Chỉ đạo loại bỏ dự án yếu kém khỏi Quy hoạch điện 8: Cơ hội tăng tốc cho doanh nghiệp đủ năng lực

Tại cuộc họp ngày 26/5 về tình hình triển khai Quy hoạch điện 8 điều chỉnh, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh yêu cầu “không để thiếu điện trong bất kỳ hoàn cảnh nào”, đồng thời yêu cầu xác định rõ trách nhiệm đối với các dự án chậm tiến độ.

Theo lãnh đạo Chính phủ, để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, tăng trưởng nguồn điện là yêu cầu bắt buộc. Tuy nhiên, nhiều dự án nguồn điện và lưới điện trọng điểm hiện triển khai chậm, thậm chí có dự án không còn theo kịp tiến độ đề ra trong quy hoạch.

Báo cáo tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết dù Chính phủ và Bộ Công Thương đã liên tục đôn đốc, nhiều dự án điện từ nay đến năm 2030 vẫn đối mặt nguy cơ chậm vận hành, ảnh hưởng lớn tới an ninh năng lượng quốc gia.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ yêu cầu rà soát lại danh mục dự án theo hướng loại bỏ các dự án không thể hoàn thành đúng tiến độ để bổ sung các nguồn điện thay thế khả thi hơn. Đồng thời, nhiều cơ chế đặc thù cũng được đặt lên bàn thảo luận như rút gọn thủ tục đầu tư, áp dụng cơ chế khẩn cấp với dự án điện cấp bách hay ưu tiên các dự án truyền tải nhằm giải tỏa công suất.

Động thái này cho thấy câu chuyện ngành điện hiện không còn đơn thuần là vấn đề quy hoạch dài hạn, mà đã trở thành bài toán cấp bách gắn trực tiếp với tăng trưởng kinh tế.

Trước đó hồi giữa tháng 4/2025, Quy hoạch điện 8 điều chỉnh đã được phê duyệt với mục tiêu tăng công suất điện thêm 187% vào năm 2030. Tổng vốn đầu tư cho giai đoạn 2026 - 2030 lên tới khoảng 136 tỷ USD, trong đó 118 tỷ USD dành cho phát triển nguồn điện và 18 tỷ USD cho lưới điện.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở nguồn vốn và khả năng triển khai thực tế. Để đảm bảo nguồn lực ngân sách, khu vực tư nhân được kỳ vọng sẽ đóng vai trò chủ lực trong chu kỳ đầu tư năng lượng mới.

VNDirect Research tổng hợp từ Quy hoạch điện VIII điều chỉnh

Theo phân tích của VNDirect, điều này đồng nghĩa Chính phủ sẽ phải xây dựng cơ chế và khung pháp lý rõ ràng, ổn định hơn để thu hút dòng vốn tư nhân vào lĩnh vực điện, đặc biệt là năng lượng tái tạo.

Đây cũng là lý do điện mặt trời và điện gió đang được đánh giá là nhóm có dư địa tăng trưởng lớn nhất trong Quy hoạch điện 8 điều chỉnh.

Theo định hướng mới, công suất điện mặt trời đến năm 2030 dự kiến tăng gấp 2,3 - 3,6 lần so với quy hoạch cũ, trong khi điện gió tăng 1,2 - 1,7 lần. Chính sách mới cũng khuyến khích phát triển các mô hình điện tái tạo tiêu thụ tại chỗ mà không cần bán điện lên lưới quốc gia.

Bên cạnh đó, điện than sẽ dần thu hẹp vai trò, trong khi điện khí hóa lỏng được xem là nguồn thay thế quan trọng nhằm đảm bảo ổn định hệ thống điện trong giai đoạn chuyển đổi năng lượng.

Kỳ vọng về một chu kỳ đầu tư điện mới đang mở ra cơ hội đáng kể cho nhiều doanh nghiệp niêm yết trong ngành năng lượng và hạ tầng.

Nhóm doanh nghiệp phát triển năng lượng tái tạo như REE, HDG hay GEG được đánh giá có tiềm năng hưởng lợi nhờ danh mục dự án điện gió và điện mặt trời đang vận hành hoặc chuẩn bị mở rộng.

Trong khi đó, PC1 có thể hưởng lợi từ nhu cầu xây dựng hạ tầng truyền tải và lưới điện khi Chính phủ thúc đẩy giải ngân đầu tư năng lượng.

Đáng chú ý, POW cũng được kỳ vọng hưởng lợi nhờ sở hữu hai dự án điện khí hóa lỏng Nhơn Trạch 3 và 4 - những nhà máy điện khí hóa lỏng đầu tiên của Việt Nam.

Không chỉ tạo động lực cho nhóm doanh nghiệp điện, chu kỳ đầu tư năng lượng mới còn có thể kéo theo nhu cầu lớn đối với ngành xây dựng, vật liệu, thiết bị điện và hạ tầng công nghiệp.

Trong bối cảnh đó, thị trường đang kỳ vọng ngành năng lượng sẽ trở thành một trong những “đầu kéo” tăng trưởng mới của nền kinh tế giai đoạn tới, tương tự vai trò từng thuộc về bất động sản và hạ tầng trong các chu kỳ trước.