Bộ Công Thương thông tin nóng về 2 cuộc điều tra của Mỹ với Việt Nam chỉ trong 24 giờ

Ngày 11/3/2026, Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) thông báo khởi xướng cuộc điều tra quy mô lớn theo Mục 301, liên quan đến tình trạng dư thừa công suất và sản xuất quá mức mang tính hệ thống tại 16 đối tác thương mại trọng yếu, trong đó có Việt Nam. USTR cho rằng tình trạng này là một trong những nguyên nhân dẫn đến thâm hụt thương mại kéo dài và đáng kể của Hoa Kỳ.

Chỉ một ngày sau, 12/3/2026, USTR tiếp tục khởi xướng thêm một cuộc điều tra khác theo Mục 301 đối với 60 quốc gia, bao gồm Việt Nam, liên quan đến vấn đề lao động cưỡng bức.

Liên quan đến 2 cuộc điều tra của Mỹ với Việt Nam chỉ trong 24 giờ, tại họp báo thường kỳ quý I/2026 diễn ra chiều nay (9/4), bà Nguyễn Quỳnh Mai - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương) đã có thông tin phản hồi về vấn đề này.

Bà Mai cho hay, việc điều tra này áp dụng cả với nhiều quốc gia, bao gồm cả các nền kinh tế phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore hay thậm chí cả Liên minh châu Âu. Đây đều là những nền kinh tế có mức độ mở cửa cao.

Do đó, theo bà, việc điều tra không chỉ áp dụng đối với các nền kinh tế chưa được công nhận là nền kinh tế thị trường, mà được thực hiện trên phạm vi rộng hơn.

Thời gian qua quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam - Hoa Kỳ tiếp tục phát triển tích cực, mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp và người dân của cả hai nước. Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành liên quan đã và đang thường xuyên trao đổi với phía Hoa Kỳ về các chính sách liên quan, trong đó có các nội dung về đàm phán thuế và phối hợp cung cấp thông tin phục vụ quá trình điều tra theo Mục 301.

Thời gian tới, Bộ Công Thương cho biết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với phía Hoa Kỳ để chia sẻ thông tin, làm rõ các vấn đề liên quan đến chính sách của Việt Nam. Qua đó giúp phía Hoa Kỳ hiểu rõ rằng các chính sách của Chính phủ Việt Nam được xây dựng và thực hiện trên cơ sở hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển nền kinh tế mở, minh bạch.

Bà Mai nhấn mạnh, Việt Nam không ban hành các chính sách trợ cấp nhằm tạo ra tình trạng dư thừa công suất, để xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ. Mục tiêu là hướng tới xây dựng một khuôn khổ chính sách phù hợp, tạo điều kiện để hai bên duy trì quan hệ hợp tác ổn định, lâu dài và cùng có lợi cho cả hai nền kinh tế.

Đồng thời, bà khẳng định thêm: "Nền kinh tế Việt Nam vận hành theo cơ chế thị trường và các hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam tuân thủ đầy đủ các quy định liên quan; trong đó, có các cam kết và quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới.

Thông tin thêm tại họp báo liên quan đến quá trình đàm phán thuế với Hoa Kỳ, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, đến nay hai bên đã tiến hành 6 vòng đàm phán. Về cơ bản, lập trường của hai phía đã có nhiều điểm tiệm cận, tuy vẫn còn một số nội dung cần tiếp tục trao đổi, xử lý trong thời gian tới.

Trong thời điểm các cuộc đàm phán đang được triển khai, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã đưa ra phán quyết liên quan đến chính sách thuế, theo đó bác bỏ một số biện pháp thuế quan trước đó của phía Hoa Kỳ. Trên cơ sở đó, Hoa Kỳ đã tạm thời áp dụng Điều khoản 122, áp mức thuế 10% đối với hàng hóa từ tất cả các quốc gia.

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho rằng, so với mức thuế trước đó khoảng 20%, mức thuế hiện nay giảm xuống còn 10%. Đây là yếu tố có lợi đối với doanh nghiệp và hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ. Tuy nhiên, việc áp dụng mức thuế 10% này chỉ mang tính tạm thời, với thời hạn 150 ngày.

Hiện nay, Bộ Công Thương vẫn đang tiếp tục trao đổi với phía Hoa Kỳ để làm rõ các bước đi tiếp theo. Thứ trưởng khẳng định Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với phía Hoa Kỳ nhằm làm rõ các vấn đề liên quan, với mục tiêu đạt được kết quả tốt nhất, bảo đảm lợi ích cho doanh nghiệp và hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

Cũng liên quan đến diễn biến này, tại hội thảo ngày 25/3 do ITPC phối hợp với VCCI-HCM và Viện Sáng kiến Việt Nam tổ chức, GS Trần Ngọc Anh - Đại học Indiana (Mỹ) nhận định, sau giai đoạn áp dụng “phụ phí nhập khẩu tạm thời” 10% trên toàn cầu để bảo vệ cán cân thanh toán, Washington đang chuyển sang giai đoạn mới khi khởi xướng điều tra theo Mục 301, ngay sau khi chính sách thuế tạm thời hết hiệu lực.

Theo ông Ngọc Anh, có thể xuất hiện 3 kịch bản chính:

- Thứ nhất, khả năng cao Hoa Kỳ sẽ chính thức áp thuế theo Mục 301 với mức 20 - 30%.

- Thứ hai, nếu áp lực lạm phát và các rào cản pháp lý gia tăng, chính sách có thể được thu hẹp, đưa thuế về mức thông thường.

- Kịch bản thứ ba là hai bên tiến hành đàm phán, trong đó Hoa Kỳ sử dụng thuế như một công cụ gây sức ép để đạt được các thỏa thuận có lợi hơn.

Do đó, ông Ngọc Anh khuyến nghị các doanh nghiệp sản xuất khẩu của Việt Nam cần chủ động chuẩn bị, đặc biệt về mặt pháp lý, nhằm sẵn sàng ứng phó với các cuộc điều tra thương mại có xu hướng gia tăng trong thời gian tới.