Chỉ làm 1 thứ nhưng ‘nắm mạch máu thế giới’: Bí mật khiến Đài Loan vượt mặt Hàn Quốc sau 22 năm

Sự đổi ngôi sau hai thập kỷ

Theo báo cáo mới nhất từ Bộ Tài chính Hàn Quốc và Cơ quan Thống kê Đài Loan, cán cân kinh tế đã nghiêng hẳn về phía hòn đảo Đài Loan:

GDP bình quân đầu người 2025: Hàn Quốc đạt khoảng 37.000 USD (tương đương 52,1 triệu Won), trong khi Đài Loan bứt phá lên trên mức 39.000 USD.

Tăng trưởng nghịch lý: Trong khi Hàn Quốc chững lại dưới mức 2% do những bất ổn nội tại, Đài Loan vẫn duy trì đà tăng trưởng ấn tượng trên 8%, bất chấp những áp lực địa chính trị khủng khiếp từ eo biển.

Nêu quan điểm, TS. Bùi Ngọc Sơn - Viện Kinh tế và Chính trị thế giới, chỉ ra rằng, mô hình tập đoàn đa ngành (Chaebol) từng là niềm tự hào của Seoul giờ đây đang trở thành rào cản.

Ở Hàn Quốc, ranh giới giữa giới tinh hoa chính trị và các ông chủ tập đoàn quá mong manh. Việc các lãnh đạo Chaebol liên tục vướng vòng lao lý mỗi khi có thay đổi chính quyền đã tạo ra sự đứt gãy trong điều hành.

Samsung vừa là nhà sản xuất chip, vừa là đối thủ bán smartphone. Điều này khiến các khách hàng lớn (như Apple hay các hãng xe) luôn lo ngại về tính bảo mật thiết kế và sự ưu tiên nguồn hàng. Đây là lý do khiến mảng gia công chip của Hàn Quốc khó lòng đấu lại sự trung lập của Đài Loan.

"Nếu bạn là một hãng điện thoại, bạn có dám đưa bản thiết kế chip bảo mật nhất của mình cho Samsung sản xuất không? Trong khi chính Samsung cũng đang chuẩn bị tung ra mẫu smartphone đối thủ?", TS. Sơn đặt vấn đề.

Triết lý "Nhất nghệ tinh" của Đài Loan

Trái ngược với sự cồng kềnh của Hàn Quốc, Đài Loan vận hành theo mô hình phương Tây, đặc biệt là Mỹ: Tách rời tuyệt đối chính trị và kinh doanh.

Đặc biệt, TSMC – "trái tim" của ngành bán dẫn thế giới, là minh chứng cho triết lý "nhất nghệ tinh, nhất thân vinh". Họ không bao giờ cạnh tranh với khách hàng. Họ chỉ làm duy nhất một việc: Gia công chip dựa trên thiết kế của đối tác. Chính sự trung lập tuyệt đối này đã khiến cả thế giới, từ Apple đến Nvidia, đều phải tìm đến Đài Loan.

Sự "chịu chơi" của hòn đảo này còn thể hiện ở tốc độ đầu tư. Chỉ trong 3 tháng năm 2014, TSMC sẵn sàng nâng mức đầu tư từ 600 triệu USD lên 3,6 tỷ USD để đón đầu làn sóng smartphone. Họ luôn duy trì khoảng cách công nghệ cực xa so với các đối thủ, khiến đối phương phải mất hàng thập kỷ mới có hy vọng đuổi kịp.

Với doanh thu 2025 vượt 210 tỷ USD, Foxconn không chỉ lắp ráp mà còn tham gia vào quy trình NPI (Giới thiệu sản phẩm mới) ngay từ trên bản vẽ. Mối quan hệ này gắn bó đến mức nếu không có hệ thống huy động hàng vạn công nhân của Foxconn, Apple không thể duy trì ngôi vương.

"Lá bài" Chip: Đài Loan có sợ bị bỏ rơi?

Trước câu hỏi về việc Trung Quốc có thể tự chủ bán dẫn để thoát ly Đài Loan, TS. Sơn khẳng định: "Không thể trong vòng 30-40 năm tới."

Chip của Trung Quốc hiện có băng thông chỉ bằng 1/5, năng lực xử lý tổng thể (TPP) chỉ bằng 1/8 so với chip của Mỹ/Đài Loan. Khi bị cấm tiếp cận máy quang khắc đời mới, Trung Quốc chỉ có thể sản xuất chip cho các thiết bị gia dụng đơn giản. Đối với ô tô tự lái hay AI cao cấp, thế giới vẫn phải "ngả mũ" trước Đài Loan.

Dù GDP tăng vọt, Đài Loan vẫn đối mặt với bài toán chia sẻ thịnh vượng:

-Nghịch lý lao động: Ngành bán dẫn chiếm 40% kim ngạch xuất khẩu nhưng chỉ sử dụng 7% lực lượng lao động. Điều này tạo ra khoảng cách giàu nghèo giữa nhóm tinh hoa công nghệ và lao động phổ thông.

-Lối thoát tự động hóa: Với làn sóng nghỉ hưu của hơn 6,6 triệu người trong 16 năm tới, Đài Loan đang đặt cược vào Robot và AI để duy trì sản xuất. Đây là nước đi sinh tồn mà chỉ những nền kinh tế làm chủ công nghệ lõi như Đài Loan mới có thể thực hiện thành công.