Bác sĩ đưa ra nguyên tắc '3 Có-1 Không' giúp người mỡ máu cao ăn Tết an toàn

Tết là dịp sum vầy, nhưng cũng là thời điểm các bệnh viện thường ghi nhận số ca nhập viện vì biến cố tim mạch và tiêu hóa tăng mạnh. Theo thống kê, lượng bệnh nhân cấp cứu trong dịp Tết có thể tăng 20-30% so với ngày thường.

Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân chủ yếu đến từ thói quen ăn uống thiếu kiểm soát, lạm dụng rượu bia và tự ý ngưng thuốc điều trị bệnh mạn tính.

Đại diện Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho rằng mâm cỗ Tết truyền thống với nhiều món giàu đạm, chất béo và đồ uống có cồn vô tình trở thành “sát thủ” đối với người mắc rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp hoặc đái tháo đường. Sự chủ quan trong vài ngày lễ có thể kéo theo hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe.

Bệnh viện đã từng tiếp nhận một bệnh nhân nam 58 tuổi có tiền sử tiểu đường, tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu suốt 12 năm. Với tâm lý “cả năm mới có một cái Tết”, người này đã buông lỏng chế độ ăn, liên tục tham gia tiệc tùng với rượu mạnh, bánh chưng, thịt đông và các món nội tạng. Nguy hiểm hơn, bệnh nhân tự ý ngưng thuốc hạ mỡ máu 5 ngày trước Tết vì quan niệm kiêng uống thuốc đầu năm.

Hậu quả đến nhanh và nghiêm trọng. Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng đau thắt ngực dữ dội. Kết quả chụp mạch vành cho thấy mảng xơ vữa không ổn định đã vỡ, hình thành cục máu đông gây hẹp khít động mạch nuôi tim. Ông buộc phải can thiệp đặt stent để tái thông dòng máu.

Theo các bác sĩ, các món ăn truyền thống như thịt đông, giò thủ, da gà, phủ tạng động vật chứa nhiều cholesterol và chất béo bão hòa. Khi tiêu thụ quá mức, các chất này làm tăng cholesterol xấu trong máu, thúc đẩy hình thành và dày thêm mảng xơ vữa trong lòng mạch. Khi mảng xơ vữa bị nứt vỡ, cục máu đông có thể hình thành và gây tắc mạch, dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.

Không chỉ vậy, rượu bia và nước ngọt cũng là yếu tố làm chỉ số triglyceride tăng vọt. Triglyceride cao khiến máu trở nên “đặc” hơn, tăng nguy cơ hình thành huyết khối. Đáng lo ngại, nếu triglyceride vượt ngưỡng 5,6 mmol/l, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ viêm tụy cấp - một tình trạng cấp cứu ngoại khoa nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng.

Để phòng tránh những biến cố đáng tiếc trong dịp Tết, bác sĩ khuyến cáo người có mỡ máu cao cần tuân thủ nguyên tắc “3 Có - 1 Không”.

Trước hết là kiểm soát chế độ ăn. Nên bắt đầu bữa ăn bằng rau xanh, ưu tiên món hấp, luộc, nướng thay vì chiên xào nhiều dầu mỡ. Cần hạn chế tối đa nước hầm xương, da gà, nội tạng và các món nhiều cholesterol. Đồng thời, chia nhỏ khẩu phần, ăn chậm, tránh ăn quá no trong một bữa. Đặc biệt, nói không với rượu bia, nước ngọt bởi đây là thủ phạm hàng đầu làm tăng Triglyceride nhanh chóng. Hãy thay thế bằng nước lọc, trà thảo mộc không đường hoặc nước ép trái cây tươi nguyên chất.

Thứ hai là duy trì vận động. Dù là ngày nghỉ, người bệnh vẫn nên dành ít nhất 30 phút mỗi ngày để đi bộ, tập thể dục nhẹ hoặc tham gia các hoạt động ngoài trời. Vận động giúp tiêu hao năng lượng dư thừa, cải thiện chuyển hóa lipid và hỗ trợ ổn định đường huyết.

Thứ ba là tuân thủ điều trị. “Sức khỏe không nghỉ Tết”, bác sĩ nhấn mạnh. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý ngưng thuốc hạ mỡ máu hoặc các thuốc điều trị bệnh mạn tính khác. Việc gián đoạn thuốc kết hợp ăn uống thả ga là yếu tố nguy cơ cao dẫn đến biến cố tim mạch. Có thể đặt báo thức hoặc nhờ người thân nhắc nhở để tránh quên thuốc.

Cuối cùng, 1 “Không” quan trọng nhất là không chủ quan trước các dấu hiệu bất thường. Nếu xuất hiện triệu chứng như đau ngực, khó thở, chóng mặt, buồn nôn, đau bụng dữ dội sau bữa ăn nhiều chất béo, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế. Việc chậm trễ có thể khiến tình trạng trở nên nguy kịch.

Tết là dịp vui, nhưng niềm vui chỉ trọn vẹn khi sức khỏe được đảm bảo. Sự điều độ trong ăn uống, duy trì vận động và tuân thủ điều trị chính là “chìa khóa” giúp người có mỡ máu cao tận hưởng mùa xuân an toàn, thay vì phải đón Tết trong bệnh viện.