Bộ Công Thương vào cuộc, Shopee liền hoãn tăng phí

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia thời gian qua ghi nhận nhiều phản ánh liên quan việc một số nền tảng thương mại điện tử điều chỉnh, bổ sung các loại phí mới, có thể làm gia tăng chi phí vận hành của nhà bán hàng, từ đó tác động tới giá bán và môi trường cạnh tranh trên thị trường thương mại điện tử.

Sau khi nhận được thông tin, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã làm việc với một số nhà bán hàng trên các nền tảng Shopee và TikTok Shop để ghi nhận khó khăn, bất cập phát sinh từ việc điều chỉnh phí cố định, phí xử lý giao dịch và một số loại phí dịch vụ mới dự kiến áp dụng trong tháng 5.

Cơ quan quản lý cũng yêu cầu các nền tảng cung cấp thông tin, tài liệu và tổ chức làm việc, nhằm làm rõ cơ sở xây dựng, lý do điều chỉnh, cách thức áp dụng cũng như tác động của các chính sách phí mới tới người bán hàng và môi trường cạnh tranh.

Qua làm việc, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã lưu ý việc Shopee dự kiến triển khai Chương trình Duy trì hiển thị từ ngày 29/5. Theo cơ chế này, nền tảng sẽ tự động trích một phần doanh thu từ các đơn hàng thành công để nạp vào tài khoản quảng bá, duy trì hiển thị sản phẩm cho người bán.

Mức duy trì hiển thị tiêu chuẩn được áp dụng ở mức 1% doanh thu đơn hàng thành công (chưa gồm VAT), đồng thời cho phép người bán chủ động thiết lập tỷ lệ linh hoạt từ 1-50% tùy nhu cầu. Khoản phí này được khấu trừ trực tiếp trước khi doanh thu được chuyển về tài khoản người bán.

Sau quá trình rà soát, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã yêu cầu Shopee đánh giá lại cơ sở áp dụng cũng như tác động của chương trình đối với cộng đồng nhà bán hàng.

Ngày 27/5, Công ty TNHH Shopee đã có báo cáo gửi Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, cho biết chủ động đề xuất hoãn triển khai chính sách phí mới thông qua Chương trình Duy trì hiển thị. Theo doanh nghiệp, thông báo chính thức tới người bán sẽ được phát đi trong ngày 28/5.

Đối với những loại phí khác đang được các nền tảng thương mại điện tử áp dụng như phí cố định, phí xử lý giao dịch, phí hạ tầng và các loại phí dịch vụ liên quan, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết, sẽ tiếp tục tăng cường giám sát việc xây dựng, điều chỉnh và áp dụng chính sách phí trên thị trường.

Cơ quan này đồng thời yêu cầu Shopee, TikTok Shop và các doanh nghiệp liên quan tiếp tục cung cấp đầy đủ thông tin, tài liệu, giải trình về căn cứ xây dựng, cơ chế thu phí, tính hợp lý, minh bạch cũng như tác động của các chính sách phí tới hoạt động kinh doanh của nhà bán hàng và quyền lợi người tiêu dùng.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đề nghị các nền tảng số trung gian bán lẻ khi điều chỉnh chính sách phí cần bảo đảm tính minh bạch, hợp lý, không tạo ra gánh nặng bất hợp lý cho nhà bán hàng, không làm méo mó cạnh tranh hoặc gây ảnh hưởng tiêu cực đến người tiêu dùng.

Từ đầu tháng 5, Shopee nâng phí xử lý giao dịch với một số hình thức thanh toán trả trước từ 4,91% lên 6%. Từ ngày 23/5, sàn này tiếp tục tăng nhiều loại phí và chương trình bán hàng như Voucher Xtra, PiShip...

Từ ngày 29/5, Shopee sẽ áp dụng Chương trình Duy trì hiển thị tự động, theo đó trích tối thiểu 1% giá trị đơn hàng thành công để nạp vào tài khoản quảng cáo hiển thị của shop.

Đặc biệt, với các ngành hàng cạnh tranh cao như mỹ phẩm, chăm sóc cá nhân hay thời trang, tổng mức phí nền tảng hiện đã tăng đáng kể nếu cộng cả phí cố định, phí thanh toán, Voucher Xtra và các chương trình bắt buộc hoặc gần như bắt buộc để duy trì hiển thị.

Theo nhiều chủ shop, sau đợt điều chỉnh mới, tổng phí sàn của một cửa hàng trên Shopee có thể tăng từ khoảng 24,5% lên hơn 30,5% doanh thu đơn hàng, chưa tính quảng cáo, livestream, tiếp thị liên kết hay chi phí vận hành nội bộ.

Nếu cộng toàn bộ chi phí để duy trì đơn hàng và hiển thị, tổng chi phí thực tế ở một số ngành hàng lên tới khoảng 40-45% doanh thu, mức phí tăng trong khi sức mua chưa phục hồi mạnh khiến biên lợi nhuận ngày càng bị bào mòn.