Báo ngoại: Việt Nam vươn lên trung tâm sản xuất ASEAN, hút mạnh vốn Trung - Nhật

Các nhà sản xuất Nhật Bản cho biết cạnh tranh tại Việt Nam đang ngày càng gay gắt, khi dòng vốn đầu tư từ Trung Quốc — từ các hãng ô tô đến doanh nghiệp đồ uống — liên tục đổ vào nước này, xu hướng cũng đang lan rộng trên khắp khu vực ASEAN.

Tại Việt Nam, 30,8% doanh nghiệp công nghiệp Nhật Bản cho biết đối thủ cạnh tranh lớn nhất của họ là các doanh nghiệp Trung Quốc, theo khảo sát năm 2025 của Japan External Trade Organization (JETRO).

Con số này tăng mạnh so với mức 24,6% của năm 2024, đồng thời ghi nhận xu hướng gia tăng tương tự tại 5 nền kinh tế lớn nhất của Association of Southeast Asian Nations (ASEAN).

Trong cuộc khảo sát thường niên mới nhất, JETRO đã thu thập ý kiến của 906 doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam, trong tổng số 3.172 doanh nghiệp trên toàn ASEAN, vào các tháng 8 và 9.

Kết quả khảo sát cho thấy cuộc cạnh tranh lao động tại Việt Nam ngày càng khốc liệt.

JETRO cho biết 35% doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam có hoạt động xuất khẩu sang Mỹ, chủ yếu là các công ty điện tử và vận tải, cao hơn mức 28,9% của toàn ASEAN, cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của Việt Nam như một trung tâm sản xuất.

Sau khi thuế quan được áp dụng vào năm ngoái, 30,3% doanh nghiệp tìm kiếm thêm khách hàng trong nước, trong khi 20,9% chuyển hướng sang các thị trường thứ ba.

Theo cơ quan thống kê, nguồn đầu tư lớn nhất vào Việt Nam năm 2025 là Singapore, tiếp theo lần lượt là Trung Quốc và Nhật Bản. Các doanh nghiệp Trung Quốc như Jinko Solar, chuỗi đồ ăn nhanh Mixue và BYD — hãng sản xuất ô tô và thiết bị cho Apple — đã liên tục mở rộng hoạt động tại Việt Nam trong những năm gần đây.

Với số lượng nhà tuyển dụng gia tăng, 48,2% doanh nghiệp tham gia khảo sát của JETRO cho rằng việc tuyển dụng ngày càng khó khăn, trong đó các công ty Trung Quốc được xem là đối thủ cạnh tranh lớn nhất về lao động. Trên phạm vi toàn ASEAN, 36,8% doanh nghiệp cũng ghi nhận tình trạng tuyển dụng khó khăn hơn.

Nghiên cứu của JETRO cho thấy làn sóng dịch chuyển nhà máy từ Trung Quốc và các quốc gia khác sang Việt Nam vẫn chưa kết thúc. Với kỳ vọng xuất khẩu tiếp tục tăng, 56,9% doanh nghiệp Nhật Bản cho biết sẽ mở rộng hoạt động tại Việt Nam, cao hơn mức 46,8% của ASEAN. Các lĩnh vực được dự báo tăng trưởng mạnh gồm thực phẩm, bán lẻ, hóa chất và điện tử.

“Việt Nam tiếp tục dẫn đầu khu vực ASEAN năm thứ hai liên tiếp về mức độ hấp dẫn đối với các kế hoạch mở rộng đầu tư của doanh nghiệp”, ông Okabe Mitsutoshi, Trưởng đại diện JETRO tại TP.HCM, cho biết trong cuộc trao đổi với báo chí tuần trước.

JETRO cũng cho biết tỷ lệ mua sắm trong nước của các doanh nghiệp Nhật Bản đạt 38,1% tại Việt Nam, so với 42,9% trên toàn ASEAN. Một nghiên cứu học thuật công bố năm ngoái cho thấy việc chuyển giao công nghệ từ các doanh nghiệp nước ngoài sang chuỗi cung ứng nội địa Việt Nam vẫn còn rất hạn chế.