Bộ Tài chính đề xuất cơ chế mới siết tình trạng bất động sản 'hai giá'

Điểm mấu chốt của đề xuất này là việc thiết lập một "hệ quy chiếu" cứng dựa trên bảng giá đất và hệ số điều chỉnh do địa phương ban hành, thay vì chỉ phụ thuộc vào con số ghi trên hợp đồng giữa các bên.

Theo nội dung dự thảo, mức thuế suất đối với hoạt động chuyển nhượng bất động sản vẫn được giữ nguyên ở mức 2% trên giá trị giao dịch.

Tuy nhiên, cơ quan thuế sẽ thực hiện đối chiếu nghiêm ngặt giá ghi trên hợp đồng với bảng giá đất tại thời điểm giao dịch. Trong trường hợp hợp đồng không ghi giá hoặc ghi thấp hơn mức giá quy định kèm hệ số K của địa phương, giá tính thuế sẽ được tự động xác định lại theo bảng giá nhà nước.

Quy định này được kỳ vọng sẽ tạo ra một "sàn giá" pháp lý, buộc người mua và người bán phải kê khai sát với giá trị thực tế để tránh bị truy thu và xử phạt.

Song song với việc siết chặt căn cứ tính thuế, dự thảo cũng đưa ra những tiêu chí khắt khe hơn đối với trường hợp miễn thuế cho người sở hữu nhà ở duy nhất.

Để được hưởng ưu đãi này, cá nhân phải đồng thời chứng minh được ba điều kiện bắt buộc là chỉ có một nhà ở hoặc thửa đất duy nhất tại Việt Nam, thời gian sở hữu tài sản phải đạt tối thiểu 183 ngày và phải thực hiện chuyển nhượng toàn bộ tài sản đó.

Những quy định bổ sung về thời gian nắm giữ và phạm vi chuyển nhượng nhằm bịt kín các kẽ hở mà nhiều đối tượng đã lợi dụng để lách thuế thông qua việc chia nhỏ tài sản hoặc mua đi bán lại trong thời gian ngắn.

Đối với các hình thức giao dịch phức tạp như ủy quyền hoặc góp vốn bằng bất động sản, Bộ Tài chính cũng đưa ra các chế định rõ ràng để ngăn chặn tình trạng né thuế.

Cụ thể, các giao dịch ủy quyền chuyển nhượng mà người nhận có đầy đủ quyền hạn của chủ sở hữu sẽ bị đánh thuế như giao dịch mua bán thông thường.

Riêng với việc góp vốn, nghĩa vụ thuế sẽ được tạm hoãn tại thời điểm góp và chỉ phát sinh khi cá nhân thực hiện chuyển nhượng phần vốn góp hoặc rút vốn, đảm bảo tính công bằng và tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong quá trình huy động nguồn lực.

Nhiều chuyên gia kinh tế nhận định rằng, việc cụ thể hóa cách tính thuế và thắt chặt điều kiện miễn trừ là bước đi tất yếu để minh bạch hóa thị trường bất động sản.

Tuy nhiên, để chính sách thực sự đi vào đời sống và đạt hiệu quả cao nhất, các cơ quan quản lý cần đẩy mạnh việc xây dựng cơ sở dữ liệu giá giao dịch sát với thị trường, đồng thời tăng cường kết nối dữ liệu giữa các ngành thuế, tài nguyên môi trường và ngân hàng.

Việc minh bạch hóa dòng tiền qua thanh toán không dùng tiền mặt cũng được xem là giải pháp then chốt để hỗ trợ cơ quan thuế kiểm soát tốt hơn các hành vi kê khai gian lận trong tương lai.