Cảnh báo bẫy lãi suất 43%/năm: Chuyên gia vạch trần chiêu trò 'lấy tiền người sau trả người trước' núp bóng đầu tư

Chia sẻ tại tọa đàm “Điểm tựa tài sản trong kỷ nguyên mới”, Luật sư Hoàng Minh Hiển - Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng pháp luật hiện nay vẫn chưa theo kịp sự xuất hiện của các mô hình kinh doanh và huy động vốn mới trên môi trường số.

Những hình thức như ủy thác đầu tư, cổ phần nội bộ, góp vốn đầu tư hay huy động tài chính qua mạng xã hội đang phát triển nhanh với quy mô lớn và thu hút đông người tham gia, nhưng hành lang pháp lý lại chưa đủ chặt chẽ để kiểm soát rủi ro.

Theo ông Hiển, mô hình huy động vốn lấy tiền của người tham gia sau để trả lãi cho người trước thực tế đã tồn tại nhiều năm và từng gây ra nhiều vụ án đặc biệt nghiêm trọng. Đáng lo ngại, các đối tượng thường đưa ra mức lợi nhuận “khủng” lên tới 43%/năm, kéo dài từ 6 - 72 tháng, đánh trúng tâm lý muốn sinh lời nhanh của nhiều nhà đầu tư.

“Khoảng trống đáng lo ngại nhất hiện nay là việc xác định bản chất thật của các giao dịch này là gì”, ông Hiển nhận định, đồng thời cho rằng cần sớm xây dựng khung pháp lý đủ mạnh để kiểm soát các rủi ro phát sinh từ những mô hình huy động vốn kiểu mới.

Không chỉ dừng ở việc đưa ra lãi suất cao, các mô hình này còn ngày càng tinh vi hơn khi tận dụng mạng xã hội, hội nhóm kín và cả sức ảnh hưởng của một số KOL để dẫn dắt tâm lý đám đông. Theo các chuyên gia, nhiều người tham gia bị cuốn vào hiệu ứng FOMO - sợ bỏ lỡ cơ hội đầu tư - mà không kiểm chứng đầy đủ tính pháp lý hay năng lực thực sự của đơn vị huy động vốn.

Các diễn giả tại tọa đàm cũng cho rằng trong bối cảnh hiện nay, tài sản không còn đơn thuần là câu chuyện chọn kênh đầu tư nào sinh lời cao hơn. Dòng tiền ngày càng phụ thuộc vào mức độ minh bạch của thị trường, khả năng kiểm chứng dữ liệu và năng lực dự báo rủi ro, thay vì chỉ nhìn vào lợi nhuận ngắn hạn.

Cũng tại tọa đàm, ông Nguyễn Quang Huy (CEO Khoa Tài chính Ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi) nhận định, trong giai đoạn mới, nhà đầu tư sẽ quan tâm nhiều hơn đến tính xác thực của dữ liệu. Một tài sản muốn trở thành “điểm tựa” bền vững cần được đặt trong môi trường có khả năng minh bạch thông tin và kiểm chứng rủi ro rõ ràng.

Các chuyên gia cũng cho rằng xu hướng quản trị tài sản bằng công nghệ đang ngày càng rõ nét. Từ định danh điện tử, dữ liệu giao dịch cho tới ứng dụng AI trong phân tích dòng tiền, công nghệ được kỳ vọng sẽ giúp tăng tính minh bạch và giảm bớt yếu tố cảm tính trong đầu tư. Trong tương lai, lợi thế cạnh tranh của các thị trường tài sản sẽ không chỉ nằm ở mức sinh lời mà còn ở chất lượng dữ liệu và hành lang pháp lý đủ tin cậy để thu hút dòng tiền dài hạn.

Những cảnh báo này càng trở nên đáng chú ý khi hàng loạt vụ lừa đảo tài chính quy mô lớn liên tiếp bị phanh phui. Theo thống kê, riêng năm 2025, hơn 8.000 tỷ đồng đã “bốc hơi” do lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam, dù hệ thống tài chính số đã được bổ sung nhiều lớp bảo mật như xác thực sinh trắc học hay cảnh báo gian lận.

Mới đây, VKSND TP Hà Nội đã truy tố Vũ Đức Tĩnh cùng 9 bị can về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Theo cáo trạng, nhóm này lập nhiều doanh nghiệp như Bankland, Cawiho và GBF để tổ chức hội thảo, kêu gọi đầu tư và huy động vốn theo mô hình đa cấp, lấy tiền người sau trả cho người trước.

Các bị can bị cáo buộc đưa ra thông tin sai sự thật về dự án đầu tư, bán cổ phiếu chưa niêm yết và quảng bá bất động sản chưa được cấp phép nhằm thu hút dòng tiền. Tổng số tiền huy động lên tới 572 tỷ đồng, trong đó gần 500 tỷ đồng bị chiếm đoạt từ 5.368 nhà đầu tư.

Để tạo niềm tin, nhóm này cam kết đầu tư vào nhiều lĩnh vực như bất động sản, du lịch, công nghệ hay ô tô với mức lãi suất từ 3% đến 5,1%/tháng. Đồng thời, họ liên tục tung các chương trình tặng vàng, ô tô, xe SH, iPhone hay du lịch để kích thích người tham gia xuống tiền. Tuy nhiên, việc trả lãi chỉ diễn ra trong thời gian ngắn trước khi hệ thống đổ vỡ.

Trong bối cảnh các mô hình đầu tư trực tuyến ngày càng nở rộ, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cũng vừa phát đi cảnh báo tới nhà đầu tư về hoạt động huy động vốn thông qua các nền tảng trực tuyến dưới hình thức hợp tác đầu tư.

Theo UBCKNN, thời gian gần đây xuất hiện một số doanh nghiệp sử dụng ứng dụng và website trên nền tảng mạng xã hội như Tikop, Buff, Topi… để kêu gọi nhà đầu tư góp vốn rồi thực hiện ủy thác đầu tư vào các sản phẩm tài chính.

Cơ quan này nhấn mạnh, hoạt động huy động vốn theo hình thức hợp tác đầu tư thông qua các ứng dụng và website nói trên không thuộc phạm vi quản lý, giám sát và cấp phép của UBCKNN. Điều này đồng nghĩa khi xảy ra tranh chấp, nhà đầu tư có thể đối mặt nguy cơ không được bảo vệ quyền lợi theo quy định của pháp luật về chứng khoán.

Theo UBCKNN, khác với việc trực tiếp mở tài khoản chứng khoán hoặc mua chứng chỉ quỹ, nhà đầu tư trong các mô hình này chỉ tham gia thông qua quan hệ hợp đồng dân sự với đơn vị trung gian, không trực tiếp đứng tên sở hữu tài sản đầu tư. Vì vậy, khi phát sinh rủi ro, việc xử lý chủ yếu phụ thuộc vào các điều khoản thỏa thuận giữa các bên.

Trong bối cảnh tài chính số phát triển mạnh và các mô hình hợp tác đầu tư trực tuyến ngày càng dễ tiếp cận, cơ quan quản lý khuyến cáo nhà đầu tư cần đặc biệt thận trọng, tìm hiểu kỹ tính pháp lý cũng như bản chất thực sự của sản phẩm trước khi xuống tiền.