Bộ Công Thương muốn dồn ngay khung giờ điện cao điểm vào 17h30-22h30 trước cao điểm nắng nóng

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 60/2025 về thực hiện giá bán điện, nhằm sớm áp dụng khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường mới ngay trong mùa nắng nóng năm nay.

Động thái này được đưa ra trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ điện liên tục tăng mạnh, hệ thống điện quốc gia nhiều lần ghi nhận mức công suất kỷ lục và nguy cơ thiếu điện trong cao điểm mùa khô ngày càng hiện hữu.

Theo Quyết định 963/QĐ-BCT được Bộ Công Thương ban hành ngày 22/4, khung giờ cao điểm của hệ thống điện quốc gia sẽ được điều chỉnh vào buổi tối từ 17h30-22h30 các ngày từ thứ Hai đến thứ Bảy, tương ứng 5 giờ mỗi ngày và không áp dụng giờ cao điểm vào Chủ nhật. Giờ thấp điểm áp dụng từ 0h-6h hằng ngày, còn giờ bình thường là từ 6h-17h30 và từ 22h30-24h.

Tuy nhiên, đến nay việc áp dụng thực tế vẫn chưa được triển khai do Thông tư 60/2025 hiện hành quy định các khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường chỉ được thay đổi sau khi hoàn tất điều chỉnh mức giá bán lẻ điện bình quân gần nhất. Trong khi đó, kể từ ngày 10/5/2025 đến nay, giá bán lẻ điện chưa thực hiện điều chỉnh.

Vì vậy, tại dự thảo sửa đổi mới, Bộ Công Thương đề xuất bãi bỏ quy định chuyển tiếp này để khung giờ điện mới có thể được áp dụng ngay trong tháng 6 và trong mùa nắng nóng năm nay.

Theo quy định hiện hành:

- Giờ cao điểm vẫn đang chia thành hai khung là 9h30-11h30 và 17h-22h hằng ngày, trừ Chủ nhật.

- Giờ thấp điểm hiện áp dụng từ 22h-4h sáng hôm sau, còn lại là khung giờ bình thường.

So với cơ chế hiện hành, khung giờ mới sẽ dồn toàn bộ giờ cao điểm vào buổi tối và kéo dài thêm 2 giờ trong ngày.

Khung giờ cao điểm, thấp điểm chủ yếu áp dụng với nhóm khách hàng sử dụng điện cho sản xuất và kinh doanh. Hộ gia đình sử dụng điện sinh hoạt không chịu ảnh hưởng bởi cơ chế này do vẫn áp dụng biểu giá bán lẻ điện bậc thang hiện hành.

Hiện có khoảng 1,25 triệu công tơ điện của các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh đang áp dụng cơ chế tính giá điện theo khung giờ, liên quan trực tiếp đến hoạt động đo đếm, lập hóa đơn và thanh toán điện năng.

Bộ Công Thương cho biết khung giờ cao thấp điểm hiện hành đã được áp dụng suốt 12 năm qua. Tuy nhiên, từ năm 2019 đến nay, cơ cấu nguồn điện và nhu cầu tiêu thụ điện đã thay đổi đáng kể, đặc biệt sau khi điện mặt trời phát triển mạnh.

Theo số liệu của Bộ Công Thương, tỷ trọng tiêu thụ điện của khách hàng công nghiệp đã tăng từ gần 30% lên hơn 50% tổng điện thương phẩm. Trong khi đó, điện tiêu dùng của nhóm dân dụng - sinh hoạt giảm từ khoảng 50% xuống còn gần 30-33%.

Cùng với đó, cơ cấu nguồn điện cũng thay đổi mạnh khi năng lượng tái tạo như điện mặt trời và điện gió ngày càng gia tăng tỷ trọng. Bộ Công Thương cho rằng việc điều chỉnh lại khung giờ cao điểm và thấp điểm sẽ phản ánh đúng hơn quan hệ cung - cầu điện, giúp tối ưu hiệu quả vận hành hệ thống điện quốc gia.

