Bên trong vụ bê bối khiến ngân hàng 10 tỷ USD sụp đổ

Từ thương vụ mua ngân hàng đến cú sụp đổ 10 tỷ USD

Ngân hàng nằm ở trung tâm vụ bê bối vốn được cho là mục tiêu mà Henrique Vorcaro, một nhà phát triển bất động sản 64 tuổi ở Belo Horizonte, từng muốn mua lại. Trong giới nhà giàu địa phương, ông bị gọi là “mau pagador”, nghĩa là “người trả tiền tệ” hoặc “người hay chậm trả”.

Một số nguồn tin cho rằng vì lo ngại danh tiếng của mình khiến thương vụ bị cản trở, Henrique đã để con trai là Daniel Vorcaro đứng ra mua ngân hàng, sau này đổi tên thành Banco Master. Luật sư của Henrique phủ nhận việc ông từng quan tâm đến ngân hàng này.

Daniel Vorcaro, 42 tuổi, nhanh chóng trở thành nhân vật nổi bật trong giới thượng lưu Brazil. Ông giao du với người mẫu, tổ chức tiệc trên du thuyền, sưu tầm đồng hồ Patek Philippe, mua tranh Picasso, Basquiat và thường xuyên xuất hiện trên các chuyên mục đời sống xa hoa.

Tuy nhiên, theo các điều tra viên, trong khoảng 10 năm, Vorcaro cũng đã tận dụng quan hệ với các nhân vật cấp cao trong chính quyền, quốc hội và Tòa án Tối cao để phát triển Banco Master. Ngân hàng này từng được định giá khoảng 17 tỷ USD, nhưng các nhà điều tra cho rằng nó gần như được xây dựng trên những thông tin sai lệch trước khi sụp đổ và bị thanh lý vào tháng 11 năm ngoái. Việc bồi hoàn cho người gửi tiền đã khiến quỹ bảo hiểm tiền gửi của Brazil phải chi 51,8 tỷ reals, tương đương gần 10,3 tỷ USD.

Vụ bê bối lan sang chính trường Brazil

Những mối quan hệ bị cáo buộc của Vorcaro hiện là trọng tâm của cuộc điều tra đang mở rộng, gây chấn động giới thượng lưu Brazil và làm rung chuyển chính trường trước bầu cử Tổng thống tháng 10.

Tâm điểm gần đây là các quan hệ giữa Vorcaro và những nhân vật liên quan đến cựu Tổng thống Jair Bolsonaro, đặc biệt là con trai ông, Flávio Bolsonaro, thượng nghị sĩ bang Rio de Janeiro và là ứng viên hàng đầu đối đầu với Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva.

Tất cả các nhân vật lớn bị công khai liên hệ với Vorcaro đều phủ nhận sai phạm. Dù vậy, câu hỏi về việc gian lận đã xảy ra thế nào, ai bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo và ai được hưởng lợi đang trở thành chủ đề bàn tán khắp Brazil, từ các bữa trưa bình thường cho tới các cuộc họp của giới tài chính tại Faria Lima, trung tâm tài chính của São Paulo.

Một số người nói họ đã nghi ngờ Vorcaro từ lâu. Nhiều người trong giới tinh hoa tài chính xem ông là một “nhà giàu mới nổi”, có lối sống phô trương và kệch cỡm.

Daniel Vorcaro có thể trở thành nhân chứng then chốt

Trách nhiệm cuối cùng có thể phụ thuộc vào việc Daniel Vorcaro sẵn sàng khai gì với cơ quan điều tra, có thể để đổi lấy một thỏa thuận khoan hồng. Theo một nguồn tin am hiểu vấn đề, trước nguy cơ chịu án tù dài hạn, Vorcaro đã đồng ý hợp tác với nhà chức trách. Công khai, ông vẫn khẳng định mình không làm gì sai, còn luật sư của ông từ chối bình luận.

