Bầu trời vùng Vịnh 'hồi sinh', hành khách vẫn nín thở chờ rủi ro

Cuộc đối đầu quân sự trực diện bùng nổ vào đầu tháng 3 đã buộc hàng loạt quốc gia trong khu vực phải đóng cửa không phận. Các cuộc tập kích trả đũa qua lại giữa Mỹ, Israel và Iran không chỉ khiến hàng nghìn chuyến bay bị hủy mà còn trực tiếp gây thiệt hại cho các hạ tầng quan trọng.

Theo dữ liệu từ công ty phân tích hàng không Cirium, khoảng 30.000 chuyến bay tại Trung Đông đã bị hủy kể từ khi xung đột bùng phát. Các "siêu trung tâm" trung chuyển như Doha (Qatar), Dubai và Abu Dhabi (UAE) - vốn là trung tâm trung chuyển của hàng không dân sự thế giới - đều rơi vào tình trạng đình trệ hoặc hư hại cục bộ.

Tình hình an ninh tại các sân bay liên tục diễn biến phức tạp trong 1 tuần diễn ra giao tranh. Trong đó, một vụ nổ tại khu vực chờ tại sân bay Dubai đã khiến 4 người bị thương. Sân bay Zayed (Abu Dhabi) hứng chịu 1 cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) tuần trước đã khiến 1 người thiệt mạng và 7 người bị thương.

Bất chấp các mối đe dọa từ UAV và tên lửa vẫn hiện hữu, hoạt động bay thương mại đã dần có dấu hiệu hồi sinh. Đánh giá về mức độ rủi ro, Giáo sư Michael McCormick từ Đại học Hàng không Embry-Riddle (nguyên lãnh đạo điều hành kiểm soát không lưu tại Iraq) nhận định rủi ro trực tiếp đối với hành khách là "khá xa vời".

"Hệ thống vệ tinh theo dõi và phòng không hiện đại cho phép các kiểm soát viên có đủ thời gian để đình chỉ bay hoặc điều hướng máy bay ra khỏi vùng nguy hiểm. Nguy cơ rủi ro lớn nhất là vật thể nào đó va vào tòa nhà ga khi mọi người đang ở bên trong, chứ không phải là vật thể đó va vào máy bay” - Giáo sư McCormick phân tích.

Cũng theo chuyên gia này, máy bay thương mại có kích thước nhỏ và tốc độ di chuyển quá nhanh để trở thành mục tiêu của các loại UAV hay tên lửa tầm xa đang được sử dụng trong cuộc xung đột này. Ngoài ra, các hành lang bay có nguy cơ va chạm vẫn đang được lệnh đóng cửa nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho vận tải dân dụng.

Các biện pháp an ninh được thắt chặt

Trước những diễn biến phức tạp, các hãng hàng không tại khu vực đang áp dụng quy trình kiểm soát rủi ro ở cấp độ cao nhất. Đại diện hãng hàng không Etihad Airways (trụ sở tại Abu Dhabi), ông Philip Pitt, khẳng định hãng chỉ khai thác các chuyến bay hạn chế sau khi thực hiện "đánh giá an ninh toàn diện" và đảm bảo mọi tiêu chí an toàn khắt khe nhất.

Một chuyên gia kiểm soát không lưu tại UAE (yêu cầu ẩn danh) tiết lộ với báo New York Times rằng, các đường bay dân dụng hiện đã được điều chỉnh để tránh tối đa vùng nguy hiểm. Cụ thể, các hãng hàng không được yêu cầu chuyển hướng hành lang bay, máy bay thay vì băng qua Vịnh Ba Tư sẽ bay sát biên giới Ả Rập Xê Út và Oman để giảm thiểu rủi ro bị tấn công.

Trước tình trạng Iran và Israel gia tăng gây nhiễu hoặc giả mạo tín hiệu GPS, các kiểm soát viên không lưu UAE đã được huấn luyện đặc biệt để hỗ trợ phi công định vị và xử lý các tình huống thao túng tín hiệu.

"Nếu không an toàn, chúng tôi tuyệt đối không cho phép cất cánh," chuyên gia này nhấn mạnh. Hiện tại, Cơ quan Hàng không Dân dụng Tổng hợp UAE vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức.

Tâm lý bất an phía sau những sảnh chờ

Dù các hãng hàng không nỗ lực duy trì vẻ ngoài bình lặng, tâm lý lo âu vẫn bao trùm lên nhiều hành khách. Bà Jodie Briggs, một nhà văn từ Brooklyn (Mỹ), vừa may mắn rời Dubai sau khi bị hủy liên tiếp 3 chuyến bay trong tuần.

Chia sẻ trong lúc chờ nối chuyến tại Athens, bà Briggs cho biết không khí tại sân bay Dubai trông có vẻ bình thường với những nụ cười của nhân viên, nhưng thực tế bên trong lại khác hẳn. Sau khi tận mắt chứng kiến lưới lửa phòng không đánh chặn tên lửa trên bầu trời Dubai vào ngày 27/2, sự lo lắng đã ảnh hưởng đến bà và nhiều hành khách khách đang mắc kẹt tại sân bay.

"Tôi gần như dán mắt vào màn hình bản đồ bay trong suốt chuyến đi. Chỉ đến khi máy bay ra khỏi không phận Trung Đông, tôi mới đủ trấn tĩnh để chợp mắt. Đó là giấc ngủ ngon nhất của tôi sau 6 ngày sống trong sợ hãi," bà Briggs chia sẻ.

Đối với Gitu Ramani-Ruff, việc được lên chuyến bay từ Dubai trở về New York vào thứ Năm vừa qua là một sự nhẹ nhõm sau gần một tuần mắc kẹt tại UAE cùng chồng và hai con nhỏ. Tuy nhiên, sự nhẹ nhõm đó nhanh chóng bị khỏa lấp bởi nỗi sợ hãi mơ hồ về một kịch bản tồi tệ nhất.

Trước giờ máy bay cất cánh, một hành khách người Mỹ khác - bà Ramani-Ruff (55 tuổi) đã gửi tin nhắn về cho gia đình, dặn dò về nơi cất giữ di chúc và gửi gắm tương lai của những thú cưng trong gia đình: "Trong trường hợp có chuyện gì xảy ra với tôi hoặc máy bay..."

Do đó, chuyến bay của hãng Emirates hạ cánh an toàn xuống sân bay Kennedy (New York) hôm 5/3 gửi đi một tín hiệu lạc quan: Đây là chuyến bay thương mại thường lệ đầu tiên từ vùng Vịnh đến Mỹ kể từ khi liên minh Mỹ - Israel bắt đầu các chiến dịch không kích nhắm vào Iran vào 27/2.

Dù đã chứng kiến những vụ nổ đánh chặn trên bầu trời Dubai trước đó, bà Ramani-Ruff thừa nhận nỗi sợ chỉ thực sự bóp nghẹt bà khi bước chân lên máy bay: "Tôi vốn không thấy sợ hãi khi nhìn những vụ nổ từ mặt đất. Nhưng cảm giác là những người đầu tiên bay đến Mỹ ngay sau khi xung đột nổ ra khiến tôi không khỏi lo lắng về những rủi ro bất ngờ trên không trung," bà chia sẻ sau khi đã đặt chân xuống vùng đất an toàn.

Tham khảo New York Times, Al Jazeera