Cách kê khai, tính thuế mới với hộ kinh doanh áp dụng từ năm 2026

Cục Thuế (Bộ Tài chính) vừa ban hành hướng dẫn chi tiết về việc kê khai, nộp thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh áp dụng từ năm 2026, trong đó làm rõ cách xác định nghĩa vụ thuế theo từng ngưỡng doanh thu, phương pháp kê khai và các yêu cầu về sổ sách, hóa đơn.

Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), với hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm không phải nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân.

Tuy nhiên, theo thông báo của Cục Thuế, nhóm này vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thông báo doanh thu thực tế hằng năm trước ngày 31/1. Riêng năm đầu triển khai, các hộ, cá nhân kinh doanh thuộc diện này phải thông báo doanh thu hai lần, vào ngày 31/7 và 31/1/2027. Trường hợp doanh thu thực tế phát sinh vượt mốc 500 triệu đồng, hộ, cá nhân kinh doanh phải thực hiện khai và nộp thuế kể từ quý phát sinh doanh thu vượt ngưỡng.

Đối với nhóm có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm, việc kê khai và tính thuế được thực hiện theo từng ngưỡng doanh thu. Cụ thể:

- Với thuế thu nhập cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu dưới 3 tỷ đồng/năm và xác định được chi phí đầu vào sẽ chịu thuế suất 15% trên phần lợi nhuận, mức tương đương ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp áp dụng cho doanh nghiệp siêu nhỏ có quy mô doanh thu tương tự.

- Trường hợp doanh thu từ 3 tỷ đến 50 tỷ đồng/năm, thuế suất áp dụng là 17%, và tăng lên 20% đối với phần doanh thu trên 50 tỷ đồng.

- Trong trường hợp hộ kinh doanh có doanh thu dưới 3 tỷ đồng nhưng không xác định được chi phí, nghĩa vụ thuế vẫn được tính theo tỷ lệ trên doanh thu như hiện hành, dao động từ 0,5% đến 2% tùy ngành nghề. Tuy nhiên, trước khi tính thuế, hộ kinh doanh được trừ khoản doanh thu thuộc ngưỡng không chịu thuế là 500 triệu đồng/năm.

Dưới đây là những nhóm hộ kinh doanh được quản lý thuế từ 2026:

- Cách 1: (doanh thu - 500 triệu) x tỷ lệ TNCN theo ngành.

-Cách 2: (doanh thu - chi phí) x 15%

Về thuế GTGT, khi chuyển sang phương pháp kê khai, hộ kinh doanh vẫn nộp thuế theo doanh thu, với bảng tỷ lệ thuế suất theo ngành nghề không thay đổi so với trước. Các hộ kinh doanh có ngưỡng doanh thu từ 500 triệu đến trên 50 tỷ đồng cũng áp dụng phương pháp này.

Số thuế phải nộp = doanh thu tính thuế GTGT (x) tỷ lệ thuế suất theo ngành nghề.

Doanh thu tính thuế bao gồm toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền cung ứng dịch vụ, kể cả các khoản trợ giá, phụ thu, phụ trội mà cá nhân kinh doanh được hưởng, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.

Chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế là các khoản chi phát sinh thực tế liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp. Đối với các khoản thanh toán từng lần từ 5 triệu đồng trở lên, hộ kinh doanh phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

Dưới đây là mức thuế suất áp dụng đối với hộ kinh doanh từ 2026:

Về sổ sách kế toán, nhóm hộ kinh doanh thuộc diện miễn thuế hoặc nộp thuế theo doanh thu phải theo dõi sổ doanh thu chi tiết. Trường hợp nộp thuế theo lợi nhuận, hộ kinh doanh phải lập và theo dõi bốn loại sổ kế toán gồm sổ doanh thu bán hàng, dịch vụ; sổ chi tiết doanh thu, chi phí; sổ vật liệu, hàng hóa theo dõi xuất – nhập – tồn; và sổ theo dõi dòng tiền tại ngân hàng, bao gồm tiền mặt và tiền gửi.

Cục Thuế cho biết, việc xác định hộ kinh doanh chỉ phải thông báo doanh thu hay thuộc diện phải kê khai, nộp thuế sẽ căn cứ vào doanh thu thực tế phát sinh theo các mốc quy định. Hộ kinh doanh không phải tự xác định hay lo lắng về việc áp dụng chính sách, bởi cơ quan thuế sẽ chủ động rà soát dữ liệu và hướng dẫn cụ thể đối với từng trường hợp.