Brazil vốn không xa lạ với tham nhũng. Vụ Banco Master gợi nhớ đến bê bối Car Wash một thập kỷ trước, vụ án từng làm sụp đổ niềm tin vào các thể chế, đưa nhiều chính trị gia và doanh nhân hàng đầu vào tù, đồng thời góp phần thúc đẩy sự trỗi dậy của Bolsonaro và cánh hữu Brazil. Bản thân Lula từng bị kết án tham nhũng và ngồi tù 580 ngày, trước khi các bản án bị hủy bỏ.

Giờ đây, bê bối Banco Master đang đưa tham nhũng trở lại trung tâm tranh luận chính trị. Nếu trước đây Lula và đảng của ông thường bị phe đối lập gắn với hình ảnh tham nhũng nhà nước, thì lần này gia đình Bolsonaro lại có nguy cơ bị tổn hại lớn hơn.

Flávio Bolsonaro bị kéo vào tâm bão

Áp lực với Flávio Bolsonaro tăng mạnh sau khi các đoạn ghi âm bị rò rỉ cho thấy ông xin tiền Vorcaro để làm một bộ phim về cha mình. Flávio thừa nhận nội dung đoạn ghi âm và không phủ nhận thông tin rằng ông từng tìm kiếm khoản tài trợ lên tới 134 triệu reais cho bộ phim. Ông khẳng định không làm gì sai, nói rằng đây chỉ là việc tìm nguồn tài trợ cho một phim tư nhân và ông không hứa hẹn điều gì để đổi lại.

Tuy nhiên, việc một ứng viên Tổng thống xin tiền từ người đứng sau một vụ gian lận ngân hàng bị cáo buộc khiến chiến dịch của Flávio bị chấn động. Nhiều đồn đoán tại Brasília cho rằng áp lực có thể buộc ông rút lui trước khi chiến dịch chính thức bắt đầu. Flávio và các đồng minh nói rằng cáo buộc này là một phần của chiến dịch đàn áp chính trị, cho rằng chính quyền Lula đang dùng bộ máy nhà nước để nhắm vào phe bảo thủ.

Theo khảo sát AtlasIntel, Flávio hiện kém Lula 7 điểm phần trăm, trong khi cách đó một tháng cuộc đua còn ở thế cân bằng. Đây là khảo sát lớn đầu tiên sau khi các tin nhắn bị rò rỉ được công bố. Cuộc khảo sát cũng cho thấy 43% người trả lời tin rằng các đồng minh của Bolsonaro có liên hệ gần hơn với bê bối Banco Master — một sự đảo chiều so với đầu năm, khi phía Lula dễ bị đổ lỗi hơn. Khảo sát được thực hiện với 5.032 người từ ngày 13 đến 18/5, sai số ±1 điểm phần trăm.

Sau khi khảo sát được công bố, chiến dịch của Bolsonaro đã khiếu nại lên tòa án bầu cử Brazil, cáo buộc khảo sát thiên vị và yêu cầu chặn việc phổ biến kết quả.

Lối sống xa hoa và nguồn gốc ít hào nhoáng

Phần lớn người Brazil chỉ biết đến Daniel Vorcaro sau khi ông bị bắt vào tháng 11/2025 tại São Paulo, khi đang lên máy bay riêng đi Dubai, ngay trước khi cơ quan quản lý tuyên bố thanh lý Banco Master.

Sự sụp đổ này gây sốc vì Vorcaro từng sống cực kỳ xa hoa. Ông và hôn thê, một influencer thể hình người Brazil, tổ chức một bữa tiệc trị giá 37 triệu USD tại Sicily, với sự tham gia biểu diễn của Coldplay, Andrea Bocelli, Michael Bublé, David Guetta và Martin Solveig.

Điều tra của các luật sư do bên thanh lý Banco Master thuê còn cho thấy Vorcaro được cho là chủ sở hữu hưởng lợi của 2 bất động sản tại Florida, gồm một biệt thự ven biển ở Miami trị giá 85,2 triệu USD và một căn nhà đối diện trị giá gần 7 triệu USD. Một công ty thuộc sở hữu của cha và chị/em gái ông cũng mua một căn nhà gần Orlando trị giá 32 triệu USD. Ngoài ra, ông được cho là đã mua một bức tranh Picasso giá 6,4 triệu USD và 2 tác phẩm của Basquiat trị giá gần 10 triệu USD thông qua công ty vỏ bọc.

