Báo quốc tế nói về cuộc đua AI tại Việt Nam: Tiền không còn là yếu tố duy nhất để thu hút nhân tài

Các doanh nghiệp công nghệ quy mô nhỏ tại Việt Nam đang nỗ lực thu hút nhân tài trí tuệ nhân tạo (AI) trong bối cảnh thị trường tuyển dụng ngày càng khốc liệt, nơi những tập đoàn giàu tiềm lực tài chính đang chiếm ưu thế.

Nguyễn Duy Anh, người đứng đầu bộ phận dịch vụ trí tuệ nhân tạo tại công ty công nghệ LST Group Việt Nam, cho biết anh đang muốn tăng gấp đôi quy mô đội ngũ lên 32 người nhằm phát triển các hệ thống đa tác nhân, mô hình AI, thị giác máy tính và các sản phẩm AI tạo sinh.

“Hiện nay, nhân sự AI được trả cao hơn khoảng 20-30% so với lập trình viên thông thường do nguồn cung khan hiếm, đặc biệt là các nhân sự cấp cao và những người đóng vai trò hoạch định chiến lược AI”, anh cho biết.

Theo Duy Anh, điểm hấp dẫn của công ty không nằm hoàn toàn ở lương thưởng mà ở môi trường làm việc và quyền sở hữu dự án. “Chúng tôi luôn để nhân sự tham gia nhiều dự án và giao cho họ những nhiệm vụ lớn hơn để hiểu toàn bộ quy trình”, anh chia sẻ.

“Nếu thành viên trong nhóm tìm thấy điều gì thú vị và họ đủ khả năng cũng như quyết tâm thực hiện, chúng tôi sẽ để họ làm. Chúng tôi linh hoạt hơn các doanh nghiệp lớn, nơi mọi thứ bị đóng khung bởi KPI”, anh nói thêm trước khi nhanh chóng quay lại bàn làm việc để hoàn thành công việc.

Duy Anh cho biết anh bị thu hút bởi sứ mệnh đưa nhân tài Việt Nam ra thế giới của LTS, cũng như cơ hội xây dựng đội AI của công ty từ con số 0.

Tuy nhiên, điều đó không hề dễ dàng. Từng làm việc tại công ty phần mềm Palantir Technologies, Duy Anh cho biết hiện anh chỉ ngủ khoảng 4-5 tiếng mỗi ngày: Ban ngày xử lý công việc văn phòng, ban đêm gọi điện với khách hàng Mỹ.

Một trong những nhân sự mới khiến anh tự hào nhất là một du học sinh Việt Nam 19 tuổi tại Australia - thành viên trẻ nhất đội và được anh đánh giá là một “thần đồng”.

Theo Duy Anh, mức lương cho sinh viên mới tốt nghiệp trong lĩnh vực AI hiện dao động từ 15-20 triệu đồng/tháng. Nhân sự junior có mức lương khoảng 20-26 triệu đồng, cấp trung từ 26-45 triệu đồng, còn nhân sự senior có thể cao hơn đáng kể.

Anh cho biết nhóm “vertical talent” - những người sở hữu chuyên môn cực sâu trong một lĩnh vực cụ thể - là nhóm có chi phí tuyển dụng đắt đỏ nhất.

AI hiện đã được ứng dụng rộng rãi tại Việt Nam. Theo nền tảng tuyển dụng công nghệ ITviec, có tới 73% doanh nghiệp đang sử dụng AI và 65,1% dự kiến tăng ngân sách AI trong năm 2025.

Trong 12 tháng tới, khoảng 62% doanh nghiệp dự định mở rộng quy mô đội ngũ AI.

Theo công ty nghiên cứu IMARC Group, quy mô thị trường AI tại Việt Nam được dự báo sẽ tăng gần gấp 4 lần, từ khoảng 750 triệu USD năm 2024 lên gần 2,8 tỷ USD vào năm 2033.

Cuộc đua nhân lực AI cũng lan tới các trường Đại học, nơi ngày càng nhiều chương trình đào tạo liên quan đến AI được mở ra.

Đại học FPT cùng các đối tác như Đại học Greenwich (Anh), Asia University (Đài Loan, Trung Quốc) và Jetking Institute (Ấn Độ) đang triển khai nhiều chuyên ngành và khóa đào tạo AI. Các trường khác như VinUni và Fulbright cũng theo đuổi hướng đi tương tự.

Trong chiến lược phát triển công nghệ giữa đợt cải cách lớn nhất trong bốn thập niên, Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo 100.000 kỹ sư AI và bán dẫn trong những năm tới.

Ông Thang Nguyen của công ty tuyển dụng Aloha Consulting Group cho biết nhu cầu tuyển dụng AI tại Việt Nam đang chuyển dịch từ các vị trí nhà khoa học dữ liệu sang kỹ sư học máy (machine learning), lập trình nền tảng và chuyên viên quản trị AI.

“Nhiều doanh nghiệp muốn triển khai AI nhưng lại thiếu dữ liệu sạch, thiếu quản trị dữ liệu, hạ tầng, quy trình tối ưu học máy và một người quản lý sản phẩm giỏi”, ông Thang nói.

