Ban IV: Gần 90% doanh nghiệp chịu áp lực chi phí từ xung đột Trung Đông

Báo cáo mới của Ban Nghiên cứu Phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) gửi Thủ tướng cho thấy, kết quả khảo sát 228 doanh nghiệp trong giai đoạn 16–22/3 ghi nhận tác động từ xung đột không còn ở mức rủi ro tiềm ẩn mà đã chuyển thành áp lực thực tế.

Cụ thể, gần 88% doanh nghiệp cho biết chi phí đầu vào tăng, chủ yếu do giá năng lượng, nguyên vật liệu, logistics và chi phí tài chính leo thang. Trong đó, phần lớn doanh nghiệp ghi nhận mức tăng 5–10%, nhưng có hơn 18% cho biết chi phí tăng trên 20%.

Áp lực chi phí tập trung mạnh ở các lĩnh vực logistics – vận tải, thương mại – xuất nhập khẩu, sản xuất công nghiệp và xây dựng. Theo Ban IV, nếu không có giải pháp ứng phó phù hợp, xu hướng này có thể tiếp tục lan sang giá thành sản phẩm, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận, đơn hàng và sức chống chịu của doanh nghiệp.

Không chỉ chi phí đầu vào tăng, hoạt động kinh doanh còn chịu tác động từ gián đoạn vận tải quốc tế và suy giảm đơn hàng. Khoảng 52% doanh nghiệp cho biết chi phí vận chuyển tăng, thời gian giao hàng kéo dài, phát sinh thêm chi phí logistics. Đồng thời, 53,5% doanh nghiệp ghi nhận đơn hàng xuất khẩu giảm, chủ yếu tại các thị trường châu Á và Trung Đông.

Tổng thể, gần 63% doanh nghiệp đánh giá xung đột đang ảnh hưởng lớn hoặc rất lớn đến hoạt động kinh doanh. Mức độ tác động đặc biệt rõ nét ở các ngành vận tải, xuất nhập khẩu, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.

Áp lực tài chính cũng ngày càng gia tăng khi chi phí lãi vay tăng, khả năng tiếp cận vốn khó khăn hơn, trong khi tỷ giá và thanh toán quốc tế biến động. Trong bối cảnh đó, phần lớn doanh nghiệp tự đánh giá khả năng chống chịu ở mức trung bình, còn gần 24% cho rằng khả năng chống chịu ở mức thấp.

Các chuyên gia nhận định xung đột địa chính trị đang có xu hướng kéo dài và phức tạp hơn, tạo ra những rủi ro khó lường cho môi trường kinh doanh toàn cầu.

Từ thực tế này, Ban IV kiến nghị Chính phủ sớm triển khai các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp như hỗ trợ lãi suất, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giãn nợ, mở rộng tín dụng ngắn hạn và đẩy nhanh hoàn thuế. Những giải pháp này đặc biệt cần thiết với các ngành chịu ảnh hưởng mạnh như sản xuất, xuất khẩu, nông nghiệp và doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đồng thời, cần tăng cường trao đổi thông tin giữa khu vực công và tư, xây dựng cơ chế cảnh báo sớm về thị trường năng lượng, logistics và chuỗi cung ứng để doanh nghiệp chủ động thích ứng. Việc đa dạng hóa nguồn cung, tìm kiếm tuyến vận tải thay thế và mở rộng thị trường xuất khẩu cũng được xem là hướng đi quan trọng để giảm rủi ro.

Thời gian qua, Chính phủ đã triển khai nhiều biện pháp nhằm ổn định thị trường năng lượng, trong đó sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu 9 lần trong gần một tháng với tổng mức chi khoảng 5.300 tỷ đồng. Ngày 27/3, Thủ tướng cũng quyết định giảm thuế bảo vệ môi trường và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay về 0% trong trường hợp cần thiết.

Ở góc độ quốc tế, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cảnh báo các nền kinh tế đang phát triển tại Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, có thể chịu tác động nặng nề từ cú sốc giá dầu và đứt gãy chuỗi cung ứng. Tăng trưởng GDP có thể giảm từ 0,6–2,3%, trong khi lạm phát có thể tăng thêm tới 3% tùy theo diễn biến của xung đột.