Tuy nhiên, xuất thân của Vorcaro không thuộc tầng lớp ngân hàng truyền thống Brazil. Ông đến từ Belo Horizonte, thủ phủ bang Minas Gerais. Cha ông, Henrique, là con của một công chức và một mục sư, kiếm sống bằng bất động sản.

Hồ sơ tòa án địa phương cho thấy gia đình Vorcaro liên quan đến ít nhất 40 vụ kiện, từ tranh chấp giao thông đến các thương vụ kinh doanh đổ vỡ. Nhiều vụ kiện cáo buộc Henrique và các thành viên gia đình ký hợp đồng bất động sản nhưng không thực hiện đến cùng, đôi khi chỉ trả khoản đầu rồi ngừng liên lạc.

Banco Master tăng trưởng bằng mô hình rủi ro

Năm 2017, Daniel Vorcaro bắt đầu quá trình tiếp quản ngân hàng mà cha ông bị cáo buộc từng muốn mua. Ngân hàng trung ương Brazil phê duyệt ông là cổ đông kiểm soát vào năm 2019, sau đó ngân hàng được đổi tên thành Banco Master.

Tăng trưởng diễn ra với tốc độ rất nhanh: tài sản ngân hàng tăng 23 lần từ năm 2019 đến 2025, đạt gần 87 tỷ reais.

Mô hình kinh doanh của Banco Master không dựa chủ yếu vào cho vay truyền thống, mà tập trung vào các tài sản kém thanh khoản và khó định giá, như cổ phần trong các công ty thiếu tiền mặt hoặc các quyền đòi nợ pháp lý. Các khoản đầu tư này được tài trợ bằng cách bán chứng chỉ tiền gửi lãi suất cao, gọi là CDB tại Brazil.

Banco Master trả lãi CDB hấp dẫn hơn nhiều so với đối thủ. Năm 2025, trong khi phần lớn ngân hàng trả khoảng 15%/năm, Master chào mức tương đương 21%/năm. Nhờ quảng bá mạnh trên các nền tảng đầu tư bán lẻ, ngân hàng huy động hàng chục tỷ reals từ các nhà đầu tư nhỏ lẻ, những người tin rằng khoản tiền của họ được bảo vệ bởi quỹ bảo hiểm tiền gửi FGC.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng chiến lược dùng tiền gửi của người dân để đặt cược vào tài sản rủi ro là không bền vững. Rafael Schiozer, giáo sư tài chính tại Fundação Getúlio Vargas ở São Paulo, nhận xét rằng không có tài sản ngân hàng nào vừa trả lãi cao như vậy vừa vẫn tạo ra lợi nhuận ổn định.

Dấu hiệu cảnh báo và sự can thiệp của cơ quan quản lý

Tăng trưởng quá nhanh của Banco Master đã khiến các ngân hàng lớn và FGC cảnh báo nhà chức trách. Cuối năm 2024, ngân hàng trung ương Brazil bắt đầu chú ý sát sao hơn. Sau một đợt huy động vốn chỉ thu được 2 tỷ reals, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 15 tỷ reals, cơ quan tiền tệ đặt Banco Master dưới sự giám sát tài chính hằng ngày.

Rắc rối chỉ thực sự lộ rõ khi Vorcaro đồng ý bán cổ phần kiểm soát cho BRB, một ngân hàng cỡ trung thuộc chính quyền quận liên bang Brasília. Tháng 9, ngân hàng trung ương chặn thương vụ này và yêu cầu Master trình kế hoạch khả thi để khôi phục thanh khoản. Trước khi bị thanh lý, ngân hàng trung ương phát hiện Banco Master thiếu hụt 1,6 tỷ reals.

