Cảnh sát ập vào trụ sở X, Elon Musk bị triệu tập điều tra: Chuyện gì đây?

Cuộc đột kích do đơn vị phòng chống tội phạm mạng của Công tố Paris thực hiện, cùng với lệnh triệu tập ông Musk, được cho là có thể làm gia tăng căng thẳng giữa châu Âu và Mỹ về vấn đề Big Tech và tự do ngôn luận. Vụ việc liên quan đến cuộc điều tra kéo dài 1 năm về nghi vấn X hoặc các lãnh đạo của công ty lạm dụng thuật toán và thu thập dữ liệu trái phép.

Trong khi đó tại Anh, cơ quan giám sát quyền riêng tư cũng chính thức mở cuộc điều tra đối với chatbot trí tuệ nhân tạo Grok do xAI phát triển. Nhà chức trách lo ngại cách thức xử lý dữ liệu cá nhân của công cụ này cũng như khả năng tạo ra các hình ảnh, video mang tính chất khiêu dâm hoặc gây hại.

X phản ứng gay gắt, cho rằng văn phòng công tố Paris đang tìm cách gây sức ép lên ban lãnh đạo cấp cao của hãng tại Mỹ bằng cách nhắm vào chi nhánh và nhân viên tại Pháp, dù họ không phải trọng tâm của cuộc điều tra.

Công ty cáo buộc giới chức đã bỏ qua các cơ chế tố tụng quốc tế thông thường để thu thập chứng cứ, làm ảnh hưởng đến quyền tự vệ pháp lý của doanh nghiệp. Ông Musk cũng đăng trên X, gọi đây là “một cuộc tấn công mang động cơ chính trị”.

Mở rộng điều tra sang deepfake

Văn phòng công tố Paris cho biết đã mở rộng phạm vi điều tra sau khi nhận được nhiều khiếu nại liên quan đến cách vận hành của Grok.

Cơ quan này sẽ xem xét thêm các cáo buộc về hành vi lưu trữ và phát tán hình ảnh bất hợp pháp liên quan đến trẻ vị thành niên, cũng như việc xâm phạm quyền hình ảnh cá nhân thông qua các video và hình ảnh giả mạo mang tính chất tình dục do công nghệ deepfake tạo ra.

Elon Musk và cựu CEO Linda Yaccarino đã được triệu tập điều trần vào ngày 20/4. Một số nhân viên khác của X cũng bị gọi làm nhân chứng.

Trước đó vào tháng 7, Musk từng bác bỏ các cáo buộc ban đầu và cho rằng đây là một cuộc điều tra hình sự mang động cơ chính trị.

Công tố Paris cho biết mục tiêu của quá trình điều tra là đảm bảo nền tảng X tuân thủ luật pháp Pháp khi hoạt động trên lãnh thổ nước này. Theo quy định, lệnh triệu tập là bắt buộc, dù việc cưỡng chế sẽ khó khăn hơn với những người không cư trú tại Pháp. Sau phiên điều trần, nhà chức trách có thể quyết định đình chỉ hoặc tiếp tục điều tra, thậm chí tạm giữ nghi phạm nếu cần thiết.

Châu Âu đồng loạt siết điều tra X

Tại Anh, Văn phòng Ủy viên Thông tin cho biết đang điều tra Grok sau các báo cáo rằng chatbot này bị lợi dụng để tạo ra hình ảnh nhạy cảm không có sự đồng thuận của nhân vật trong ảnh, trong đó có cả trẻ em.

Cơ quan quản lý truyền thông Ofcom cũng thông báo đang triển khai các bước tiếp theo trong cuộc điều tra riêng đối với X, nhằm đánh giá liệu nền tảng đã làm đủ để ngăn chặn việc lan truyền các nội dung deepfake mang tính chất tình dục hay chưa. Tuy nhiên, Ofcom cho biết họ không có thẩm quyền điều tra xAI do khuôn khổ pháp lý hiện tại chưa bao phủ.

Tuần trước, Liên minh châu Âu cũng khởi động cuộc điều tra riêng nhằm xác định liệu X có phát tán nội dung bất hợp pháp, sau làn sóng phẫn nộ trước việc Grok tạo ra các hình ảnh bị chỉnh sửa theo hướng gợi dục.

Theo ghi nhận của Reuters, chatbot vẫn có thể tạo ra hình ảnh nhạy cảm ngay cả khi người dùng cảnh báo rằng nhân vật trong ảnh không đồng ý. Trước áp lực dư luận, xAI đã áp đặt một số hạn chế đối với tính năng tạo ảnh của Grok từ tháng trước.

Viện Công tố Paris rời nền tảng X

Đơn vị điều tra tội phạm mạng của Công tố Paris phối hợp cùng cảnh sát Pháp và Europol để tiến hành vụ việc. Đơn vị này từng gây chú ý khi bắt giữ nhà sáng lập Telegram Pavel Durov năm 2024 với các cáo buộc liên quan đến đồng lõa tội phạm có tổ chức trên nền tảng nhắn tin, dù luật sư của ông gọi các cáo buộc là “vô lý”.

Cuộc điều tra hiện tại được khởi động sau khi một nghị sĩ Pháp tố cáo rằng thuật toán thiên lệch của X có thể đã làm sai lệch hệ thống xử lý dữ liệu tự động.

“Thật vui khi thấy đơn khiếu nại từ tháng 1/2025 của tôi đang mang lại kết quả”, nghị sĩ Eric Bothorel viết. “Ở châu Âu, đặc biệt là tại Pháp, không ai đứng trên pháp luật”.

Đáng chú ý, văn phòng công tố Paris cũng thông báo sẽ ngừng sử dụng X và chuyển sang liên lạc chính thức qua LinkedIn và Instagram.