Bị Mỹ dọa cắt quyền dùng USD, một ngân hàng châu Âu sụp đổ chỉ sau 24 giờ

Bộ Tài chính Mỹ, thông qua Financial Crimes Enforcement Network, đề xuất áp dụng biện pháp nghiêm khắc nhất theo Mục 311 của Đạo luật USA PATRIOT đối với MBaer Merchant Bank AG. Công cụ này cho phép Mỹ cắt hoàn toàn quyền tiếp cận hệ thống tài chính Mỹ, đồng nghĩa với việc ngân hàng mục tiêu bị loại khỏi mạng lưới thanh toán bằng USD, yếu tố sống còn với các định chế phụ thuộc giao dịch quốc tế.

Theo cáo buộc của Bộ Tài chính Mỹ, MBaer đã tạo điều kiện cho các giao dịch vi phạm lệnh trừng phạt nhằm vào Iran, Nga và Venezuela. Financial Crimes Enforcement Network cho rằng ngân hàng này đã luân chuyển hàng trăm triệu USD qua hệ thống tài chính Mỹ thay mặt các thực thể bị trừng phạt, đồng thời sử dụng mạng lưới công ty vỏ bọc để che giấu danh tính người thụ hưởng thực sự.

Reuters dẫn lời quan chức Mỹ cho biết đây là lần đầu tiên Washington đe dọa sử dụng biện pháp cắt quyền tiếp cận USD đối với một ngân hàng Thụy Sĩ. Trong giới tài chính, động thái này thường được ví như “án tử hình”, bởi phần lớn giao dịch thương mại và tài chính toàn cầu đều định giá và thanh toán bằng USD.

Chỉ một ngày sau, cơ quan giám sát tài chính Thụy Sĩ FINMA đã ra lệnh giải thể khẩn cấp MBaer. Quyết định có hiệu lực ngay lập tức, buộc toàn bộ hội đồng quản trị từ chức và chuyển quyền điều hành cho đơn vị thanh lý do nhà chức trách chỉ định.

FINMA cho biết các cuộc điều tra phát hiện “thiếu sót nghiêm trọng và có hệ thống” trong công tác phòng chống rửa tiền. Khoảng 80% quan hệ khách hàng của MBaer bị xếp vào nhóm rủi ro cao, còn 98% tài sản quản lý thuộc nhóm khách hàng có mức độ rủi ro lớn hoặc thiếu minh bạch.

Theo Swissinfo, đến cuối năm 2025, MBaer quản lý từ 4,9 đến 6,4 tỷ USD tài sản cho khoảng 700 khách hàng và có hơn 60 nhân viên. Tuy nhiên, cơ cấu khách hàng tập trung quá nhiều vào nhóm rủi ro cao khiến ngân hàng dễ tổn thương trước bất kỳ cú sốc trừng phạt nào.

Trong thời gian thanh lý, khách hàng chỉ được rút tiền với hạn mức nhất định bằng franc Thụy Sĩ. Các giao dịch ngoại tệ, đặc biệt bằng USD, bị đình chỉ do tác động trực tiếp từ quyết định của Mỹ.

Phía Mỹ còn cáo buộc MBaer hỗ trợ các giao dịch liên quan tới Islamic Revolutionary Guard Corps và lực lượng Quds Force, cũng như các dòng tiền gắn với công ty dầu khí quốc gia Venezuela Petróleos de Venezuela S.A. trong bối cảnh Caracas chịu lệnh cấm vận nghiêm ngặt. Nhiều khách hàng của ngân hàng được cho là công dân Nga, trong đó có những người nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ và châu Âu.

Trong thông cáo chính thức, Bộ Tài chính Mỹ nhấn mạnh việc bảo vệ tính toàn vẹn của hệ thống tài chính Mỹ là ưu tiên hàng đầu và khẳng định sẽ sử dụng mọi công cụ để ngăn chặn dòng tiền bị coi là đe dọa an ninh quốc gia.

Sự sụp đổ chóng vánh của MBaer cho thấy sức mạnh của cơ chế trừng phạt dựa trên đồng USD. Việc bị loại khỏi hệ thống thanh toán bằng USD gần như khiến một ngân hàng quốc tế không thể duy trì hoạt động bình thường, do phần lớn thương mại và tài chính toàn cầu vẫn được định giá bằng đồng tiền này.

Giáo sư Michael Levi tại Đại học Cardiff nhận định động thái của Mỹ là tín hiệu chiến lược mạnh mẽ, gửi thông điệp rõ ràng tới các ngân hàng tư nhân châu Âu rằng việc tuân thủ nghiêm ngặt quy định chống rửa tiền và lệnh trừng phạt quốc tế không còn là lựa chọn, mà là điều bắt buộc.

Với Thụy Sĩ, vụ việc đặt ra câu hỏi về năng lực giám sát trong bối cảnh hệ thống ngân hàng nước này vốn nổi tiếng với truyền thống bảo mật cao. Tuy nhiên, việc FINMA hành động nhanh chóng và dứt khoát cũng được xem là nỗ lực nhằm bảo vệ uy tín của trung tâm tài chính Thụy Sĩ trước sức ép quốc tế.

Theo Swissinfo