Quan hệ chính trị: từ quốc hội đến Tòa án Tối cao

Khi xây dựng Banco Master, Vorcaro chủ động nuôi dưỡng quan hệ với các chính trị gia thuộc nhiều phe phái. Ông từng nói với tạp chí Piaui rằng mình có “nền tảng rất đa dạng ở Brasília”, điều mà ông cho là cần thiết cho các vấn đề liên quan đến lĩnh vực ngân hàng.

Theo các nguồn tin, Vorcaro thường xuyên ở thủ đô vài ngày mỗi tuần và tổ chức tiệc tối cho các nhân vật quyền lực tại biệt thự của mình ở khu Lago Sul, Brasília.

Một trong các mối quan hệ đó là Thượng nghị sĩ Ciro Nogueira, cựu chánh văn phòng của Jair Bolsonaro. Theo tin nhắn mà cảnh sát liên bang thu được, năm 2024, khi Banco Master gặp khó khăn, Nogueira đề xuất dự luật tăng gấp 4 lần mức bảo hiểm tiền gửi liên bang lên 1 triệu reals. Dự luật không được thông qua, nhưng nếu thành công, nó có thể giúp Banco Master thu hút thêm tiền gửi. Cơ quan điều tra cáo buộc nhân viên Banco Master đã soạn dự luật này và Nogueira nhận các khoản thanh toán định kỳ hằng tháng lên tới 500.000 reals từ Vorcaro. Phía Nogueira phủ nhận sai phạm.

Vorcaro cũng nhiều lần gặp Thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes. Báo O Globo đưa tin một công ty luật mà vợ Moraes là đối tác đã ký hợp đồng trị giá 129 triệu reals với Banco Master. Báo này cũng nói Moraes đã vận động Thống đốc ngân hàng trung ương Gabriel Galípolo phê duyệt thương vụ bán cho BRB. Galípolo từ chối thương vụ và phủ nhận từng trao đổi với Tòa án Tối cao về Banco Master.

Banco Master cũng từng thuê 2 cựu bộ trưởng của Lula, Ricardo Lewandowski và Guido Mantega, làm cố vấn. Lewandowski nói ông từng cung cấp dịch vụ tư vấn cho nhiều công ty, trong đó có Banco Master, nhưng đã rời công ty luật và tạm dừng đăng ký hành nghề khi được Lula bổ nhiệm làm Bộ trưởng Tư pháp và An ninh công cộng vào tháng 1/2024. Mantega từ chối bình luận.

Các điều tra viên cũng cáo buộc Vorcaro đã nhờ 2 nhân viên thuộc bộ phận quản lý của ngân hàng trung ương giúp cản trở việc điều tra các sai phạm tại Banco Master để đổi lấy tiền.

Sau khi Banco Master bị thanh lý, quan hệ giữa Vorcaro và một thẩm phán Tòa án Tối cao khác, Dias Toffoli, cũng bị chú ý. Một báo cáo của nhà chức trách đề cập đến các giao dịch tài chính liên quan đến việc bán một khu nghỉ dưỡng mà vị thẩm phán này có sở hữu một phần cho các quỹ đầu tư liên quan đến Master.

Bê bối tài chính trở thành biến số bầu cử

Ban đầu, Flávio Bolsonaro cố gắng gắn bê bối này với Lula, thậm chí xuất hiện tại sự kiện vận động với áo in dòng chữ “Master thuộc về Lula”. Nhưng sau khi các tin nhắn rò rỉ cho thấy chính ông có liên hệ với Vorcaro, thế phòng thủ đã đảo chiều.

Các nhà đầu tư và phân tích hiện cho rằng bê bối có thể làm suy yếu Flávio và mở đường cho các đối thủ khác của Lula trong cuộc bầu cử.

Tại Belo Horizonte, nơi nhiều người biết gia đình Vorcaro từ nhiều thập kỷ trước, vụ bê bối thậm chí trở thành đề tài châm biếm. Một câu đùa được truyền miệng rằng nếu nhà chức trách đạt được thỏa thuận tài chính với những “người trả tiền tệ” này, tốt nhất nên yêu cầu họ trả một lần ngay lập tức.