Chàng trai 9X Việt từng thi trượt đại học, nay trúng tuyển vào Bộ Nông nghiệp Mỹ với mức lương hơn 2 tỷ/năm

Từng trượt đại học ngay năm đầu, Trần Thanh Nhân Đức (SN 1996, quê Bình Định cũ - nay là Gia Lai) đã tự điều chỉnh phương pháp học tập, thi lại và chỉ trong giai đoạn 2020-2025 hoàn thành liên tiếp chương trình thạc sĩ, tiến sĩ tại châu Âu và Mỹ.

Cuối tháng 1/2026, anh trúng tuyển làm chuyên viên Cục Nghiên cứu Nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp Mỹ, với mức lương khoảng 93.000 USD/năm (tương đương 2,4 tỷ đồng) thông qua chương trình ORISE.

Cú sốc trượt đại học, mơ hồ về định hướng tương lai

Năm 2014, dù có học lực khá ở bậc phổ thông, Nhân Đức không trúng tuyển ngành Kế toán của Trường Đại học Kinh tế (Đại học Đà Nẵng). Kết quả này trở thành cú sốc lớn, không chỉ với bản thân anh mà còn với gia đình khi phải đối diện với những lời dèm pha xung quanh. Đức cho biết cảm giác day dứt lớn nhất là thấy bố mẹ chịu áp lực vì kết quả của mình.

Khoảng thời gian sau đó, Đức sút 7kg trong 1 năm để tập trung ôn luyện. Anh nhìn lại phương pháp học tập, rèn kỹ năng làm bài và thi lại. Năm kế tiếp, Đức đỗ ngành Kỹ thuật Xây dựng công trình thủy, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng), với kết quả Á khoa đầu vào.

Dù vậy, ám ảnh từ lần vấp ngã đầu tiên vẫn theo anh trong suốt những năm đại học. Đức đặt ra mục tiêu dài hạn: Trong 10 năm phải đạt học vị tiến sĩ - cột mốc mà anh xem là cách để tự chứng minh năng lực và để gia đình có thể yên tâm.

Ban đầu, Nhân Đức chưa có định hướng nghề nghiệp rõ ràng, từng cân nhắc theo học kế toán theo mong muốn gia đình. Khi chuyển sang lĩnh vực xây dựng công trình thủy, anh dần quan tâm đến các vấn đề môi trường, biến đổi khí hậu, thiên tai và quản lý tài nguyên nước.

Khó khăn lớn nhất là nền tảng khoa học tự nhiên của Đức chưa thật sự vững, trong khi chương trình đại học đòi hỏi cao về toán, vật lý và mô hình hóa. Áp lực học tập kéo dài, song anh coi đây là cơ hội rèn kỷ luật, xây dựng thói quen tự học. Những kỹ năng này về sau trở thành nền tảng quan trọng cho quá trình nghiên cứu chuyên sâu.

Song song với học tập, Đức tham gia nhiều hoạt động trải nghiệm và tình nguyện, từng quản lý các nhóm với hơn 100 thành viên. Từ đó, anh tích lũy kỹ năng phân công công việc, xây dựng đội nhóm và phát triển tư duy lãnh đạo.

Vinh danh từ nhiều môi trường học thuật quốc tế

Năm 2020, Nhân Đức giành học bổng toàn phần Erasmus Mundus 2 năm cao học về tin học thủy văn và quản lý nước của Liên minh châu Âu (EU). Học bổng này chỉ tuyển 12 học giả trên toàn thế giới và Đức là người Việt Nam duy nhất năm đó trúng tuyển. Trong khuôn khổ chương trình, anh theo học tại Pháp, Anh, Ba Lan, Đức và Tây Ban Nha.

Hoàn thành 3/4 chương trình, Đức tiếp tục nhận được 3 học bổng thực tập thạc sĩ và tiến sĩ tại Mỹ, với tổng mức hỗ trợ khoảng 225.000 USD (5,8 tỷ đồng). Tháng 3/2022, anh sang Mỹ thực tập thạc sĩ tại Đại học Virginia, tốt nghiệp nửa năm sau với GPA 3,8/4,0. Cuối năm 2022, Đức quyết định theo học tiến sĩ tại đây với học bổng toàn phần trị giá khoảng 7 tỷ đồng; hồ sơ của anh được xếp hạng cao nhất trong nhóm học giả.

Chia sẻ về quá trình chuẩn bị hồ sơ học thuật, Đức cho biết anh xây dựng theo từng giai đoạn. Giai đoạn đầu đại học, anh ưu tiên tham gia các hoạt động để nâng cao kỹ năng mềm. Khi nhận ra hồ sơ cần chiều sâu thay vì số lượng, Đức tập trung nghiên cứu cùng giảng viên, tham gia các dự án thực tế để tích lũy giá trị chuyên môn. Theo anh, các nghiên cứu tập trung vào vấn đề cụ thể giúp hồ sơ có sức thuyết phục hơn.

