Bản làng cao nhất nhì Việt Nam được phủ trắng ‘tuyết’ ngay giữa tháng 3, du khách đổ xô tới check-in

Những ngày tháng 3, khi sương sớm còn lảng bảng trên triền núi cao, bản Nậm Nghiệp (xã Ngọc Chiến, tỉnh Sơn La) bước vào mùa đẹp nhất trong năm. Hoa sơn tra (còn được gọi là hoa táo mèo) bung nở, phủ trắng các sườn đồi.

Năm nay, thời điểm hoa sơn tra nở rộ trùng với mùa hoa ban, khiến diện mạo bản làng thêm phần nổi bật, thu hút du khách tìm đến tham quan, chụp ảnh và trải nghiệm đời sống bản địa.

Nậm Nghiệp nằm ở độ cao khoảng 2.000-2.500m so với mực nước biển, là một trong những nơi cư trú ở vùng cao của người H’Mông.

Theo Cổng thông tin tỉnh Sơn La, toàn xã Ngọc Chiến hiện có hơn 2.500ha sơn tra thuộc bản Nậm Nghiệp, với nhiều cây lâu năm. Khu vực này nằm cách trung tâm xã khoảng 10km, có điều kiện khí hậu đặc thù, phù hợp cho cây sơn tra sinh trưởng và ra hoa theo mùa.

Không chỉ tạo nên cảnh quan theo mùa, sơn tra còn gắn bó chặt chẽ với sinh kế của người dân bản Nậm Nghiệp. Từ lâu, loài cây này được xem là nguồn thu quan trọng, góp phần cải thiện đời sống cho nhiều hộ gia đình.

Trước đây, sơn tra chủ yếu được khai thác quả để ngâm rượu, làm siro hoặc chế biến thành các sản phẩm khác. Những năm gần đây, khi mùa hoa thu hút du khách, giá trị của cây được mở rộng sang lĩnh vực du lịch.

Hoa sơn tra có màu trắng ngà, mọc thành chùm từ 3-5 bông, hình dáng tương đồng với hoa mận, hoa lê nhưng phần nhụy vàng rõ và thời gian nở kéo dài hơn. Thông thường, hoa bắt đầu nở từ cuối tháng 2 và kéo dài đến hết tháng 3, có thể thay đổi tùy diễn biến thời tiết từng năm. Trong giai đoạn cao điểm, các khu vực đồi và không gian sinh hoạt của người dân xuất hiện mật độ hoa dày, hình thành những điểm dừng chân tự nhiên cho du khách.

Chị Hoàng Loan (sinh năm 1993, Phú Thọ) là một trong những du khách quay lại Nậm Nghiệp nhiều lần. Theo chia sẻ, chị biết đến địa điểm này qua các hội nhóm du lịch địa phương. Đầu tháng 3/2024, khi hình ảnh hoa sơn tra xuất hiện nhiều hơn trên các diễn đàn về Mù Cang Chải, chị lên kế hoạch và thực hiện chuyến đi đầu tiên vào cuối tháng.

“Tôi vốn thích hoa và không khí núi rừng, nên khi nhìn thấy những hình ảnh đó, tôi quyết định đi ngay. Lần đầu tiên đặt chân đến bản và tận mắt nhìn thấy hoa nở khắp các sườn núi, triền đồi, tôi chỉ kịp thốt lên là đẹp quá, vì cả một vùng núi gần như được phủ trắng. Số lượng cây hoa sơn tra ở đây lên đến hàng nghìn cây và toàn là cây cổ thụ lâu năm.

Đến lần thứ 2, thứ 3 thì tôi có thêm thời gian tiếp xúc và gắn bó với người dân địa phương. Tôi cảm thấy gần gũi hơn và vui vì mỗi lần quay lại đều được người dân đón tiếp nhiệt tình”, chị Loan nói.

Chu kỳ ra hoa của sơn tra không lặp lại hoàn toàn qua từng năm mà có sự luân phiên. Điều này tạo ra cảm giác mỗi mùa hoa đều có điểm khác biệt, khó đoán trước.

Ở lần trở lại gần đây, chị Hoàng Loan cho biết việc chuẩn bị không còn quá phức tạp, do đã có kinh nghiệm từ những chuyến đi trước đó. Tuy vậy, hành trình đến bản Nậm Nghiệp vẫn là thử thách lớn nhất. Lựa chọn cung đường qua Nghĩa Lộ, tiếp tục di chuyển về hướng Mù Cang Chải rồi mới vào bản, chị phải đi qua nhiều đoạn đèo liên tục với độ dốc và khúc cua gấp.

Từ trải nghiệm cá nhân, cô gái sinh năm 1993 cho rằng yếu tố quan trọng nhất với những người lần đầu đến Nậm Nghiệp vẫn là thể lực. Quãng đường dài, nhiều khúc cua và thay đổi độ cao liên tục đòi hỏi người di chuyển phải có sức khỏe ổn định. Bên cạnh đó, việc chuẩn bị sẵn thuốc cơ bản và đồ dùng cá nhân sẽ giúp hành trình chủ động hơn, nhất là khi điều kiện dịch vụ tại khu vực còn hạn chế.

Cùng thời điểm này, anh Trần Hải Đăng (sinh năm 1998, Hà Nội), được biết đến với tên gọi “Hải Đăng Hay Đi”, cũng có mặt tại bản Nậm Nghiệp để ghi lại mùa hoa năm nay.

