Bãi nhiệm một Bộ trưởng Bộ Giáo dục vì nhiều chính sách tranh cãi

Trong số những vụ thay đổi nhân sự cấp cao tại các bộ, ngành của Trung Quốc, việc ông Zhou Ji bị miễn nhiệm chức Bộ trưởng Bộ Giáo dục vào năm 2009 từng thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận nước này.

Theo thông tin được công bố, ngày 31/10/2009, tại kỳ họp thứ 11 của Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc Trung Quốc khóa XI, các đại biểu đã tiến hành bỏ phiếu bãi nhiệm ông Zhou Ji khỏi cương vị Bộ trưởng Bộ Giáo dục.

Cùng ngày, ông Yuan Guiren, khi đó là Thứ trưởng kiêm Phó Bí thư Đảng ủy Bộ Giáo dục Trung Quốc, được bổ nhiệm giữ chức Bộ trưởng Bộ Giáo dục mới.

Theo phân tích của Sina, nguyên nhân khiến vụ việc nhận được nhiều chú ý là bởi lĩnh vực giáo dục có ảnh hưởng sâu rộng tới toàn xã hội, liên quan trực tiếp đến học sinh, phụ huynh cũng như tương lai phát triển của quốc gia.

Trong thời gian giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Giáo dục, ông Zhou Ji được đánh giá là người có nhiều đóng góp trong việc thúc đẩy cải cách và nâng cao chất lượng giáo dục tại Trung Quốc. Một số chính sách do ông triển khai từng nhận được sự ủng hộ của dư luận và giới chuyên môn.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, ngành giáo dục Trung Quốc trong giai đoạn này cũng đối mặt với nhiều tranh cãi liên quan đến cơ chế đánh giá giáo dục, sự can thiệp hành chính quá mức trong hoạt động giáo dục, cũng như những vụ việc liên quan đến bất bình đẳng trong tiếp cận giáo dục...

Ngoài ra, tình trạng gian lận học thuật, đạo văn và các hành vi sai phạm trong môi trường giáo dục cũng trở thành những vấn đề khiến dư luận bức xúc trong nhiệm kỳ của ông Zhou Ji.

Giới quan sát cho rằng sự quan tâm lớn của công chúng đối với việc thay đổi nhân sự lãnh đạo Bộ Giáo dục phản ánh kỳ vọng của người dân Trung Quốc về những cải cách sâu rộng hơn trong lĩnh vực giáo dục, cũng như mong muốn xây dựng một môi trường giáo dục công bằng và hiệu quả hơn trong giai đoạn tiếp theo.

Sau khi rời cương vị Bộ trưởng Bộ Giáo dục, ông Zhou Ji tiếp tục đảm nhiệm vai trò Phó Bí thư Đoàn lãnh đạo Đảng kiêm Chủ tịch Viện Hàn lâm Kỹ thuật Trung Quốc.

Theo hồ sơ công khai trên Baidu, Zhou Ji sinh năm 1946 tại Thượng Hải, Trung Quốc. Ông bắt đầu công tác từ tháng 3/1970 và gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc vào tháng 7/1976.

Ông tốt nghiệp Đại học Thanh Hoa và sang Mỹ du học vào năm 1980. Sau đó, ông nhận bằng Tiến sĩ tại Đại học Tiểu bang New York. Sau khi trở về Trung Quốc năm 1984, ông tham gia giảng dạy tại Đại học Khoa học và Công nghệ Hoa Trung.

Năm 1997, ông trở thành Hiệu trưởng trường đại học này. Giai đoạn từ năm 1999 đến 2002, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng tại tỉnh Hồ Bắc và thành phố Vũ Hán như Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy Hồ Bắc, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hồ Bắc, Phó Bí thư Thành ủy Vũ Hán, Phó Thị trưởng và Thị trưởng thành phố Vũ Hán.

Năm 2002, ông được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Giáo dục và một năm sau trở thành Bộ trưởng Bộ Giáo dục Trung Quốc.

Bên cạnh công tác quản lý, Zhou Ji còn được biết đến là chuyên gia trong lĩnh vực thiết kế cơ khí, công nghệ điều khiển số và sản xuất thông minh. Năm 2000, ông được trao giải Nhì Giải thưởng Tiến bộ Khoa học và Công nghệ Quốc gia Trung Quốc.

Trong sự nghiệp nghiên cứu khoa học, ông cũng nhận được nhiều ghi nhận quốc tế. Năm 2010, ông được bầu làm thành viên nước ngoài của Viện Hàn lâm Khoa học Kỹ thuật Hoàng gia Thụy Điển; năm 2013, ông trở thành thành viên nước ngoài của Viện Hàn lâm Kỹ thuật Quốc gia Mỹ; năm 2014 ông là Tiến sĩ danh dự về khoa học từ Đại học Trung văn Hồng Kông; năm 2018, ông trở thành thành viên nước ngoài của Học viện Kỹ thuật Hoàng gia.