Cách Hà Nội 40km có một 'phố cổ châu Âu' thu nhỏ: Từng là làng thợ may 'đệ nhất Hà Thành', khắp nơi toàn biệt thự

Cách trung tâm Hà Nội khoảng 40km về phía Nam, có một ngôi làng mà chỉ cần rẽ qua một con ngõ gạch nhỏ cũng có thể bắt gặp những ban công kiểu Pháp phủ rêu phong. Đó là làng Cựu, ngôi làng hơn 500 năm tuổi thuộc xã Phú Xuyên, Hà Nội, nằm yên bình bên dòng sông Nhuệ.

Không ồn ào như nhiều điểm du lịch ngoại thành, làng Cựu mang vẻ trầm mặc của một làng quê Bắc Bộ. Đi sâu vào làng, giữa không gian quen thuộc bất ngờ xuất hiện những dãy biệt thự mang kiến trúc Pháp.

Những ban công sắt uốn cong, lan can sắt trang trí và mảng tường vàng khiến khung cảnh nơi đây gợi cảm giác như một góc phố cổ châu Âu giữa làng quê Bắc Bộ.

Thế nhưng ngay trên những ngôi nhà kiểu Tây ấy lại hiện diện nhiều chi tiết rất Việt: mái ngói mũi hài, cột gỗ lim và những chiếc cổng cổ chạm khắc hình con dơi - biểu tượng của phúc lành, hình con tôm hay đôi nậm rượu quen thuộc trong văn hóa dân gian.

Đặc biệt, trên đỉnh mái của một số biệt thự còn xuất hiện phù điêu Tam đa (phúc - lộc -thọ), biểu tượng quen thuộc của văn hóa Á Đông. Chính sự hòa trộn giữa ban công kiểu châu Âu và những họa tiết dân gian Bắc Bộ ấy đã tạo nên diện mạo rất riêng cho làng Cựu.

Ngoài ra, du khách có thể dạo quanh khu vực để chiêm ngưỡng những biệt thự phủ rêu phong, cổng làng, giếng nước, đình làng hay chùa Phúc Đức cổ kính. Tất cả công trình ấy khiến nơi đây giống như một “bảo tàng kiến trúc” giữa vùng quê Bắc Bộ, nơi mỗi con ngõ nhỏ đều gợi lại một miền ký ức của Hà Nội xưa.

Làng thợ may “đệ nhất Hà Thành”

Ít ai ngờ rằng những biệt thự mang phong cách Pháp giữa làng quê Bắc Bộ lại bắt nguồn từ một nghề thủ công giản dị: nghề may âu phục vang danh đất Kinh kỳ.

Trước khi có được sự phồn thịnh ấy, làng Cựu từng chỉ là một vùng đồng chiêm trũng nghèo khó, cuộc sống của người dân chủ yếu phụ thuộc vào một vụ lúa mỗi năm.

Bước ngoặt xảy ra vào năm 1921 khi một trận hỏa hoạn lớn thiêu rụi gần 2/3 số nhà trong làng. Sau biến cố ấy, nhiều người buộc phải rời quê lên Hà Nội mưu sinh. Trong số đó có hai anh em Phúc Mỹ và Phúc Hưng - những người đầu tiên học nghề may âu phục.

Nhờ sự chăm chỉ và đôi bàn tay khéo léo, họ nhanh chóng trở thành những thợ may nổi tiếng, chuyên may vest và váy đầm cho người Pháp và tầng lớp thượng lưu Hà thành. Khi việc làm ăn thuận lợi, hai ông trở về truyền nghề cho bà con trong làng. Từ đó, ngày càng nhiều người làng Cựu theo nghề may, mở cửa hiệu tại Hà Nội, gây dựng danh tiếng và tích lũy được của cải.

Từ những cửa hiệu nhỏ nơi phố thị, nghề may của người làng Cựu dần phát triển mạnh, mở rộng sang buôn vải và thậm chí đưa việc kinh doanh vào tận Sài Gòn - Chợ Lớn.

Trong giai đoạn 1920-1945, sự thịnh vượng từ nghề may đã giúp nhiều gia đình trở về quê xây dựng những ngôi nhà lớn và biệt thự mang kiến trúc Pháp giữa làng quê Bắc Bộ.

Ngày nay, nghề may vẫn là nét đặc trưng của vùng đất này. Những bộ comple veston được sản xuất với mẫu mã ngày càng đa dạng, không chỉ phục vụ thị trường trong nước mà còn từng bước hướng tới thị trường quốc tế.

Bên cạnh nghề truyền thống, người dân làng Cựu vẫn gìn giữ nhiều sinh hoạt văn hóa lâu đời. Hằng năm, lễ hội Thành hoàng làng được tổ chức vào các ngày 7, 8 và 9 tháng Giêng với nhiều trò chơi dân gian như đập niêu, kéo co và các chương trình văn nghệ, tạo nên không khí rộn ràng và gắn kết cộng đồng.

Theo thời gian, những bức tường phủ rêu phong, mái ngói cũ kỹ và khu vườn hoang vắng khiến khung cảnh nơi đây mang vẻ đẹp vừa lãng mạn vừa gợi nhiều tiếc nuối - như những chứng nhân thầm lặng của một thời hưng thịnh.

Ngày nay, giữa nhịp sống hiện đại, làng Cựu vẫn giữ được vẻ trầm mặc của một làng quê Bắc Bộ như đưa du khách trở về một miền ký ức khác của Hà Nội.