Cấm ca sĩ Việt Nam lạm dụng hát nhép

Sở Văn hóa và Thể thao (VH&TT) TP. HCM vừa ban hành văn bản nhằm tăng cường kỷ cương, bảo đảm tính trung thực trong các hoạt động biểu diễn nghệ thuật trên địa bàn.

Văn bản yêu cầu các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực biểu diễn tuân thủ nghiêm quy định pháp luật trong toàn bộ quá trình tổ chức và thực hiện chương trình.

Cấm ca sĩ Việt lạm dụng hát nhép

Theo văn bản của Sở VH&TT TP.HCM, việc lạm dụng phương tiện kỹ thuật, sử dụng âm thanh từ bản ghi thay cho biểu diễn trực tiếp (tức hát nhép) là một trong những hành vi bị nghiêm cấm.

Theo cách hiểu phổ biến, hát nhép là việc ca sĩ chỉ cử động môi theo bản thu âm sẵn, không phát ra giọng hát trực tiếp trên sân khấu. Trong khi đó, “hát đè” là hình thức ca sĩ vẫn hát live nhưng kết hợp với bản thu âm đã được xử lý trước, thường để hỗ trợ những đoạn khó hoặc tăng độ dày âm thanh. Ở mức độ hợp lý, kỹ thuật này có thể được chấp nhận.

Tuy nhiên, khi phần giọng thu sẵn chiếm tỷ lệ lớn, có trường hợp lên tới 80-90% hoặc toàn bộ tiết mục, trải nghiệm nghe gần như không khác hát nhép. Việc lạm dụng khiến khán giả đặt câu hỏi về tính trung thực của biểu diễn và giá trị của vé xem trực tiếp.

Một số ý kiến cho rằng nguyên nhân đến từ hạn chế về khả năng hát live, áp lực vũ đạo hoặc điều kiện âm thanh không bảo đảm. Dù vậy, việc phụ thuộc quá mức vào kỹ thuật đang làm suy giảm chuẩn mực nghề nghiệp.

Trong thị trường âm nhạc Việt hiện giờ, việc hát nhép hoặc hát đè ngày càng phổ biến. Tháng 2, ca sĩ Duyên Quỳnh phải xin lỗi vì lộ hát nhép trong lễ trao giải Làn Sóng Xanh. Sau khi vướng tranh cãi, nữ ca sĩ lên tiếng thừa nhận thiếu sót và chia sẻ cô đã trách bản thân rất nhiều.

Trong một chương trình truyền hình khác, nhóm LUNAS gồm Trang Pháp, Diệp Lâm Anh, Ninh Dương Lan Ngọc, Huyền Baby và Khổng Tú Quỳnh bị nghi ngờ hát nhép khi biểu diễn ca khúc “Moonlight”, do xuất hiện tình trạng lệch khẩu hình và âm thanh. Khi theo dõi tiết mục trên sóng truyền hình, khán giả nhận ra khẩu hình miệng của Ninh Dương Lan Ngọc không khớp với lời hát của ca khúc.

Ngay cả những ca sĩ có thực lực cũng không đứng ngoài tranh luận. Đức Phúc từng bị nghi hát nhép khi trình diễn “Ngày đầu tiên”. Sau đó, nam ca sĩ giải thích anh chỉ hát đè trên beat nhạc có back vocal (giọng hát thu sẵn, được làm nhỏ) chứ không hát nhép.

Tại Trung Quốc, hành vi hát nhép bị quản lý chặt chẽ. Theo Tidenews, nhu cầu cơ bản của khán giả khi tham dự chương trình là được nghe giọng hát thật. Nếu nghệ sĩ hát nhép, khán giả sẽ cảm thấy bị lừa dối và thất vọng vì sự đầu tư cảm xúc, tiền bạc của họ không được đền đáp xứng đáng.

HK01 đưa tin ban nhạc rock Mayday từng bị điều tra vì nghi vấn hát nhép trong concert tại Thượng Hải. Một luật sư tại Công ty Luật Jingshi Bắc Kinh cho biết hát nhép trong buổi hòa nhạc là bất hợp pháp và cấu thành hành vi gian lận người tiêu dùng. Khán giả có thể yêu cầu hoàn tiền cộng thêm 3 lần giá vé để bồi thường từ ban tổ chức.

Nếu việc hát nhép được xác nhận, ca sĩ có thể phải đối mặt với các mức độ tẩy chay khác nhau trong ngành. Các trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến lệnh cấm vĩnh viễn.

Cấm các hành vi biểu diễn sai nội dung, hình thức đã được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận

Bên cạnh hát nhép, các hành vi biểu diễn sai nội dung, sai hình thức so với hồ sơ đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt cũng bị xử lý. Theo yêu cầu của Sở, các đơn vị tổ chức phải xây dựng kịch bản chi tiết khi thực hiện thủ tục hành chính. Nội dung kịch bản cần thể hiện đầy đủ cấu trúc chương trình, hình thức biểu diễn, yêu cầu chất lượng nghệ thuật, điều kiện kỹ thuật, trang phục và các yếu tố minh họa.

Trong quá trình biểu diễn, các tiết mục phải bám sát kịch bản, đúng danh sách nghệ sĩ và hình thức đã được phê duyệt. Sở VH&TT TP. HCM cũng yêu cầu tổ chức phúc khảo nghiêm túc các chương trình, vở diễn theo đúng hồ sơ đã đăng ký. Các đơn vị cần tiếp thu, điều chỉnh theo ý kiến của hội đồng nghệ thuật nếu có.

Đối với các chương trình khai thác đề tài lịch sử, truyền thống, Sở lưu ý việc thể hiện phải phù hợp, tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc, tránh sai lệch hoặc biểu đạt thiếu chuẩn mực.

Ngoài ra, các đơn vị có trách nhiệm phổ biến quy định pháp luật, quy tắc ứng xử tới nghệ sĩ và cộng tác viên. Những biểu hiện lệch chuẩn, phản cảm trên môi trường số cần được chấn chỉnh kịp thời. Hoạt động quảng bá chương trình phải phản ánh đúng nội dung thực tế, hạn chế tình trạng phóng đại hoặc cung cấp thông tin sai lệch.

Nghệ sĩ tham gia biểu diễn được yêu cầu nâng cao trình độ chuyên môn, ý thức nghề nghiệp, hướng đến các giá trị thẩm mỹ tích cực.