Châu Á đối mặt 'cú sốc thiếu nhựa' chưa từng có, hàng loạt nhà máy cắt giảm hoạt động

Châu Á đang rơi vào một cuộc khủng hoảng nhựa nghiêm trọng khi các nhà sản xuất trên toàn khu vực đồng loạt cảnh báo nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, trong bối cảnh cú sốc dầu mỏ từ Iran làm gián đoạn chuỗi cung ứng bao bì cho thực phẩm, vật tư y tế và nhiều mặt hàng tiêu dùng khác.

Sự gián đoạn vận chuyển dầu từ Trung Đông đã khiến nguồn cung naphtha - một sản phẩm dầu mỏ được sử dụng để sản xuất hóa chất chuyên dụng cho ngành bán dẫn, đồng thời là nguyên liệu thiết yếu để sản xuất nhựa - bị siết chặt nghiêm trọng. Giá naphtha tại châu Á đã gần như tăng gấp đôi kể từ khi chiến sự bùng phát.

Điều này khiến giá túi nhựa, hộp đựng, cốc và các vật dụng bao bì khác tăng mạnh, làm dấy lên lo ngại thiếu hụt khi các nhà sản xuất chật vật tìm nguồn bao bì cho mì ăn liền, đồ uống, mỹ phẩm và nhiều sản phẩm tiêu dùng khác.

Tại Indonesia - một trong những quốc gia đông dân nhất thế giới và cũng là một trong những thị trường tiêu thụ nhựa lớn nhất - các nhà cung cấp đã cảnh báo các nhà bán lẻ nhựa rằng họ có thể buộc phải ngừng sản xuất do thiếu hụt naphtha.

“Không thể tìm được nguồn hàng vì tồn kho hiện rất hạn chế”, Arif, nhân viên tại cửa hàng bao bì Toko Durga Plastik ở thủ đô Jakarta, cho biết.

Doanh thu hàng ngày của cửa hàng này đã giảm gần một nửa xuống còn 3,5 triệu rupiah (khoảng 201 USD) trong tháng qua. Một tấm biển đặt trước cửa hàng cũng cảnh báo khách hàng về tình trạng giá cả “leo thang chóng mặt”.

“Cú sốc nhựa” cho thấy tác động sâu rộng của cuộc chiến tại Iran, vốn đã làm tê liệt hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz và châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

Giá nhựa tăng cao có nguy cơ làm gia tăng áp lực lạm phát tại nhiều nền kinh tế châu Á, nơi phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu và vốn đã phải vật lộn với chi phí leo thang.

Indonesia nhập khẩu gần như toàn bộ lượng naphtha sử dụng trong nước, chủ yếu từ Trung Đông. Nhật Bản cũng nhập 44% lượng naphtha và hơn 90% nguồn cung dầu thô từ khu vực này.

Một số nhà máy hóa dầu châu Á - nơi sử dụng naphtha để sản xuất ethylene và propylene, hai nguyên liệu cơ bản của nhựa - đã phải cắt giảm hoặc tạm ngừng hoạt động.

Tập đoàn Chandra Asri của Indonesia đã tạm thời tuyên bố tình trạng bất khả kháng do khó khăn trong việc tìm nguồn naphtha. Tại Nhật Bản, Mitsubishi Chemical và Mitsui Chemicals cũng đã giảm sản lượng, trong khi Formosa Petrochemical của Đài Loan (Trung Quốc) tuyên bố bất khả kháng tương tự.

Các nhà sản xuất ethylene tại Nhật Bản - loại vật liệu được dùng để sản xuất màng bọc thực phẩm - đã cắt giảm công suất, với tỷ lệ vận hành chỉ còn 68,6%, mức thấp nhất từng được ghi nhận, theo Hiệp hội Công nghiệp Hóa dầu Nhật Bản.

Bà Ariana Susanti, Giám đốc phát triển kinh doanh của Liên đoàn Bao bì Indonesia, cho biết ngành thực phẩm và đồ uống sẽ chịu ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng. Lĩnh vực này hiện chiếm khoảng 60% nhu cầu bao bì nhựa tại Indonesia.

“Tuy nhiên, mỹ phẩm, thiết bị y tế và dược phẩm cũng đang bị tác động mạnh”, bà nói thêm.

Tuần trước, Jakarta đã quyết định bãi bỏ thuế nhập khẩu đối với các nguyên liệu dùng để sản xuất bao bì nhựa, bao gồm polypropylene và polyethylene mật độ cao (HDPE).

Bộ trưởng Điều phối Kinh tế Indonesia Airlangga Hartarto cho biết động thái này nhằm giúp hạ nhiệt đà tăng giá của thực phẩm và đồ uống đóng gói - vấn đề đặc biệt nhạy cảm trong bối cảnh chi tiêu tiêu dùng tại nước này đang suy giảm.

Một số nền kinh tế châu Á hiện cũng đang khuyến khích sử dụng bao bì giấy hoặc tìm cách nhập khẩu naphtha từ các khu vực khác. Indonesia đang tìm nguồn cung từ Ấn Độ, châu Phi và châu Mỹ.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tuần này tuyên bố nước này vẫn có đủ nguồn cung naphtha và dự trữ sản phẩm nhựa để đáp ứng nhu cầu đến cuối năm.

Tuy nhiên, giới doanh nghiệp Nhật Bản ngày càng lo ngại về tình trạng nguồn cung, trong khi các chuyên gia cảnh báo sự gián đoạn trên diện rộng có thể xảy ra ngay trong tháng này.

Một cuộc khảo sát đối với 102 doanh nghiệp do Liên đoàn Quốc gia các Tổ chức Đời sống và Phúc lợi Nhật Bản thực hiện cho thấy 44% nhà sản xuất thực phẩm tại Nhật đã bị ảnh hưởng bởi tình trạng thiếu nhựa, giá tăng và chậm giao hàng.

Một nhà sản xuất natto lớn - món đậu nành lên men nổi tiếng của Nhật Bản - cùng một chuỗi nhà hàng gyoza đã phải tạm ngừng bán một số sản phẩm do thiếu bao bì nhựa.

Tại Hàn Quốc, nguồn cung các sản phẩm y tế như ống tiêm và túi dịch truyền cũng đang chịu áp lực do tình trạng mua tích trữ và thiếu hụt bao bì nhựa.

Ngày 29/4, khảo sát của Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc cho thấy tổng lượng tồn kho ống tiêm trên toàn quốc chỉ còn 45,59 triệu chiếc, giảm nhẹ so với mức 46,46 triệu chiếc của tuần trước.

“Các bệnh viện lớn vẫn cầm cự được nhờ các hợp đồng dài hạn, nhưng các phòng khám nhỏ đang có lượng tồn kho rất thấp và nguồn cung bị chậm trễ do thiếu hàng trên thị trường trực tuyến và bán buôn”, Giám đốc một bệnh viện cỡ trung ở phía Nam Seoul cho biết.

Tại Jakarta, Arif của Toko Durga Plastik cảnh báo tình hình có thể còn tồi tệ hơn. Các nhà cung cấp cho biết họ chỉ còn đủ nguyên liệu để duy trì sản xuất đến hết tháng này. “Sau tháng 5, tôi không biết liệu còn hàng hay không”, Arif nói.

Tham khảo FT