Ngành thuế khẳng định, trong giai đoạn đầu triển khai, công tác quản lý thuế được thực hiện theo nguyên tắc công khai, minh bạch, lấy hỗ trợ là trọng tâm và không gây áp lực không cần thiết đối với các hộ kinh doanh chấp hành tốt pháp luật thuế.

Về hóa đơn, các hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử. Nhóm có doanh thu từ 500 triệu đến 1 tỷ đồng không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử, nhưng nếu đáp ứng điều kiện và có nhu cầu, có thể đăng ký với cơ quan thuế hoặc được cấp hóa đơn cho từng lần phát sinh.

Đối với hộ kinh doanh có nhiều địa điểm hoặc nhiều ngành nghề, người nộp thuế được lựa chọn một địa điểm hoặc một ngành nghề để áp dụng mức trừ 500 triệu đồng trước khi tính thuế thu nhập cá nhân theo phương án có lợi nhất.

Trường hợp chưa trừ đủ 500 triệu đồng, hộ kinh doanh được tiếp tục lựa chọn thêm các địa điểm hoặc ngành nghề khác để trừ tiếp cho đến khi đủ mức quy định. Quy định tương tự cũng áp dụng với hộ, cá nhân cho thuê bất động sản có nhiều hợp đồng hoặc nhiều địa điểm cho thuê; trường hợp bên thuê khai và nộp thuế thay thì nội dung này phải được quy định rõ trong hợp đồng.

Với cá nhân kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán, sàn sẽ thực hiện khấu trừ và nộp thuế thay. Cuối năm, số thuế đã được khấu trừ này sẽ được trừ khi xác định nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân của hộ, cá nhân kinh doanh. Trường hợp hộ kinh doanh vừa hoạt động tại địa điểm cố định, vừa bán hàng trên sàn thương mại điện tử, toàn bộ doanh thu phải được tổng hợp để kê khai.

Đối với các hộ kinh doanh đang nộp thuế theo phương pháp khoán, pháp luật cho phép chuyển đổi sang phương pháp kê khai theo quy định tại Thông tư số 40/2021/TT-BTC của Bộ Tài chính.

Khi chuyển đổi, hộ khoán phải thực hiện điều chỉnh, bổ sung tờ khai thuế khoán theo mẫu 01/CNKD và tích chọn nội dung “Hộ khoán chuyển đổi phương pháp tính thuế” để cơ quan thuế làm căn cứ điều chỉnh giảm mức thuế khoán tương ứng với thời gian chuyển đổi. Thời hạn nộp tờ khai điều chỉnh chậm nhất là ngày thứ 10 kể từ ngày bắt đầu chuyển đổi phương pháp tính thuế.

Hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai thực hiện chế độ kế toán theo hướng dẫn tại Thông tư số 88/2021/TT-BTC. Việc khai, nộp thuế được thực hiện theo tháng hoặc theo quý, với hồ sơ khai thuế gồm tờ khai mẫu 01/CNKD và phụ lục bảng kê hoạt động kinh doanh trong kỳ nếu có.

Hồ sơ có thể nộp qua Cổng Thuế điện tử, Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc trực tiếp tại bộ phận một cửa trong trường hợp không thể nộp điện tử. Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế và thời hạn nộp tiền thuế được thực hiện theo quy định của Luật Quản lý thuế.

Trong trường hợp tạm ngừng hoạt động, hộ kinh doanh phải thông báo cho cơ quan thuế để cập nhật tình trạng. Trong thời gian tạm ngừng, hộ không phải nộp hồ sơ khai thuế, trừ trường hợp việc tạm ngừng không trọn tháng hoặc trọn quý tương ứng với kỳ kê khai.

Theo số liệu của ngành thuế, năm ngoái, số thu từ khu vực hộ, cá nhân kinh doanh đạt 32.840 tỷ đồng, tăng 37,5% so với cùng kỳ. Trong giai đoạn 2022-2025, cả nước có khoảng 3-4 triệu hộ kinh doanh, trong đó hơn 2 triệu hộ thực hiện khai thuế ổn định, đóng góp khoảng 2% tổng thu ngân sách nhà nước.