Căn bệnh âm thầm khiến hàng triệu người mù lòa: 90% bệnh nhân không biết mình mắc

Glaucoma là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mất thị lực trên toàn cầu. Căn bệnh này còn gọi là cườm nước, đang trở thành mối lo ngại lớn đối với sức khỏe mắt. Điều đáng chú ý là căn bệnh này thường tiến triển âm thầm, không có dấu hiệu rõ ràng trong giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ phát hiện khi thị lực đã tổn thương nghiêm trọng và không thể phục hồi.

Đại diện khoa Glaucoma - Bệnh viện Mắt TP.HCM cho biết, glaucoma hiện là nguyên nhân gây mù lòa không hồi phục đứng thứ hai trên thế giới, chỉ sau đục thủy tinh thể. Căn bệnh này ảnh hưởng đến hàng chục triệu người và có xu hướng gia tăng theo tuổi.

Tiến triển âm thầm, khó nhận biết ở giai đoạn đầu

Một trong những đặc điểm nguy hiểm là căn bệnh này diễn tiến rất âm thầm. Ở giai đoạn sớm, người bệnh gần như không có triệu chứng rõ rệt. Mắt vẫn nhìn rõ nên nhiều người thường không nhận ra sự bất thường hay các vấn đề về thị lực.

Trong khi đó, bệnh âm thầm gây tổn thương dây thần kinh thị giác, tạo áp lực lên bộ phận quan trọng giúp truyền tín hiệu hình ảnh từ mắt lên não. Theo thời gian, các tổn thương này khiến thị trường ngoại vi của người bệnh bị thu hẹp dần.

Nhiều bệnh nhân chỉ phát hiện bệnh khi tầm nhìn đã bị giới hạn, giống như nhìn qua một ống hẹp. Khi bệnh tiến triển nặng, thị lực sẽ giảm nghiêm trọng và không thể phục hồi, thậm chí dẫn đến mù lòa vĩnh viễn.

Các chuyên gia cho biết tình trạng chẩn đoán muộn là vấn đề phổ biến trên toàn thế giới. Ước tính khoảng 50% bệnh nhân ở các nước phát triển không biết mình mắc glaucoma. Tại các nước đang phát triển, tỷ lệ này có thể lên tới 90%.

Do triệu chứng ban đầu không rõ ràng, việc khám mắt định kỳ được xem là biện pháp quan trọng nhất để phát hiện sớm bệnh glaucoma.

Theo khuyến cáo của các bác sĩ nhãn khoa, quá trình kiểm tra thường bao gồm đo nhãn áp, soi đáy mắt để đánh giá tình trạng dây thần kinh thị giác và đo thị trường nhằm phát hiện những tổn thương sớm.

Các bác sĩ chuyên khoa cho biết, người từ 40 tuổi trở lên nên khám mắt ít nhất mỗi năm một lần, ngay cả khi thị lực vẫn bình thường. Việc tầm soát định kỳ giúp phát hiện bệnh từ giai đoạn sớm và có thể kiểm soát hiệu quả hơn.

Những nhóm có nguy cơ cao cần đặc biệt chú ý theo dõi sức khỏe mắt bao gồm người có người thân trong gia đình mắc glaucoma, người bị cận hoặc viễn thị nặng, người mắc đái tháo đường hoặc người sử dụng thuốc corticoid kéo dài.

Ngoài ra, nếu thấy xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau nhức mắt, mắt nhìn mờ đột ngột, thấy xung quanh nguồn sáng có quầng xanh đỏ hoặc buồn nôn kéo dài, người dân nên đi khám ngay lập tức. Đây có thể là biểu hiện của cơn glaucoma cấp, cần được điều trị sớm để tránh nguy cơ mất thị lực.

Ứng dụng kỹ thuật mới trong điều trị glaucoma

Ngoài việc phát hiện sớm, ngày nay, những tiến bộ trong kỹ thuật điều trị cũng mở ra nhiều hy vọng cho bệnh nhân glaucoma.

Đầu năm 2026, Bệnh viện Mắt TP.HCM đã tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật iTrack Advance từ PGS.BS Van Nguyen - Giám đốc đơn vị tư vấn nhãn khoa nội trú thuộc Đại học Nam California (Mỹ). Đây là phương pháp phẫu thuật ít xâm lấn giúp cải thiện hiệu quả điều trị glaucoma.

Trước đây, với những trường hợp glaucoma mức độ nhẹ đến trung bình, nếu điều trị bằng thuốc hoặc laser không đạt hiệu quả, bác sĩ thường phải cân nhắc phẫu thuật truyền thống. Tuy nhiên, phương pháp này có nguy cơ biến chứng và thường chỉ được thực hiện khi bệnh đã tiến triển nặng.

Kỹ thuật iTrack Advance mang lại cách tiếp cận khác. Phương pháp này sử dụng một vi ống siêu nhỏ kết hợp bơm chất nhầy để mở rộng ống Schlemm - cấu trúc giúp dẫn lưu dịch trong mắt. Nhờ đó, hệ thống thoát dịch tự nhiên của mắt được khôi phục thay vì phải tạo đường dẫn lưu nhân tạo như trước đây.

Theo các bác sĩ, ưu điểm của phương pháp này là ít xâm lấn, hạn chế hình thành sẹo và giảm nguy cơ biến chứng sau phẫu thuật. Sau khi thực hiện, nhãn áp của bệnh nhân có thể giảm trung bình khoảng 30-40%, đồng thời giảm nhu cầu sử dụng thuốc nhỏ mắt trong thời gian dài.

Nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về glaucoma, Bệnh viện Mắt TP.HCM đang triển khai nhiều hoạt động truyền thông và tầm soát bệnh.

Hưởng ứng Tuần lễ Glaucoma thế giới diễn ra từ ngày 8 đến 14/3 và Ngày hội Sức khỏe toàn dân, bệnh viện tổ chức chương trình khám tầm soát và tư vấn miễn phí cho người dân.

Theo kế hoạch, khoảng 200 người sẽ được khám tầm soát vào sáng ngày 13/3. Chương trình ưu tiên những người trên 40 tuổi, người có tiền sử gia đình mắc glaucoma hoặc có các yếu tố nguy cơ như cận thị, viễn thị nặng hay sử dụng thuốc corticoid trong thời gian dài.

Người dân có nhu cầu có thể đăng ký từ ngày 9/3 qua số điện thoại 058 809 5074 (gặp điều dưỡng Thủy Tiên trong giờ hành chính) để nhận số thứ tự. Chương trình sẽ tiếp nhận đăng ký cho đến khi đủ số lượng.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng glaucoma là bệnh có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Vì vậy, việc nâng cao nhận thức, chủ động khám mắt định kỳ và tầm soát sớm đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thị lực và ngăn ngừa nguy cơ mù lòa.