Chênh lệch tín dụng - huy động lên 1,4 triệu tỷ đồng, Big4 thêm dư địa tăng trưởng tín dụng nhờ Thông tư 08

Chênh lệch giữa tín dụng và huy động vốn trong hệ thống ngân hàng tiếp tục nới rộng lên khoảng 1,4 triệu tỷ đồng, trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng phục hồi mạnh hơn đáng kể so với tốc độ huy động vốn.

Theo đánh giá của Chứng khoán MB (MBS), Thông tư 08 vừa có hiệu lực sẽ giúp nhóm ngân hàng quốc doanh (Big4) giảm áp lực thanh khoản và mở rộng thêm dư địa tăng trưởng tín dụng trong năm 2026.

Theo báo cáo của MBS, tính đến ngày 28/4/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 19,5 triệu tỷ đồng, tăng 4,4% so với đầu năm và tăng 18,26% so với cùng kỳ năm trước.

Trong khi đó, huy động vốn tăng chậm hơn khi dòng tiền có xu hướng dịch chuyển sang các kênh đầu tư như chứng khoán, bất động sản và trái phiếu doanh nghiệp, dù lãi suất huy động đã tăng trở lại từ cuối năm 2025.

Khoảng cách giữa tín dụng và huy động vì vậy tiếp tục gia tăng. Nếu tháng 3/2025, mức chênh lệch khoảng 1,33 triệu tỷ đồng thì đến tháng 4/2026 đã tăng lên khoảng 1,4 triệu tỷ đồng, tương đương 7,22% tổng dư nợ toàn hệ thống.

Diễn biến này khiến tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của nhiều ngân hàng tăng mạnh. Theo ước tính của MBS, LDR thuần của 27 ngân hàng niêm yết đến cuối quý I/2026 đã lên khoảng 100%, tăng 2,3 điểm phần trăm so với cuối năm 2025.

Trong bối cảnh thanh khoản chịu nhiều sức ép, Thông tư 08 sửa đổi Thông tư 22/2019 của Ngân hàng Nhà nước được đánh giá là động thái hỗ trợ kỹ thuật đáng chú ý. Quy định mới cho phép các ngân hàng được tính thêm 20% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào tổng tiền gửi khi tính tỷ lệ LDR.

Trước đó, theo lộ trình cũ, toàn bộ khoản tiền gửi này bị loại khỏi mẫu số tính LDR từ đầu năm 2026. Với thay đổi mới, chỉ tiền gửi không kỳ hạn và 80% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước mới bị loại trừ.

Theo MBS, nhóm hưởng lợi lớn nhất sẽ là các ngân hàng quốc doanh do đang nắm giữ khoảng 99% tổng tiền gửi Kho bạc Nhà nước trong hệ thống. Ba ngân hàng gồm Vietcombank, BIDV và VietinBank có thể giảm tỷ lệ LDR khoảng 1,1-1,5%, qua đó mở rộng thêm dư địa cho vay.

MBS cũng ước tính việc điều chỉnh cách tính LDR có thể giúp toàn hệ thống tăng thêm dư địa tín dụng tương đương khoảng 0,3-0,4% tổng dư nợ hiện tại.

Các chuyên gia cho rằng trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2026 vẫn ở mức cao, trong khi áp lực duy trì mặt bằng lãi suất thấp để hỗ trợ nền kinh tế còn hiện hữu, việc nới kỹ thuật trong công thức tính LDR sẽ giúp các ngân hàng có thêm không gian tăng trưởng tín dụng mà không tạo áp lực quá lớn lên chi phí vốn.

Ngoài Thông tư 08, từ đầu năm 2026, các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc tổ chức tín dụng yếu kém cũng được giảm 50% tỷ lệ dự trữ bắt buộc nhằm hỗ trợ thanh khoản và giảm áp lực vốn.

Theo MBS, về dài hạn, việc sửa đổi Thông tư 22 theo hướng tiệm cận chuẩn Basel III vẫn là bước đi cần thiết để nâng cao an toàn hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, Thông tư 08 được xem là giải pháp chuyển tiếp giúp giảm áp lực thanh khoản ngắn hạn, đồng thời tạo thêm thời gian để các tổ chức tín dụng thích nghi với các chuẩn mực an toàn cao hơn trong giai đoạn tới.