Tiếng Anh từng là điểm yếu lớn của Đức, trong khi đây là yêu cầu bắt buộc với các chương trình đào tạo quốc tế. Để khắc phục, anh chủ động rèn luyện giao tiếp, tham gia hội thảo, các chương trình giao lưu học thuật và duy trì môi trường học tập phù hợp trong thời gian dài. Đức cũng giữ liên lạc với giảng viên cũ để nhận hỗ trợ chuyên môn.

Tự đánh giá năng lực, Đức cho rằng bản thân vẫn còn khoảng cách so với nhiều đồng nghiệp quốc tế. Chính cảm giác đó buộc anh liên tục học hỏi và thích nghi. Việc được thực tập tại các cơ quan cấp bang và liên bang ở Mỹ, tham gia các dự án về khoa học công nghệ, tài nguyên thiên nhiên và nông nghiệp bền vững đã giúp anh tích lũy kinh nghiệm thực tiễn quan trọng.

Trong thời gian học thạc sĩ và tiến sĩ, Đức đối diện áp lực tâm lý lớn khi làm việc trong môi trường cạnh tranh cao. Anh từng phải điều trị tâm lý và học cách cân bằng giữa nghiên cứu, công việc và cuộc sống. Theo Đức, gia đình là động lực quan trọng giúp anh vượt qua giai đoạn này.

Ngay trong thời gian làm nghiên cứu sinh, Nhân Đức nhiều lần được Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ và NASA mời tham gia phản biện, thẩm định các dự án nghiên cứu về môi trường và biến đổi khí hậu. Anh được vinh danh là một trong hai học giả có thành tích nghiên cứu sau đại học xuất sắc, đồng thời nhận giải Người phản biện xuất sắc của Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) cho những đóng góp đối với tạp chí Water Cycle.

Ngoài ra, anh có gần 30 bài báo khoa học đăng trên các tạp chí Q1, tập trung vào biến đổi khí hậu, tác động của lũ lụt, hạn hán, ảnh hưởng của các công trình thủy điện và ứng dụng dữ liệu vệ tinh trong nghiên cứu thủy văn. Nhân Đức cũng giành hơn 10 học bổng và giải thưởng cấp bang, liên bang tại Mỹ, trong đó có học bổng Sau đại học Dr. Robert C. Hoehn, giải Trực quan hóa dữ liệu Michael H. Freilich của Liên hiệp Địa vật lý Mỹ và NASA.

Song song với chuyên môn, Đức tự học ngôn ngữ lập trình Python, học máy nhằm ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xử lý các bộ dữ liệu lớn, có tính biến thiên cao.

Trúng tuyển Bộ Nông nghiệp Mỹ sau biến cố gia đình

Nhân Đức cho biết luôn đặt mục tiêu hoàn thành công việc với nhịp độ cao để kịp tiến độ học tập và nghiên cứu. Trong nhiều giai đoạn, anh thường làm việc đến 2-3 giờ sáng, thậm chí thức trắng đêm, với suy nghĩ đã hoàn thành chặng đường tiến sĩ chỉ trong 3 năm.

Cuối tháng 9/2025, trong lúc đang ứng tuyển vào Bộ Nông nghiệp Mỹ, Đức nhận tin bố qua đời. Anh trở về Việt Nam lo hậu sự, đồng thời tiếp tục cập nhật hồ sơ, hoàn thiện sản phẩm nghiên cứu cá nhân. Một ngày sau lễ di quan, Đức tham gia buổi phỏng vấn trực tuyến kéo dài 1,5 giờ với đại diện Cục Nghiên cứu Nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp Mỹ. Nội dung phỏng vấn tập trung vào chuyên môn, kỹ năng và khả năng xử lý tình huống. 2 ngày sau, anh nhận thư báo trúng tuyển.

Theo kế hoạch, từ đầu năm 2026, Trần Thanh Nhân Đức sẽ làm việc tại Cục Nghiên cứu Nông nghiệp, tham gia nghiên cứu mô hình hệ sinh thái nông nghiệp nhằm giải quyết các vấn đề liên quan đến tài nguyên nước và hệ thống sản xuất lương thực tại miền Tây nước Mỹ.

Nhân Đức cho biết anh cảm thấy nhẹ nhõm khi sắp hoàn thành mục tiêu 10 năm đã đặt ra, song vẫn mang theo nhiều tiếc nuối khi người bố không kịp chứng kiến chặng đường cuối. “Tôi mừng vì sắp hoàn thành mục tiêu 10 năm, nhưng có lẽ chưa đủ nhanh. Rất tiếc, ba tôi đã không chờ được”, Đức nói.

Sau tang sự, Nhân Đức trở lại Mỹ, từng bước ổn định tinh thần và nhịp độ làm việc để chuẩn bị bảo vệ luận án tiến sĩ. Trong vài năm tới, anh dự kiến duy trì công việc chuyên môn nhằm bảo đảm thu nhập ổn định, chăm lo cho mẹ và em trai, đồng thời mở rộng quan hệ học thuật, tìm kiếm cơ hội tham gia các dự án hợp tác giữa Mỹ và Việt Nam.

“Khi cuộc sống gia đình ổn hơn, tôi muốn về nước để gần mẹ”, Đức chia sẻ.