Chia sẻ với PV, anh Hải Đăng cho biết: “Thật ra tôi biết đến bản Nậm Nghiệp từ trước rồi, nhưng lần này tôi chủ động sắp xếp công việc để đi “săn hoa”. Tôi không tìm sẵn các góc chụp nổi bật, mà thường đi quanh bản. Khi thấy ánh sáng phù hợp, có cây đứng tách biệt hoặc phía sau là núi, nhà gỗ hay mây thì tôi dừng lại chụp”.

Theo anh Đăng, để giữ được cảm giác tự nhiên trong ảnh, yếu tố quan trọng nằm ở thời điểm và khoảng cách. Anh thường chọn chụp vào đầu ngày hoặc cuối buổi chiều, khi ánh sáng dịu hơn, giúp tổng thể bức ảnh hài hòa. Bên cạnh đó, việc giữ khoảng cách nhất định với cây hoa, thay vì tiến quá gần, cũng giúp đưa được không gian xung quanh vào khung hình. Chàng trai gen Z cũng có xu hướng hạn chế tạo dáng, thay vào đó, anh ghi lại những khoảnh khắc tự nhiên trong quá trình di chuyển hoặc tương tác nhẹ với cảnh vật.

Khi được hỏi về các điểm chụp ảnh trong bản, anh Hải Đăng cho rằng Nậm Nghiệp không có một “tọa độ cố định” nào mang tính bắt buộc. Theo anh, dọc tuyến đường từ đầu đến cuối bản Nậm Nghiệp, hầu như khu vực nào cũng có thể trở thành điểm dừng chân, bởi mật độ hoa sơn tra phân bố tương đối đều.

Ngay từ lối vào, khu vực gần Sơn Tra Eco 1 là điểm dễ tiếp cận, dù thời điểm hiện tại hoa đã qua giai đoạn nở rộ. Di chuyển sâu hơn khoảng 100m, khu vườn của A Câu - A Trang là một trong những điểm được nhiều người lựa chọn. Các khu vực gần homestay A Thếnh, A Sử hay A Lệnh cũng xuất hiện nhiều cây sơn tra có tán rộng, tạo khoảng không gian phù hợp để chụp ảnh.

Dọc tuyến đường trong bản, một số cây đứng riêng lẻ như khu vực gần sân vận động hay đoạn rẽ vào quán cà phê The Lover được anh đánh giá là dễ nhận diện, phù hợp với du khách lần đầu đến. Ngoài ra, các vườn sơn tra nằm xen kẽ trong khu dân cư, như khu vực gần nhà Bla hay vườn của A Lự, cũng là những điểm có thể cân nhắc.

Song song với cảnh quan, đời sống sinh hoạt của người dân cũng là yếu tố thu hút du khách. Phần lớn nhà ở của người H’Mông tại đây vẫn giữ cấu trúc đơn giản, với bếp lửa, khu vực phơi nông sản và không gian thờ cúng truyền thống. Du khách có thể tiếp cận đời sống bản địa thông qua việc trò chuyện, tham gia các sinh hoạt thường ngày hoặc chụp ảnh trong khuôn viên gia đình, bên những cây sơn tra lâu năm.

Những năm gần đây, Nậm Nghiệp dần trở thành điểm đến theo mùa, kéo theo sự xuất hiện của các mô hình lưu trú như homestay hoặc bungalow gỗ. Dù được cải tạo để phục vụ khách, phần lớn công trình vẫn giữ kiến trúc truyền thống. Ngoài lưu trú, người dân còn tham gia cung cấp các dịch vụ như cho thuê trang phục, bán nông sản, hỗ trợ di chuyển hoặc hướng dẫn tham quan.

“Theo cá nhân tôi, bản Nậm Nghiệp hiện vẫn giữ được trạng thái gần với sinh hoạt bản địa, nên trải nghiệm tại đây thiên về cảm nhận không gian và nhịp sống. Tuyến đường vào bản đã được cải thiện đáng kể, giúp việc di chuyển thuận lợi hơn so với trước. Tuy nhiên, các điều kiện dịch vụ đi kèm vẫn còn ở quy mô nhỏ. Hình thức lưu trú chủ yếu là homestay gia đình, mang lại cảm giác gần gũi, nhưng chưa có nhiều lựa chọn. Đáng chú ý là chi phí ăn uống tại đây có phần cao so với mặt bằng chung, thậm chí "nhỉnh" hơn một số khu vực đô thị.

Tôi cho rằng việc tiếp tục cải thiện hạ tầng giao thông và một số dịch vụ cơ bản sẽ giúp Nậm Nghiệp dễ tiếp cận hơn, nhưng cần được thực hiện theo hướng cân bằng, tránh làm mất đi không gian vốn có của khu vực”, anh Trần Hải Đăng cho biết thêm.

Khi lượng du khách tìm đến ngày càng tăng, những giá trị làm nên sức hút của điểm đến: từ rừng sơn tra, cảnh quan đến nếp sống bản địa, cũng đứng trước áp lực thay đổi.

Ở chiều ngược lại, chính sự phát triển có kiểm soát lại đang giúp Nậm Nghiệp giữ được nhịp riêng. Du lịch chưa phát triển theo hướng đại trà, dịch vụ còn ở mức vừa phải, tạo khoảng “đệm” để bản làng thích nghi dần với những thay đổi.

Khi mùa hoa khép lại, những triền đồi ở bản Nậm Nghiệp phủ lại màu xanh quen thuộc. Nhịp sống bản làng lắng xuống, trở nên bình dị như vốn có. Những gốc sơn tra vẫn lặng lẽ bám sườn đồi, chờ đến mùa nở tiếp theo.