Chấn động: Hơn 50.000 bác sĩ Cuba rút lui, hàng triệu người bị ảnh hưởng

Trong nhiều thập kỷ, các chương trình hợp tác y tế của Cuba từng đóng vai trò “xương sống” cho hệ thống chăm sóc sức khỏe tại nhiều quốc gia đang phát triển. Tuy nhiên, mạng lưới này đang co lại nhanh chóng khi hàng loạt nước ở Caribe và Mỹ Latinh lần lượt chấm dứt hợp tác, phần lớn dưới áp lực chính trị và ngoại giao từ Mỹ, theo The Guardian.

Ngoại trưởng Bruno Rodríguez cho biết nhiều thỏa thuận y tế lâu năm đã buộc phải hủy bỏ không phải vì nhu cầu thực tế suy giảm, mà do sức ép chính trị. Hệ quả là các chương trình kéo dài hàng chục năm bị gián đoạn, kéo theo làn sóng rút lui của bác sĩ Cuba khỏi bệnh viện và cộng đồng địa phương.

Tại các quốc gia như Guatemala, Honduras hay Jamaica, hệ thống y tế công cộng vốn phụ thuộc đáng kể vào đội ngũ này, đặc biệt ở khu vực vùng sâu vùng xa, nơi nguồn lực bản địa còn hạn chế. Khi lực lượng này rút đi, những dịch vụ thiết yếu như khám chữa bệnh cơ bản, chăm sóc thai sản hay chẩn đoán bệnh có nguy cơ bị gián đoạn.

Tác động dự kiến sẽ dồn mạnh nhất lên các nhóm dễ tổn thương, bao gồm người nghèo và cộng đồng bản địa, vốn phụ thuộc lớn vào các chương trình y tế công cộng giá rẻ hoặc miễn phí.

Trong nhiều năm, Cuba đã triển khai các “đội quân áo trắng” tới hàng chục quốc gia, vừa cung cấp hỗ trợ y tế, vừa tạo nguồn thu ngoại tệ quan trọng. Có thời điểm, hơn 50.000 nhân viên y tế Cuba làm việc ở nước ngoài, đóng góp đáng kể cho nền kinh tế trong bối cảnh quốc gia này chịu cấm vận kéo dài.

Tuy vậy, mô hình này luôn gây tranh cãi. Phía Mỹ cho rằng việc chính phủ Cuba giữ lại một phần thu nhập của bác sĩ là không phù hợp, trong khi Havana khẳng định các bác sĩ được đào tạo miễn phí và tham gia chương trình trên cơ sở tự nguyện.

Trong nhiệm kỳ trước, chính quyền của Donald Trump đã thúc đẩy các nước xem xét lại các thỏa thuận hợp tác y tế. Điển hình, tại Brazil, hơn 8.000 bác sĩ Cuba đã rời đi vào năm 2018 sau khi chính phủ mới điều chỉnh chính sách hợp tác.

Việc thu hẹp mạng lưới này không chỉ tạo khoảng trống trong hệ thống y tế của các nước tiếp nhận, mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới chính Cuba. Xuất khẩu dịch vụ y tế vốn là một trong những nguồn thu ngoại tệ chủ chốt, đặc biệt khi nền kinh tế trong nước đang đối mặt nhiều khó khăn.

Song song đó, Cuba cũng từng đào tạo hàng chục nghìn sinh viên y khoa quốc tế thông qua các chương trình miễn phí, góp phần bổ sung nguồn nhân lực y tế cho nhiều quốc gia đang phát triển. Sự suy giảm hợp tác hiện nay có thể làm gián đoạn cả chuỗi cung ứng nhân lực này.

Những diễn biến hiện nay phản ánh sự dịch chuyển của môi trường địa chính trị khu vực. Quan hệ Mỹ - Cuba tiếp tục bị chi phối bởi các lệnh trừng phạt, trong khi nhiều quốc gia Caribe buộc phải cân nhắc giữa nhu cầu y tế cấp thiết và áp lực đối ngoại.

Hệ quả đang dần hiện rõ. Các quốc gia như Bahamas, Antigua and Barbuda, Guyana và Saint Vincent and the Grenadines đã cùng với Guatemala, Honduras, Jamaica chấm dứt hợp tác y tế với Cuba, trong bối cảnh lo ngại các biện pháp trừng phạt về thị thực và ngoại giao từ Mỹ.

Hiện chỉ còn Saint Kitts and Nevis và Trinidad and Tobago chưa đi theo xu hướng này. Nếu làn sóng rút lui tiếp tục lan rộng, hàng triệu người có nguy cơ mất đi khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế cơ bản, đặc biệt tại những khu vực vốn đã thiếu thốn nguồn lực.

Theo Guardian