên tránh hoàn toàn, bởi rượu bia có thể gây tổn thương trực tiếp niêm mạc dạ dày, làm nặng thêm tình trạng viêm loét. Tuy nhiên, trong những dịp tất niên, tân niên khó từ chối, người bệnh cần lưu ý:

- Giới hạn lượng uống: Không quá 1 đơn vị cồn/ngày (tương đương khoảng 1 lon bia hoặc 1 ly rượu vang).

- Tuyệt đối không uống khi đói: Nên ăn lót dạ bằng cơm hoặc cháo để tạo “lớp đệm” bảo vệ dạ dày.

- Uống kèm nước lọc: Giúp pha loãng nồng độ cồn và hỗ trợ đào thải độc tố.

Những thực phẩm “thân thiện” nên có trong ngày Tết

Để chủ động bảo vệ hệ tiêu hóa cho cả gia đình trong suốt kỳ nghỉ, TS.BS Phạm Bình Nguyên khuyên nên dự trữ một số thực phẩm có lợi:

Sữa chua và thực phẩm lên men tự nhiên: Cung cấp lợi khuẩn (probiotics), giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, giảm đầy bụng, khó tiêu sau các bữa ăn nhiều đạm.

Chuối chín: Giúp trung hòa axit dư thừa và cung cấp pectin hỗ trợ nhu động ruột. Tuy nhiên, người bị viêm loét dạ dày không nên ăn chuối tiêu khi đói; nếu ăn, nên dùng sau bữa và theo dõi phản ứng của cơ thể.

Gừng tươi và mật ong: Một ly trà gừng mật ong ấm vào buổi sáng hoặc sau bữa ăn nhiều dầu mỡ giúp làm dịu dạ dày, giảm buồn nôn, đầy hơi. Trong thời tiết lạnh, nước gừng mật ong ấm còn giúp “đánh thức” hệ tiêu hóa nhẹ nhàng.

Rau lá xanh (súp lơ, mồng tơi, rau cải…): Cung cấp chất xơ hòa tan, giúp phòng táo bón do ăn nhiều thịt mỡ, bánh chưng.

Khoai tây, khoai lang: Là tinh bột dễ tiêu, có tác dụng bao bọc niêm mạc dạ dày, giảm kích ứng từ các món cay nóng.

Nước dừa tươi: Giúp bù điện giải tự nhiên, đặc biệt hữu ích khi bị rối loạn tiêu hóa hoặc mệt mỏi sau uống rượu bia.

Người viêm đại tràng cần đặc biệt lưu ý

Với bệnh nhân viêm đại tràng, TS.BS Phạm Bình Nguyên nhấn mạnh:

- Ăn chín, uống sôi, tránh các món sống như gỏi cá, tiết canh, nem chua để phòng nhiễm trùng đường ruột.

- Hạn chế đồ ngọt và nước có gas, vì dễ gây lên men, chướng bụng và rối loạn tiêu hóa.

Dù đi chơi hay về quê ăn Tết, người bệnh cần mang theo đầy đủ thuốc điều trị đang sử dụng và các thuốc hỗ trợ (men tiêu hóa, thuốc bao niêm mạc…) theo đúng chỉ định của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc khi thấy triệu chứng tạm thời thuyên giảm.

TS.BS Phạm Bình Nguyên nhắn nhủ: “Tết là để sum vầy, đừng để những cơn đau tiêu hóa làm mất đi niềm vui. Ăn uống điều độ, biết cách từ chối khéo léo những lời chúc tụng quá đà chính là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe của bạn”.