“Các ứng viên giỏi thường đặt ra những câu hỏi rất chuyên sâu, chẳng hạn về quy trình xử lý dữ liệu, ngân sách cho năng lực tính toán, giới hạn độ trễ của hệ thống, cơ chế giám sát và việc tuân thủ các quy định về rủi ro. Nếu doanh nghiệp không đưa ra được câu trả lời rõ ràng, những nhân sự này có thể rời đi rất nhanh”, ông bổ sung.

Dù vậy, lương thưởng vẫn là yếu tố đặc biệt quan trọng với nhân sự cấp cao.

Techcombank từng treo thưởng 100 triệu đồng cho người giới thiệu thành công nhân sự AI. Con số này tương đương khoảng hai phần ba GDP bình quân đầu người của Việt Nam năm ngoái.

“Chúng tôi liên tục tuyển dụng ở các vị trí cấp cao. Đây thực sự là một cuộc chiến. Không thể chỉ giao cho bộ phận nhân sự xử lý”, Tổng Giám đốc Techcombank Jens Lottner nói.

“Tôi trực tiếp phỏng vấn các ứng viên về dữ liệu vì lĩnh vực này quá quan trọng. Bạn cũng cần truyền cho họ một tầm nhìn. Họ có nhiều lựa chọn và có tiền. Tại sao họ phải chọn bạn? Bạn cần cho họ một lý do để làm việc cùng mình”, ông nói với Nikkei Asia.

Techcombank hiện lưu trữ khoảng 8 tỷ điểm dữ liệu mỗi ngày từ 15 triệu khách hàng. Theo ông Lottner, con số này có thể tăng gấp đôi nếu tính thêm dữ liệu từ hệ sinh thái gồm bất động sản, bảo hiểm, môi giới chứng khoán và công ty công nghệ One Mount.

Techcombank và One Mount hiện có khoảng 500 nhân sự làm việc liên quan đến dữ liệu - yếu tố cốt lõi cho phát triển AI. Ngân hàng này đang tìm cách tuyển thêm 150-200 người cho mảng này, tùy theo nhu cầu thị trường.

Ông Nguyen Thang cho biết hình thức tuyển dụng qua giới thiệu hiện là kênh hiệu quả nhất để tiếp cận các ứng viên “thụ động”.

“Những đội ngũ AI giỏi nhất thường không chủ động tìm việc. Khoản thưởng cao giúp biến cả ngành thành một ‘đội tuyển dụng mở rộng’, tăng khả năng tiếp cận đúng ứng viên nhanh hơn”, ông nói.

Theo ông, khoản thưởng như Techcombank đưa ra vẫn rẻ hơn đáng kể so với phí tuyển dụng qua agency cho các vị trí lãnh đạo hoặc senior, đặc biệt nếu giúp lấp đầy vị trí nhanh hơn.

Theo ITviec, mức lương trung vị cho các vị trí công nghệ cấp C tại Việt Nam hiện khoảng 100 triệu đồng/tháng, trong khi vị trí quản lý và lãnh đạo vào khoảng 50 triệu đồng/tháng.

Tuy nhiên, việc xây dựng nguồn nhân lực AI là câu chuyện dài hạn.

Techcombank từng trao học bổng trị giá 1 triệu USD cho ba quán quân chương trình truyền hình đầu tiên về AI tại Việt Nam. “Chúng tôi cần xây dựng nhân tài tại Việt Nam. Đây là khoản đầu tư chiến lược và cần thực hiện ngay từ bây giờ”, ông Lottner nói.

“Khoản tài trợ này nhằm hỗ trợ họ học các chương trình nâng cao ở nước ngoài, tiếp cận công nghệ cấp độ tiếp theo rồi mang kiến thức trở lại Việt Nam. Có thể phải 5-10 năm nữa mới thấy tác động, và điều đó hoàn toàn ổn”.

Đoàn Viết Thắng - một thành viên trong đội chiến thắng - cho biết anh đang cùng bạn bè cân nhắc chọn trường Đại học phù hợp và cách sử dụng khoản tiền thưởng hiệu quả nhất.

Ngồi uống ly sinh tố việt quất lớn sau giờ làm việc, Thắng - người thiên về nghiên cứu - chia sẻ khá điềm tĩnh về góc nhìn đối với AI.

“Tôi nghĩ AI đang bị thổi phồng quá mức. Với tôi, AI chỉ là công cụ giúp con người kết nối với nhau hoặc làm việc nhanh hơn. Nó chỉ là công nghệ, còn con người vẫn là người ra quyết định cuối cùng”, anh nói, đồng thời thừa nhận tầm quan trọng ngày càng lớn của công nghệ này.

Thắng cho biết mục tiêu của anh là lấy bằng Tiến sĩ AI tại Mỹ để có điều kiện tiếp cận nguồn lực và công nghệ tiên tiến nhất trước khi quay về làm việc trong ngành.

“Muốn đi xa, phải thực sự hiểu công nghệ. Nếu không thật sự hiểu và làm chủ AI, tôi sẽ chẳng đi tới đâu và rồi lại phải bắt đầu từ đầu”, anh nói.