CEO SSI: Chứng khoán Việt Nam sắp thu hút thêm 30-40% nhà đầu tư quốc tế mới

Tại hội thảo “Kinh tế tư nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” diễn ra ngày 6/5, ông Nguyễn Đức Thông - Tổng Giám đốc Chứng khoán SSI đã có bài tham luận quan trọng, phân tích sâu sắc về thực trạng cấu trúc vốn và vai trò chiến lược của thị trường vốn trong việc thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững giai đoạn 2026-2030.

Mở đầu bài tham luận, Tổng Giám đốc SSI đã chỉ ra sự mất cân bằng trong cấu trúc huy động vốn của Việt Nam hiện nay. Theo ông Thông, dư nợ tín dụng ngân hàng trên GDP của chúng ta đang ở mức rất cao, khoảng 146%, vượt xa các nước trong khu vực như Ấn Độ (50%) hay Singapore (130%). Việc phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng đang tạo ra những áp lực đáng kể cho hệ thống.

Đặc biệt, ông Thông lưu ý về tình trạng lệch pha kỳ hạn giữa nguồn vốn huy động và cho vay. Hiện có khoảng 50% dư nợ cho vay là trung và dài hạn, trong khi 80% nguồn vốn huy động của ngân hàng lại là ngắn hạn (dưới 1 năm). Điều này tiềm ẩn rủi ro thanh khoản lớn cho hệ thống ngân hàng khi dòng tiền huy động biến động.

Trong khi đó, thị trường vốn (bao gồm thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp) hiện chỉ chiếm khoảng 15-20% tổng nguồn vốn của nền kinh tế, một con số rất thấp so với tỷ lệ 60-70% ở các quốc gia phát triển.

Giải mã “cơn khát vốn” của doanh nghiệp tư nhân

Phân tích sâu hơn về khu vực kinh tế tư nhân, ông Nguyễn Đức Thông cho biết khối này đóng góp tới 50-55% GDP, chiếm 97% tổng số doanh nghiệp và tạo ra hơn 80% việc làm cho xã hội. Tuy nhiên, nhu cầu vốn của các doanh nghiệp này, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (MSME), đang thiếu hụt trầm trọng.

"Thâm hụt vốn của các doanh nghiệp MSME đang ở mức 21% GDP, tương đương chỉ mới đáp ứng được khoảng 75% tổng nhu cầu vốn thực tế," ông Thông nhấn mạnh.

Một rào cản lớn khác là vấn đề tài sản đảm bảo. Các ngân hàng thường yêu cầu tài sản thế chấp khắt khe, trong khi các doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp chủ yếu sở hữu tài sản trí tuệ. Hơn nữa, quy định doanh nghiệp phải có lãi 2 năm liên tiếp mới được niêm yết đang là "nút thắt" ngăn cản các công ty công nghệ tiềm năng tiếp cận thị trường vốn. Ông dẫn chứng các "gã khổng lồ" toàn cầu như Apple, Tesla hay Amazon thời kỳ đầu lên sàn đều chưa có lãi, bởi đó chính là lúc họ cần vốn nhất để bứt phá.

Trước thực trạng đó, ông Nguyễn Đức Thông khẳng định thị trường vốn là giải pháp then chốt để cung cấp nguồn lực dài hạn (từ 5 đến 30 năm) cho hạ tầng và đổi mới công nghệ. Khác với tín dụng ngân hàng, thị trường vốn giúp chia sẻ rủi ro giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư, tránh tình trạng "quá lớn để sụp đổ".

Thị trường vốn còn mang lại sự linh hoạt với nhiều sản phẩm đa dạng như trái phiếu chuyển đổi, cổ phần và đặc biệt là tính minh bạch cao thông qua báo cáo tài chính hàng quý và các kỳ Đại hội đồng cổ đông. Ông Thông tin rằng sự minh bạch càng cao, việc huy động vốn từ toàn dân càng trở nên dễ dàng.

Về dư địa phát triển, CEO SSI cho rằng tiềm năng còn rất lớn khi Việt Nam mới có khoảng 10-11 triệu tài khoản chứng khoán trên quy mô hơn 100 triệu dân. Vốn hóa thị trường hiện đạt khoảng 90% GDP, vẫn còn khoảng cách xa so với Thái Lan (106%), Hàn Quốc (110%) hay Hoa Kỳ (200%). Đặc biệt, dư nợ trái phiếu doanh nghiệp mới chỉ ở mức 10% GDP, gần như "chưa có gì" nếu so với Hàn Quốc hay Malaysia.

Vai trò "bản lề" của công ty chứng khoán và bước ngoặt 2026

Ông Nguyễn Đức Thông đánh giá vai trò của các công ty chứng khoán là "bản lề" để chuẩn hóa cấu trúc, kết nối cung - cầu vốn. SSI cam kết hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa báo cáo tài chính theo thông lệ quốc tế, thiết kế các sản phẩm tài chính phù hợp và kết nối với các định chế tài chính lớn toàn cầu như Temasek, BlackRock, Morgan Stanley.

Số liệu thực tế minh chứng cho sự sôi động: Trong năm 2025, SSI đã thực hiện 7 thương vụ huy động vốn cổ phần (ECM) trị giá 1,3 tỷ USD và 6 thương vụ huy động nợ trị giá 1,3 tỷ USD cho các doanh nghiệp lớn như Vinpearl, T&T Land hay Văn Phú. Đầu năm 2026, làn sóng IPO cũng đã quay trở lại mạnh mẽ sau nhiều năm trầm lắng.

Đặc biệt, ông Thông chia sẻ một "điểm sáng" cực kỳ quan trọng là việc Việt Nam chính thức xác nhận sẽ được vào rổ chỉ số thị trường mới nổi (Emerging Markets) và có hiệu lực từ tháng 9/2026. Dự kiến sẽ có khoảng 5-6 tỷ USD dòng vốn ngoại (cả chủ động và bị động) đổ vào thị trường Việt Nam, thu hút sự chú ý của 30-40% nhà đầu tư quốc tế mới.

Kết thúc bài tham luận, Tổng Giám đốc SSI kỳ vọng những nỗ lực về công nghệ (nâng cấp hệ thống giao dịch mới) và chính sách sẽ giúp thị trường vốn ngày càng lớn mạnh, trở thành kênh huy động hiệu quả cho mọi loại hình doanh nghiệp.

"Chúng tôi cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp và nhà đầu tư Việt Nam để dòng vốn chảy một cách hiệu quả nhất, giúp kinh tế Việt Nam đạt được mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong giai đoạn 2026-2030. Đây chính là thời điểm bước ngoặt cho thị trường vốn của chúng ta," ông Nguyễn Đức Thông khẳng định.