Bất đồng giữa ACV và nhà thầu sân bay Long Thành vẫn tiếp diễn, gói thầu 35.000 tỷ đồng chờ tháo gỡ

Tại gói thầu 5.10 (thi công nhà ga hành khách) trị giá khoảng 35.000 tỷ đồng, ACV và IC Ictas (nhà thầu Thổ Nhĩ Kỳ đứng đầu liên danh Vietur) vẫn chưa thống nhất được phương án xử lý các vướng mắc liên quan đến việc xác định đồng tiền thanh toán và tỷ giá áp dụng.

Thời gian qua, ACV đã thực hiện thanh toán bằng USD cho các thiết bị đủ điều kiện thanh toán ngoại tệ, cụ thể: đợt 7 với giá trị hơn 12,5 triệu USD, đợt 8 khoảng 7,9 triệu USD và đợt 9 khoảng 8,59 triệu USD. Tuy nhiên, đối với các hạng mục chưa thống nhất được tỷ giá, hai bên vẫn chưa đạt được đồng thuận.

Ngày 7/5, chủ đầu tư đã đề xuất phương án tạm thời: sử dụng tỷ giá 1 USD đổi 23.650 đồng (tỷ giá áp dụng trước ngày đóng thầu) để quy đổi sang VNĐ cho các hạng mục không đủ điều kiện thanh toán bằng USD. Ngay lập tức, phía IC Ictas không đồng thuận với cách xử lý này. Nhà thầu kiên quyết giữ quan điểm yêu cầu thanh toán toàn bộ bằng USD, hoặc nếu thanh toán bằng VNĐ thì phải áp dụng tỷ giá tại thời điểm hiện tại (khoảng 26.000 đồng/USD), nhằm tránh các thiệt hại do chênh lệch tỷ giá.

Đến ngày 8/5, ACV tiếp tục gửi văn bản đề nghị IC Ictas phản hồi chính thức trước ngày 19/5 để làm cơ sở triển khai các thủ tục tiếp theo, song đến nay các bên vẫn đang phải tiếp tục họp để tìm phương án thống nhất.

Khởi nguồn của sự việc xuất phát từ quá trình đấu thầu, khi IC Ictas chào giá cung cấp và lắp đặt một số thiết bị nhà ga bằng USD với tổng giá trị hơn 338,8 triệu USD. Tuy nhiên, bước vào giai đoạn thực hiện hợp đồng, ACV phát hiện nhiều thiết bị mà nhà thầu đề xuất thanh toán bằng ngoại tệ lại có xuất xứ trong nước hoặc mua qua nhà cung cấp tại Việt Nam.

Theo Luật Đấu thầu năm 2013, các chi phí phát sinh trong nước bắt buộc phải được chào thầu và thanh toán bằng VNĐ. ACV cho rằng nguyên nhân dẫn tới sai lệch này là do IC Ictas chưa bóc tách rõ ràng cơ cấu chi phí trong nước và ngoài nước, đồng thời chưa thống nhất giữa giai đoạn dự thầu chào giá bằng USD và giai đoạn thực hiện hợp đồng thực tế chi phí phát sinh từ nhà thầu phụ, nhà cung cấp Việt Nam.

Không chỉ đau đầu vì bài toán tỷ giá thanh toán, gói thầu 5.10 nói riêng và toàn dự án sân bay Long Thành nói chung còn đang đối mặt với bài toán hụt quân số nghiêm trọng. Tổng nhu cầu nhân sự trực tiếp và gián tiếp theo kế hoạch là hơn 10.000 người, nhưng hiện mới đáp ứng được 73%, thiếu khoảng 27% nhân lực.

Trên công trường hiện có 6.562 lao động trực tiếp trong khi nhu cầu cần tới gần 8.952 người, tương đương mức thiếu hụt 2.390 nhân công. Riêng tại gói thầu 5.10 (nhà ga hành khách), số lượng huy động mới đạt 2.026/2.635 người (đạt 77%), thiếu hơn 600 nhân sự. Nguyên nhân được ACV đưa ra là do cạnh tranh nhân lực gay gắt với hàng loạt công trình hạ tầng trọng điểm đang triển khai cùng lúc tại khu vực như cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu hay dự án mở rộng cao tốc TPHCM - Long Thành…

Để khắc phục khó khăn, ACV kiến nghị Bộ Xây dựng sớm hướng dẫn thủ tục điều chỉnh giá hợp đồng và đề nghị Sở Xây dựng Đồng Nai ưu tiên cập nhật giá vật liệu xây dựng (đá, cát, bê tông nhựa...) sát với biến động thực tế của thị trường. Ngoài ra, chủ đầu tư vẫn đánh giá mục tiêu đưa dự án sân bay Long Thành vào khai thác thương mại trong năm 2026 là khả thi.