Theo cơ quan này, việc sớm áp dụng khung giờ điện mới sẽ khuyến khích khách hàng dịch chuyển nhu cầu sử dụng điện khỏi giờ cao điểm, giảm áp lực cho hệ thống vào buổi tối và tăng khả năng hấp thụ nguồn năng lượng tái tạo vào ban ngày. Đồng thời, cơ chế này cũng được kỳ vọng thúc đẩy các chủ đầu tư năng lượng tái tạo phát triển thêm hệ thống lưu trữ điện, hạn chế tình trạng thừa công suất vào giờ thấp điểm và giảm áp lực huy động các nguồn điện truyền thống giá cao trong giờ cao điểm.

Để phục vụ việc sửa đổi thông tư, Bộ Công Thương đề nghị Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện quốc gia (NSMO) báo cáo, phân tích lợi ích tổng thể đối với vận hành hệ thống điện khi áp dụng khung giờ cao điểm, thấp điểm mới, đồng thời lượng hóa các tác động và lợi ích mang lại.

Bộ cũng giao Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các tổng công ty điện lực đánh giá tác động tới chi phí tiền điện của khách hàng sử dụng điện khi áp dụng khung giờ mới theo Quyết định 963/QĐ-BCT cùng các ảnh hưởng liên quan trong quá trình triển khai.

Trước đó, NSMO cũng đã kiến nghị áp dụng ngay khung giờ điện mới trong tháng 6 do giờ cao điểm tiêu thụ điện hiện đã dịch chuyển mạnh sang buổi tối. Theo đơn vị này, nhu cầu điện tăng cao vào khung giờ 17h-20h buộc hệ thống phải huy động thêm các nguồn điện giá thành cao như khí LNG và dầu DO để đáp ứng phụ tải.

Diễn biến tiêu thụ điện những ngày qua tiếp tục cho thấy áp lực rất lớn đối với hệ thống điện quốc gia. Theo số liệu từ NSMO, ngày 26/5, công suất cực đại toàn hệ thống điện quốc gia đạt khoảng 58.226 MW - mức cao nhất từ trước tới nay.

Riêng miền Bắc, phụ tải điện cũng liên tiếp lập đỉnh khi lần đầu tiệm cận mốc 30.000 MW. Trước đó, NSMO dự báo công suất cực đại khu vực miền Bắc trong đợt nắng nóng này có thể vượt 30.100 MW, cao hơn rất nhiều so với cùng kỳ các năm trước.

Trong khi đó, số liệu cập nhật lúc 13h20 ngày 26/5 cho thấy phụ tải hệ thống điện quốc gia đạt 57.590 MW, tăng khoảng 470 MW so với cùng thời điểm một ngày trước đó. Riêng miền Bắc ghi nhận công suất tiêu thụ đạt 29.385 MW, tăng gần 900 MW.

NSMO dự báo công suất tiêu thụ điện cả nước sẽ tiếp tục tăng trong những ngày tới. Trong đó, công suất tiêu thụ lớn nhất tại miền Bắc vào giờ cao điểm tối từ 17h-20h có thể đạt 31.000-31.500 MW, tăng hơn 6.500-7.000 MW so với thời điểm trước đợt nắng nóng.

Trước đó, ngày 25/5, toàn hệ thống điện quốc gia và miền Bắc cũng đồng loạt xác lập kỷ lục mới về cả công suất và sản lượng tiêu thụ điện. Công suất cực đại toàn hệ thống đạt 57.120 MW vào thời điểm 13h40, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm 2025. Sản lượng tiêu thụ điện đạt 1,171 tỉ kWh, cao hơn 5,3% so với kỷ lục năm 2025.

Tại cuộc họp ngày 26/5, Thứ trưởng Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết nền nhiệt cao kỷ lục kéo dài trên diện rộng từ đầu tháng 4 đến nay khiến tiêu thụ điện tăng mạnh, đặc biệt trong giai đoạn từ 23-27/5.

Theo dự báo của các cơ quan khí tượng trong nước và quốc tế, khả năng xuất hiện “siêu El Nino” từ tháng 7 lên tới 80%, kéo theo nguy cơ hạn hán, giảm lượng nước về các hồ thủy điện và làm gia tăng nhu cầu sử dụng điện.

Bộ Công Thương cho biết các kịch bản vận hành điện năm 2026 đã tính đến phương án nhu cầu sử dụng điện tăng từ 8,5-14,2%. Tuy nhiên, với mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10%, nhu cầu điện thực tế có thể tăng tương ứng hoặc cao hơn, tạo thêm áp lực lớn lên phát triển nguồn điện, lưới truyền tải và năng lực điều độ hệ thống điện quốc gia.