Cây cầu treo đầu tiên của thế giới vẫn hoạt động sau 200 năm: Từng là 'cú sốc' của ngành kỹ thuật, nay trở thành biểu tượng nước Anh

Được xây dựng để thay thế những chuyến phà nguy hiểm qua eo biển đầy sóng dữ, cây cầu bắc qua eo biển Menai giữa xứ Wales và đảo Anglesey từng là một ý tưởng táo bạo đến mức bị coi là “điên rồ” vào đầu thế kỷ 19.

Khi khởi công vào năm 1826, công trình này trở thành cây cầu treo đường bộ đầu tiên trên thế giới, với nhịp chính dài tới 1.368 feet (hơn 416 mét), treo lơ lửng ở độ cao 102 feet (hơn 31 mét) so với mặt nước. Khi hoàn thành, đây là cây cầu dài nhất thế giới và giữ kỷ lục này suốt nhiều thập kỷ, cho đến khi cầu Brooklyn xuất hiện vào năm 1883. Điều đáng kinh ngạc là sau hơn 200 năm, cây cầu vẫn đang được sử dụng.

Đứng sau công trình là kỹ sư huyền thoại Thomas Telford, người được mệnh danh là “người khổng lồ của ngành giao thông”. Không chỉ xây cầu, ông còn tạo ra cả một mạng lưới kết nối giữa London và Dublin – hai trung tâm quan trọng của Đế quốc Anh khi đó.

Trước khi có cây cầu này, việc vượt qua eo biển Menai là một thử thách thực sự. Dòng chảy mạnh khiến phà thường xuyên bị hủy chuyến, nông dân nhiều khi phải tự lùa gia súc qua biển và không ít con bị cuốn trôi. Thậm chí, giá vé phà còn bị đẩy lên cao tùy theo thủy triều.

Trong bối cảnh đó, việc xây cầu không chỉ là bài toán kỹ thuật mà còn là yêu cầu chính trị và kinh tế cấp bách.

Thay vì chọn thiết kế cầu cột trụ truyền thống, Telford đã đưa ra một quyết định táo bạo: xây một cây cầu treo hoàn toàn, không có trụ giữa lòng biển. Với nhịp cầu dài gấp 2,5 lần bất kỳ cây cầu treo đường bộ nào trước đó, đây được ví như một “cú nhảy lên Mặt Trăng” của ngành kỹ thuật thời bấy giờ.

Không chỉ giúp việc đi lại an toàn hơn, cây cầu còn thúc đẩy thương mại, tăng tốc vận chuyển thư tín và góp phần gắn kết kinh tế giữa Anh và Ireland. Lao động Ireland cũng theo đó đổ sang Anh, tạo ra những thay đổi lớn về xã hội và kinh tế.

Trong suốt cuộc đời mình, Telford đã xây dựng hơn 1.000 cây cầu và 1.000 dặm đường, đặt nền móng cho hạ tầng giao thông hiện đại của Anh.

Trải qua hơn hai thế kỷ, cây cầu vẫn giữ được nhiều chi tiết nguyên bản, từ trụ đá vôi đến kết cấu nền móng. Dù đã được nâng cấp bằng thép và bổ sung mặt cầu mới vào những năm 1930, giới kỹ sư ngày nay vẫn kinh ngạc trước độ bền và chất lượng thi công của công trình.

Hiện tại, cầu giới hạn tốc độ 20 dặm/giờ (khoảng 32 km/h) và tải trọng 7,5 tấn, phù hợp với việc nó vốn được thiết kế cho xe ngựa. Tuy nhiên, nó vẫn đóng vai trò quan trọng trong đời sống hàng ngày của người dân địa phương.

Không chỉ là hạ tầng giao thông, cây cầu còn trở thành biểu tượng văn hóa. Thậm chí, “Operation Menai Bridge” còn được dùng làm mật danh cho kế hoạch chuẩn bị quốc tang của Vua Charles III.