Bất ngờ bị đòi nợ 3 tỷ USD, quốc gia châu Á lao đao giữa giá dầu và bão tài chính

Pakistan, nền kinh tế vốn đã căng thẳng vì giá dầu tăng mạnh, đang đối mặt với một cú sốc mới khi không thể đạt thỏa thuận với Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) để gia hạn khoản nợ 3 tỷ USD – một khoản nợ chiếm khoảng 18% dự trữ ngoại hối của nước này. Đây là lần đầu tiên trong 7 năm, UAE từ chối gia hạn khoản vay, đặt ra sức ép lớn lên các dự trữ ngoại tệ và đe dọa đồng rupee trong bối cảnh giá dầu cao đang rút cạn ngân sách.

Tính đến ngày 27/3, dự trữ ngoại hối Pakistan ở mức 16,4 tỷ USD, đủ để trang trải ba tháng nhập khẩu. Nguyên nhân UAE gọi khoản nợ này về hiện chưa rõ ràng. Bộ Ngoại giao Pakistan cho biết vào ngày 4/4 rằng đây là một “giao dịch tài chính thông thường”, nhằm hạ nhiệt các đồn đoán về khả năng căng thẳng chính trị giữa hai nước. Tuy nhiên, truyền thông địa phương cho rằng các cuộc đàm phán về điều kiện gia hạn đã thất bại.

Trong những năm gần đây, Pakistan đã ổn định nền kinh tế nhờ các khoản vay từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và các đối tác thân thiện như UAE, Trung Quốc và Ả Rập Xê Út. Những khoản vay này giúp Pakistan tái lập dự trữ và duy trì sự ổn định của đồng rupee, từng giao dịch trong khoảng 278–282 so với USD trước khi xung đột tại Iran bùng phát. Kể từ đầu tháng 3, rupee ít biến động trong khi chỉ số KSE-100 giảm 15% so với mức đỉnh trước đó.

Các nhà phân tích dự báo Ngân hàng Trung ương Pakistan có thể phải áp dụng các biện pháp không được lòng dân như hạn chế nhập khẩu, tăng lãi suất hoặc vay thêm từ các ngân hàng thương mại để bù đắp dòng ngoại tệ ra.

Bên cạnh đó, Chính phủ Pakistan còn phải thanh toán 1,3 tỷ USD trái phiếu trong tháng này cho các nhà đầu tư quốc tế và đang chờ khoản vay 1,2 tỷ USD từ IMF. Việc không gia hạn nợ UAE - vốn là thông lệ với các đồng minh trong hơn một thập kỷ qua - được xem là dấu hiệu thay đổi thái độ từ Abu Dhabi, trong bối cảnh Pakistan đang thắt chặt quan hệ với Ả Rập Xê Út.

Ông Sajid Amin, Phó Giám đốc Viện Chính sách Phát triển Bền vững tại Islamabad, nhận định “Chính phủ quyết định trả nợ vì không thể đảm bảo gia hạn lâu dài, dù phải chịu chi phí cao 6,5%. Tuy nhiên, không thể loại trừ yếu tố địa chính trị thay đổi".

Trước đây, Pakistan từng đề xuất chuyển một phần nợ UAE thành vốn cổ phần, theo đó UAE có thể đầu tư vào các công ty con thuộc Fauji Foundation do quân đội quản lý. Các công ty UAE gần đây cũng đã đầu tư vào Pakistan, như International Holding Co. mua lại ngân hàng nhỏ First Women Bank Ltd., và AD Ports Group ký hợp đồng nhượng quyền 25 năm với Karachi Port Trust. Chính phủ Pakistan cũng đã mở cửa các sân bay trong các thỏa thuận với các nước Trung Đông.

Một số nhà phân tích cho rằng thanh khoản trong thị trường ngoại hối vẫn đủ để tránh rupee rơi tự do, nhưng dự trữ ngoại tệ giảm có thể khiến Ngân hàng Trung ương khó đạt mục tiêu 20 tỷ USD vào cuối 2026.